Հոդված 1.Օրենքի կարգավորման առարկան եւ նպատակները 1. Սույն օրենքը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով ապրանքների տեղափոխման կամ «Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային օրենսգրքի մասին» պայմանագրի 1-ին հավելվածով հաստատված` Եվրասիական տնտեսական միության (այսուհետ՝ Միություն) մաքսային օրենսգրքով սահմանված այլ դեպքերում մաքսային մարմինների կողմից ապրանքների նկատմամբ մաքսային գործառնությունների կատարման կարգը եւ պայմանները, մաքսային վճարների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի, ինչպես նաեւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ հարկերի եւ վճարների վճարման հետ կապված հարաբերությունները, մաքսային ընթացակարգերին համապատասխան կամ առանց մաքսային ընթացակարգերով ձեւակերպման՝ ապրանքների տեղափոխման դեպքերում դրանց օգտագործման պայմանները, մաքսային մարմինների եւ Միության մաքսային օրենսգրքով սահմանված անձանց միջեւ հարաբերությունները, ինչպես նաեւ Միության մաքսային օրենսգրքով Միության անդամ պետության օրենսդրությամբ կարգավորման ենթակա կամ Միության մաքսային օրենսգրքով չկարգավորված այլ հարաբերություններ: 2. Սույն օրենքը կարգավորում է նաեւ մաքսային կանոնների խախտումների վերաբերյալ վարույթի եւ մաքսային կանոնների խախտումների համար նախատեսված պատասխանատվության հետ կապված հարաբերությունները: 3. Սույն օրենքի նպատակներն են` 1) Հայաստանի Հանրապետության կողմից մաքսային կարգավորման եւ մաքսային գործի բնագավառում Միության մաքսային կարգավորման ոլորտի միջազգային պայմանագրերի ու ակտերի կատարման ապահովումը. 2) Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով արտաքին տնտեսական գործունեություն իրականացնող անձանց իրավունքների եւ օրինական շահերի պահպանման ապահովումը եւ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական անվտանգության ապահովումը. 3) մաքսային կարգավորման ոլորտի միջազգային պայմանագրերով ու ակտերով չկարգավորված եւ դրանցով նախատեսված՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ կարգավորման ենթակա` մաքսային գործին առնչվող հարաբերությունների կարգավորումը։ 4. Սույն օրենքով չկարգավորվող մաքսային իրավահարաբերությունները կարգավորվում են Միության եւ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության շրջանակում:

Հոդված 2.Մաքսային կարգավորումը եւ մաքսային գործը Հայաստանի Հանրապետությունում 1. Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսային կարգավորումը մաքսային կարգավորման ոլորտի միջազգային պայմանագրերին ու ակտերին, ինչպես նաեւ «Եվրասիական տնտեսական միության մասին» պայմանագրին (այսուհետ՝ Միության մասին պայմանագիր) եւ «Հայաստանի Հանրապետության՝ «Եվրասիական տնտեսական միության մասին» պայմանագրին միանալու մասին» պայմանագրին (այսուհետ՝ Միությանը միանալու մասին պայմանագիր) եւ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը համապատասխան մաքսային գործի իրականացման կարգի ու կանոնների սահմանումն է։ 2. Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսային գործն ընդգրկում է Հայաստանի Հանրապետության մաքսային սահմանով ապրանքների եւ տրանսպորտային միջոցների՝ օրենսդրությամբ սահմանված տեղափոխման կարգի եւ պայմանների պահպանման նկատմամբ մաքսային մարմինների կողմից իրականացվող հսկողությունը, մաքսային գործառնությունների կատարման կարգը, ներառյալ մաքսային հայտարարագրումը, ապրանքների եւ տրանսպորտային միջոցների բացթողումը, մաքսային վճարների, այլ վճարների եւ հարկերի գանձումը, մաքսային հսկողությունը եւ մաքսային վարչարարության իրագործման այլ միջոցներ, ինչպես նաեւ մաքսային մարմինների եւ ապրանքների տիրապետման, օգտագործման կամ տնօրինման իրավունքներն իրացնող անձանց միջեւ հարաբերությունների ապահովումը:

