Հոդված 1.Օրենքի գործողության ոլորտը Սույն օրենքը տարածվում է առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների, ինչպես նաեւ առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների թվին պատկանող մինչեւ 23 տարեկան անձանց վրա, իսկ սույն օրենքի 7-րդ հոդվածի 5-րդ եւ 6-րդ մասերով սահմանված դեպքերում՝ նաեւ մինչեւ ուսումնառության ավարտը: (1-ին հոդվածը լրաց. 26.06.23 ՀՕ-241-Ն) (26.06.23 ՀՕ-241-Ն օրենքն ունի եզրափակիչ մաս եւ անցումային դրույթներ) Հոդված 2.Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաները, առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների թվին պատկանող անձինք Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխա է համարվում 18 տարին չլրացած այն երեխան, որի ծնողները (կամ միակ ծնողը) մահացել են, զրկվել են ծնողական իրավունքներից, ճանաչվել են անգործունակ, խուսափում են երեխաների դաստիարակությունից կամ նրանց իրավունքների եւ շահերի պաշտպանությունից, ինչպես նաեւ օրենքով սահմանված կարգով ճանաչվել են մահացած, անհայտ բացակայող կամ անհայտ են, կալանավորված կամ ազատազրկված են, եթե պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելու որոշում չի կայացվել: Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների թվին պատկանող անձինք են համարվում 18-23 տարեկան այն անձինք, որոնց ծնողները (կամ միակ ծնողը) մինչեւ նրանց 18 տարին լրանալը մահացել են, զրկվել են ծնողական իրավունքներից, ճանաչվել են անգործունակ, խուսափել են երեխաների դաստիարակությունից կամ նրանց իրավունքների եւ շահերի պաշտպանությունից, ինչպես նաեւ օրենքով սահմանված կարգով ճանաչվել են մահացած, անհայտ բացակայող կամ անհայտ են, կալանավորված կամ ազատազրկված են, եթե պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելու որոշում չի կայացվել: Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների թվին պատկանող այն անձը, որը խնամք է ստացել բնակչության սոցիալական պաշտպանության հաստատությունում (մանկատանը) եւ դուրս է գրվել 18 տարին լրանալու կապակցությամբ, ինչպես նաեւ 19 տարին լրանալու կապակցությամբ դուրս գրված անձը, որը տասներկուամյա միջնակարգ կամ նախնական (արհեստագործական) մասնագիտական կամ միջին մասնագիտական պարտադիր կրթության իրավունքը չի իրացրել ավելի վաղ, համարվում են մանկատան շրջանավարտ: Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների եւ առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների թվին պատկանող անձանց (այսուհետ՝ առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաներ) հաշվառումն իրականացնում են խնամակալության եւ հոգաբարձության մարմինները՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով: (2-րդ հոդվածը լրաց. 26.06.23 ՀՕ-241-Ն) (26.06.23 ՀՕ-241-Ն օրենքն ունի եզրափակիչ մաս եւ անցումային դրույթներ) Հոդված 3.Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների սոցիալական պաշտպանության իրավական կարգավորումը Հայաստանի Հանրապետությունում առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների սոցիալական պաշտպանության իրականացման ընթացքում ծագող հարաբերությունները կարգավորվում են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքով, Հայաստանի Հանրապետության ընտանեկան օրենսգրքով, «Երեխայի իրավունքների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով, սույն օրենքով եւ այլ իրավական ակտերով: (3-րդ հոդվածը լրաց. 26.06.23 ՀՕ-241-Ն) (26.06.23 ՀՕ-241-Ն օրենքն ունի եզրափակիչ մաս եւ անցումային դրույթներ)