Հոդված 3.Մաքսային ոլորտում օրենսդրության մշակումը եւ մաքսային գործի ղեկավարումը Հայաստանի Հանրապետությունում 1. Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսային գործի ղեկավարումը, կազմակերպումն ու վերահսկողությունն իրականացնում է Պետական եկամուտների կոմիտեն (այսուհետ՝ Կոմիտե): 2. Կոմիտեն, Հայաստանի Հանրապետության կամ Միության մաքսային օրենսդրությանը համապատասխան, ապահովում է մաքսային վարչարարության իրականացումը, ինչպես նաեւ աջակցում է մաքսային ոլորտում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության մշակմանը։ 3. Ֆինանսների նախարարությունը, Հայաստանի Հանրապետության կամ Միության մաքսային օրենսդրությանը համապատասխան, մշակում է մաքսային ոլորտում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունը:

Հոդված 4.Մաքսային գործի բնագավառում հարաբերությունների իրավական կարգավորումը 1. Հայաստանի Հանրապետության մաքսային սահմանով ապրանքների տեղափոխման հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են Միության մաքսային օրենսդրությանը համապատասխան, իսկ Միության օրենսդրությամբ նախատեսված կամ չկարգավորված մասով` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը համապատասխան։ 2. Եթե սույն օրենքով սահմանված են Միության մասին պայմանագրով սահմանված՝ միության իրավունքով նախատեսված դրույթներին հակասող՝ նույն հարաբերությունները կարգավորող դրույթներ, ապա գերակայությունը տրվում է Միության մասին պայմանագրով նախատեսված միության իրավունքով սահմանված դրույթներին, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ Միության մասին պայմանագրով նախատեսված միության իրավունքով այդ դրույթների սահմանումը վերապահված է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը։

Հոդված 5.Օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները 1. Սույն օրենքում օգտագործվում են հետեւյալ հիմնական հասկացությունները. 1) ապրանքների ներմուծում Հայաստանի Հանրապետություն՝ Միության անդամ պետությունների տարածքից կամ Միության անդամ չհանդիսացող պետությունների տարածքից ապրանքների եւ տրանսպորտային միջոցների ներսբերումը Հայաստանի Հանրապետության տարածք պետական սահմանը փաստացի հատելու միջոցով. 2) ապրանքների արտահանում Հայաստանի Հանրապետությունից՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից ապրանքների եւ տրանսպորտային միջոցների փաստացի դուրսբերումը Միության անդամ այլ պետությունների տարածքներ կամ Միության անդամ չհանդիսացող պետությունների տարածքներ. 3) սահմանային վերահսկողության կամ սահմանային հսկողության այլ գործառույթի իրականացում՝ օրենքով պետական այլ մարմիններին վերապահված եւ օրենքով նախատեսված դեպքում մաքսային մարմիններին վերապահված վերահսկողական կամ հսկողական գործառույթների իրականացում մաքսային մարմինների կողմից: 2. Սույն օրենքում հասկացություններն օգտագործվում են Միության մաքսային օրենսգրքով, Միության` մաքսային կարգավորման ոլորտի միջազգային այլ պայմանագրերով ու ակտերով, ինչպես նաեւ Միության մասին պայմանագրով եւ Միությանը միանալու մասին պայմանագրով, իսկ սույն մասով նախատեսված իրավական ակտերով սահմանված չլինելու կամ այդ իրավական ակտերին համապատասխան՝ հասկացությունների սահմանումը Միության անդամ պետության օրենսդրությանը վերապահված լինելու դեպքերում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ։

Հոդված 6.Մաքսային փաստաթղթերը 1. Միության մաքսային օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված կարգավորման համաձայն՝ մաքսային փաստաթղթերում ներառվող տեղեկությունների դասակարգիչները սահմանում է Կոմիտեն։ 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային փաստաթղթերի՝ էլեկտրոնային փաստաթղթերի ձեւով կառուցվածքն ու ձեւաչափը սահմանում է Կոմիտեն: 3. Կոմիտեն Միության մաքսային օրենսգրքով, մաքսային կարգավորման ոլորտում այլ միջազգային պայմանագրերով եւ ակտերով սահմանված մաքսային փաստաթղթերից բացի կարող է սահմանել այլ մաքսային փաստաթղթեր: Սույն մասում նշված փաստաթղթերի ձեւը, դրանց լրացման կարգը, կառուցվածքն ու ձեւաչափը, ինչպես նաեւ դրանցում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու կարգը սահմանում է Կոմիտեն: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 5-րդ կետին համապատասխան՝ Միության մաքսային օրենսգրքով, մաքսային կարգավորման ոլորտում այլ միջազգային պայմանագրերով եւ ակտերով մաքսային փաստաթղթերի ձեւեր եւ դրանցում փոփոխությունների եւ լրացումների կատարման կարգ սահմանված չլինելու դեպքում այդպիսի փաստաթղթերի ձեւերը եւ դրանցում փոփոխությունների եւ լրացումների կատարման կարգը սահմանում է Կոմիտեն:

Հոդված 7.Արգելքների եւ սահմանափակումների պահպանումը 1. Արգելքների եւ սահմանափակումների պահպանման ընդհանուր դրույթները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 7-րդ եւ 12-րդ հոդվածներով: 2. Ոչ սակագնային կարգավորման միջոցների, այդ թվում՝ միակողմանիորեն սահմանվող ոչ սակագնային կարգավորման միջոցների եւ տեխնիկական կարգավորման միջոցների պահպանումը հաստատվում է Միության մասին պայմանագրին համապատասխան՝ Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի (այսուհետ՝ Հանձնաժողով) կամ Կառավարության սահմանած դեպքերում ու կարգով, իսկ արտահանման վերահսկողության միջոցների, այդ թվում՝ ռազմական նշանակության արտադրանքի նկատմամբ կիրառվող միջոցների պահպանումը՝ Կառավարության սահմանած դեպքերում ու կարգով՝ այդ միջոցների պահպանումը հաստատող փաստաթղթեր կամ տեղեկություններ ներկայացնելու միջոցով: 3. Տարերային աղետների, բնական եւ տեխնածին բնույթի արտակարգ իրավիճակների հետեւանքների վերացման համար անհրաժեշտ ապրանքների տեղափոխման դեպքերում եւ Կառավարության սահմանած այլ դեպքերում, երբ ապրանքների բացթողման ժամանակ մաքսային մարմիններ չեն կարող ներկայացվել ոչ սակագնային կարգավորման միջոցների պահպանումը հավաստող փաստաթղթերը, հայտարարատուի դիմումի հիման վրա մաքսային մարմինների թույլտվությամբ ապրանքների բացթողումը, բացառությամբ արտահանման կամ ներմուծման համար արգելված ապրանքների, կարող է կատարվել առանց նշված փաստաթղթերի առկայության՝ բացթողումից հետո՝ ոչ ուշ, քան մեկ ամսվա ընթացքում, դրանք ներկայացնելու, ինչպես նաեւ Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 3-րդ կետով սահմանված պահանջներն ապահովելու պայմանով: 4. Սույն հոդվածի 3-րդ մասում նշված ապրանքները համարվում են պայմանական բաց թողնված ապրանքներ մինչեւ Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 7-րդ կետի 2-րդ ենթակետով սահմանված հաստատումը ներկայացնելը, իսկ մինչեւ այդ նշված ապրանքների նկատմամբ կիրառվում են սույն օրենքի 191-րդ հոդվածով սահմանված սահմանափակումները: 5. Անկախ սույն հոդվածի 3-րդ մասում նշված փաստաթղթերը ապրանքների բացթողումից հետո ներկայացնելու թույլտվության առկայության հանգամանքից՝ հայտարարատուն պարտավոր է ապահովել ոչ սակագնային կարգավորման միջոցների պահպանումը ներմուծման պահին։ 6. Միության մաքսային օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին կետին համապատասխան՝ արգելքներով եւ սահմանափակումներով պայմանավորված՝ ներմուծման համար արգելված ապրանքների՝ Միության մաքսային տարածքից արտահանումը Միության մաքսային օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին կետի երկրորդ պարբերության մեջ նշված անձանցից տարբերվող անձինք կարող են իրականացնել սույն օրենքով սահմանված դեպքում: 7. Արգելքներով եւ սահմանափակումներով պայմանավորված՝ ներմուծման համար արգելված ապրանքների՝ Միության մաքսային տարածքից արտահանումը կարող են իրականացնել Միության մաքսային օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին կետի երկրորդ պարբերության մեջ նշված անձանցից, ինչպես նաեւ սույն օրենքի 181-րդ հոդվածի 8-րդ մասում նշված անձանցից տարբերվող անձինք՝ մաքսային մարմնի թույլտվությամբ: 8. Միության մաքսային օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 5-րդ կետով սահմանված՝ ապրանքների արտահանման արգելքի մասին մաքսային մարմնի որոշման կայացման դեպքում նշված որոշումն ստանալուց հետո՝ երեք աշխատանքային օրվա ընթացքում, ապրանքները մեկնման վայրից Միության մաքսային տարածք հետ չվերադարձվելու դեպքում դրանք արգելանքի են վերցնում մաքսային մարմինները՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 51-րդ գլխով սահմանված կարգով:

Հոդված 8.Միության մաքսային սահմանով, այդ թվում՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով ապրանքների տեղափոխման վայրերը 1. Միության մաքսային օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան՝ ապրանքները Միության մաքսային սահմանով ներմուծվում եւ արտահանվում են պետական սահմանի անցման կետերով: 2. Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով ապրանքների տեղափոխման վայրեր են համարվում Կառավարության սահմանած՝ պետական սահմանի անցման կետերը: 3. Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով ապրանքների տեղափոխումը, սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված վայրերից բացի, կարող է իրականացվել նաեւ այլ վայրերով՝ Կառավարության սահմանած դեպքերում եւ կարգով: 4. Կառավարության սահմանած առանձին կատեգորիայի ապրանքների՝ Միության մաքսային սահմանով ներմուծումն ու արտահանումը կարող են իրականացվել միայն Կառավարության սահմանած՝ պետական սահմանի անցման կետերում: 5. Հայաստանի Հանրապետություն ապրանքների ներմուծումը իրականացվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 4-րդ կետով սահմանված` Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանի անցման կետեր հանդիսացող ժամանման վայրերով, իսկ սույն հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված դեպքում՝ այլ վայրերով ապրանքների տեղափոխման միջոցով: 6. Հայաստանի Հանրապետությունից ապրանքների արտահանումը իրականացվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 4-րդ կետով սահմանված՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանի անցման կետեր հանդիսացող մեկնման վայրերով, իսկ սույն հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված դեպքում՝ այլ վայրերով ապրանքների տեղափոխման միջոցով։