Հոդված 4.Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների սոցիալական պաշտպանության պետական քաղաքականության նպատակները Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների սոցիալական պաշտպանության պետական քաղաքականության նպատակներն են՝ 1) ապահովել առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ, Հայաստանի Հանրապետության ընտանեկան օրենսգրքով, «Երեխայի իրավունքների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով եւ այլ իրավական ակտերով նախատեսված իրավունքների եւ օրինական շահերի պաշտպանությունը. 2) ամրագրել առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների իրավունքների եւ օրինական շահերի հիմնական երաշխիքները, իրավունքների խախտման դեպքում վերականգնել դրանք, ինչպես նաեւ չթույլատրել նրանց նկատմամբ որեւէ խտրականություն. 3) ձեւավորել առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների սոցիալական պաշտպանության իրավական հիմքերը. 4) նպաստել առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների ֆիզիկական, մտավոր, հոգեւոր զարգացմանը, հասարակության մեջ նրանց ինտեգրմանը, հայրենասիրական ոգով դաստիարակմանը. 5) կանխարգելել սոցիալական դժվարությունների առաջացումը. 6) ապահովել բնակչության սոցիալական պաշտպանության հաստատությունների (մանկատների) շրջանավարտների անկախ կյանքի անցման համար նպաստավոր պայմաններ: Բնակչության սոցիալական պաշտպանության հաստատություններից դուրս գրվելուց հետո շրջանավարտներն անցնում են անկախ կյանքի փուլ, որը, սույն օրենքի իմաստով, նշանակում է հաստատությունից դուրս ինքնուրույն ապրելակերպ՝ լիարժեք սոցիալականացման համար անկախ կյանքի անցմանն ուղղված սոցիալական աջակցության տրամադրմամբ: Բնակչության սոցիալական պաշտպանության հաստատությունների (մանկատների) շրջանավարտ հանդիսացող՝ առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների թվին պատկանող անձանց անկախ կյանքի անցմանն ուղղված սոցիալական աջակցության տրամադրման կարգերը եւ պայմանները սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը: (4-րդ հոդվածը լրաց. 26.06.23 ՀՕ-241-Ն) (26.06.23 ՀՕ-241-Ն օրենքն ունի եզրափակիչ մաս եւ անցումային դրույթներ) Հոդված 5.Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների սոցիալական պաշտպանության պետական քաղաքականության սկզբունքները Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների սոցիալական պաշտպանությունը սոցիալական ապահովության պետական քաղաքականության առաջնահերթ խնդիրներից է, որի հիմնական սկզբունքներն են՝ 1) մարդասիրությունը. 2) սոցիալական արդարությունը. 3) առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների խնամքն ու դաստիարակությունն ընտանիքում կազմակերպելու առաջնահերթությունը եւ առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաներ դաստիարակող եւ խնամող ընտանիքներին աջակցելը. 4) բուժական եւ բնակչության սոցիալական պաշտպանության հաստատություններում, անկախ դրանց կազմակերպական-իրավական ձեւից, գտնվող կամ բնակվող` առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների խնամքի եւ դաստիարակության համար անհրաժեշտ պետական սոցիալական նվազագույն չափորոշիչների սահմանումը եւ պահպանումը. 5) սոցիալական խնամառության բացառումը. 6) առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների իրավունքների եւ օրինական շահերի պաշտպանությամբ զբաղվող պետական կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու հասարակական կազմակերպությունների համագործակցությունը: (5-րդ հոդվածը խմբ. 14.12.04 ՀՕ-39-Ն, փոփ. 26.06.23 ՀՕ-241-Ն) (26.06.23 ՀՕ-241-Ն օրենքն ունի եզրափակիչ մաս եւ անցումային դրույթներ) Գ Լ ՈՒ Խ 2. ԱՌԱՆՑ ԾՆՈՂԱԿԱՆ ԽՆԱՄՔԻ ՄՆԱՑԱԾ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԵՐԱՇԽԻՔՆԵՐԸ Հոդված 6.Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների սոցիալական պաշտպանության երաշխիքները

Հոդված 7.Կրթության եւ դաստիարակության բնագավառում առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված միջոցառումները

Հոդված 8.Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների առողջության պահպանման իրավունքի ապահովումը

Հոդված 9.Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների բնակելի տարածության իրավունքի ապահովումը

Հոդված 10.Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների իրավունքների եւ օրինական շահերի պաշտպանությունն զբաղվածության բնագավառում

Հոդված 11.Կյանքի դժվարին իրավիճակում գտնվող՝ առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների իրավունքների պաշտպանությունը

Հոդված 12.Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների իրավունքների եւ օրինական շահերի պաշտպանությունը Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների իրավունքների եւ օրինական շահերի պաշտպանությունը դատարանում իրականացվում է օրենքով սահմանված կարգով: Դաստիարակները, մանկավարժները, բժիշկները, սոցիալական աշխատողները, հոգեբանները եւ մյուս մասնագետները, որոնք Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության համաձայն պատասխանատվություն են կրում առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների խնամքի, դաստիարակության, կրթության, առողջության պահպանման, սոցիալական պաշտպանության ապահովման համար, տարածքային կառավարման պետական մարմնի, խնամակալության եւ հոգաբարձության ու այլ իրավասու մարմինների հանձնարարությամբ կարող են մասնակցել համապատասխան մարմինների կողմից իրականացվող երեխայի իրավունքների եւ օրինական շահերի պաշտպանության միջոցառումներին, ինչպես նաեւ հանդես գալ դատարանում: Հասարակական, բարեգործական եւ միջազգային կազմակերպությունները կարող են աջակցել առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաներին՝ իրենց իրավունքների եւ օրինական շահերի պաշտպանության հարցում: (12-րդ հոդվածը լրաց. 22.12.06 ՀՕ-31-Ն) Հոդված 13.Պատասխանատվությունը սույն օրենքը խախտելու համար Պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնատար անձինք, քաղաքացիները սույն օրենքի դրույթները խախտելու համար պատասխանատվություն են կրում օրենքով սահմանված կարգով: Հոդված 14.Օրենքի ուժի մեջ մտնելը Սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման հաջորդ օրվանից: Հայաստանի Հանրապետության ՆախագահՌ. Քոչարյան 2002 թ. հոկտեմբերի 18 Երեւան ՀՕ-411-Ն