Հոդված 9.Մաքսային մարմիններ նախնական տեղեկատվություն ներկայացնելը 1. Մաքսային մարմիններ նախնական տեղեկատվություն ներկայացնելու նպատակները, կազմը եւ դեպքերը սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 11-րդ հոդվածով: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի 7-րդ կետի երկրորդ պարբերությանը համապատասխան՝ մաքսային մարմիններ նախնական տեղեկատվությունը կարող է ներկայացվել նաեւ անգլերեն: 3. Այն դեպքում, երբ ապրանքների ներմուծման պահին մաքսային մարմինների կողմից օգտագործվող տեղեկատվական համակարգերում առկա չէ Միության մաքսային օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի 1-ին ենթակետով սահմանված կազմով պարտադիր ներկայացվող նախնական տեղեկատվությունը, մաքսային մարմիններն իրականացնում են մաքսային հսկողություն՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 44-րդ գլխին համապատասխան՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 45-րդ գլխով սահմանված մաքսային հսկողության ձեւերով եւ 46-րդ գլխով սահմանված մաքսային հսկողության իրականացումն ապահովող միջոցներով: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի 15-րդ կետի 8-րդ ենթակետին համապատասխան՝ մաքսային մարմիններ նախնական տեղեկատվություն կարող է չներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով տեղափոխվող եւ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանի հատվածների հետ ամբողջությամբ կամ մասնակի համընկնող սահմաններ ունեցող ազատ տնտեսական գոտի ներմուծվող ապրանքների, ինչպես նաեւ Միության մաքսային օրենսգրքի 455-րդ հոդվածի 1-ին կետին համապատասխան ստեղծված ազատ տնտեսական գոտի ներմուծվող ապրանքների համար: 5. Միության մաքսային օրենսգրքի 114-րդ հոդվածին համապատասխան՝ նախքան ապրանքների ժամանումը նախնական մաքսային հայտարարագրման դեպքում որպես նախնական տեղեկատվություն օգտագործվում են էլեկտրոնային փաստաթղթի տեսքով ներկայացված նախնական մաքսային հայտարարագրում արտացոլված տեղեկությունները, եթե նշված նախնական մաքսային հայտարարագիրը պարունակում է Միության մաքսային օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետով պահանջվող տեղեկատվությունը:

Հոդված 10.Միության արտաքին տնտեսական գործունեության միասնական ապրանքային անվանացանկը 1. Արտաքին տնտեսական գործունեության մաքսասակագնային եւ ոչ սակագնային կարգավորման միջոցների կիրառման, ինչպես նաեւ մաքսային վիճակագրության վարման նպատակով Հայաստանի Հանրապետությունում կիրառվում է Հանձնաժողովի հաստատած՝ արտաքին տնտեսական գործունեության ապրանքային անվանացանկը (այսուհետ՝ ԱՏԳ ԱԱ): 2. ԱՏԳ ԱԱ-ն կարող է օգտագործվել Միության մաքսային օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 1-ին կետի երկրորդ պարբերությամբ եւ սույն օրենքով նախատեսված նպատակներից տարբերվող այլ նպատակներով, եթե դա նախատեսված է օրենքով կամ Կառավարության որոշմամբ:

Հոդված 11.Մաքսային մարմինների կողմից ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշումների ընդունումը եւ պարզաբանումները 1. Մաքսային մարմինը հայտարարատուի կամ նրա լիազորած անձի դիմումի հիման վրա ապրանքների՝ ըստ ԱՏԳ ԱԱ-ի դասակարգման վերաբերյալ կարող է ընդունել նախնական որոշում՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 3-րդ գլխին եւ սույն հոդվածով սահմանված դրույթներին համապատասխան: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի 6-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային մարմինները կարող են ընդունել ապրանքների առանձին տեսակների դասակարգման որոշումներ եւ տալ պարզաբանումներ՝ Կոմիտեի սահմանած կարգով: Սույն մասով սահմանված որոշումները կամ պարզաբանումները հրապարակվում են Կոմիտեի պաշտոնական կայքում՝ այդպիսի որոշումների կամ պարզաբանումների տրամադրմանը հաջորդող հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում: 3. Կոմիտեն իր պաշտոնական կայքում հրապարակում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում անձանց համար, Միության մաքսային օրենսգրքի համաձայն, մաքսային մարմինների ընդունած նախնական եւ այլ որոշումներում ներառված տեղեկատվությունները, բացառությամբ շահագրգիռ անձին վերաբերող` պետական, առեւտրային, բանկային եւ օրենքով պահպանվող այլ գաղտնիք կազմող տեղեկությունների: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան՝ այն դեպքում, երբ մաքսային մարմնի կողմից ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշում ընդունելու համար դիմումատուի ներկայացրած տեղեկությունները բավարար չեն, մաքսային մարմինը ոչ ուշ, քան ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշման ընդունման համար ներկայացված դիմումի գրանցումից հետո՝ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, դիմում ներկայացրած անձին էլեկտրոնային եղանակով կամ թղթային կրիչով հարցում է ուղարկում լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրելու անհրաժեշտության մասին` գրավոր ներկայացնելով այն տեղեկությունների ցանկը, որոնք պահանջվում են նախնական որոշում կայացնելու համար: 5. Եթե դիմում ներկայացրած անձը լրացուցիչ տեղեկություններ չի տրամադրում, կամ տրամադրված տեղեկությունները բավարար չեն նախնական որոշում կայացնելու համար, ապա մաքսային մարմինը նախնական որոշում չի ընդունում եւ այդ մասին ծանուցում է դիմողին: 6. Ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշումը մաքսային մարմինն ընդունում է ոչ ուշ, քան ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշման ընդունման համար ներկայացված դիմումի գրանցումից հետո՝ 30 օրվա ընթացքում, դիմումատուի կողմից Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն օրենքով սահմանված՝ պահանջվող ամբողջ տեղեկատվությունը ներկայացվելու դեպքում: 7. Անկախ սույն հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված ժամկետից՝ այն դեպքում, երբ անհրաժեշտություն է առաջանում առավել երկար ժամկետում ուսումնասիրելու ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշման ընդունման համար ներկայացված փաստաթղթերը եւ տեղեկությունները, ինչպես նաեւ այն դեպքում, երբ անհրաժեշտություն է առաջանում նշանակելու համապատասխան փորձաքննություն, ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշումը մաքսային մարմինն ընդունում է ոչ ուշ, քան ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշման ընդունման համար ներկայացված դիմումի գրանցումից հետո՝ 90 օրվա ընթացքում՝ այդ մասին ծանուցելով դիմումատուին: 8. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հարցումն ուղարկելու դեպքում մաքսային մարմինների կողմից ապրանքի դասակարգման նախնական որոշման տրամադրման համար սույն հոդվածի 6-րդ եւ 7-րդ մասերով նախատեսված ժամկետները կասեցվում են մաքսային մարմնի կողմից լրացուցիչ տեղեկատվության ներկայացման անհրաժեշտության մասին հայտարարատուին կամ նրա լիազորած անձին ծանուցելու օրվանից մինչեւ պահանջվող տեղեկատվությունը ներկայացնելը եւ վերսկսվում են այդպիսի տեղեկատվությունը մաքսային մարմնի կողմից ստանալու օրվանից: 9. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել այն դեպքերը կամ ապրանքների ցանկը, որոնց համար մաքսային մարմնի տրամադրած՝ ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշման գործողության ժամկետը կազմում է դրա ընդունման օրվանից հինգ տարի: 10. Միության մաքսային օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 6-րդ կետի 4-րդ ենթակետով նախատեսված հիմքով ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշման հետկանչի մասին որոշումն ընդունվում է Համաշխարհային մաքսային կազմակերպության ընդունած՝ ապրանքների դասակարգման որոշումների հիման վրա եւ կիրառվում է ընդունման օրվանից:

Հոդված 12.Ապրանքների դասակարգումը 1. Ապրանքների ԱՏԳ ԱԱ ծածկագրերը նշվում են մաքսային հայտարարագրերում եւ մաքսային մարմիններ ներկայացվող` Հայաստանի Հանրապետության եւ Միության օրենսդրությամբ սահմանված փաստաթղթերում՝ ըստ անհրաժեշտության: 2. Ապրանքների մաքսային հայտարարագրման ժամանակ ապրանքների ոչ ճիշտ դասակարգման մասին տեղեկություններ ունենալու դեպքում մաքսային մարմինը հայտարարատուից կարող է պահանջել ապրանքների դասակարգմանն առնչվող լրացուցիչ տեղեկություններ, որոնց ցանկը սահմանում է Կառավարությունը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված տեղեկությունները հայտարարատուն մաքսային մարմիններ է ներկայացնում Միության մաքսային օրենսգրքի 324-րդ եւ 325-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով եւ ժամկետներում: 4. Սույն հոդվածի 3-րդ մասին համապատասխան՝ մաքսային մարմիններ ներկայացված տեղեկությունները հավաստող փաստաթղթերն ստանալուց հետո մաքսային հայտարարագրում հայտարարատուի հայտարարագրած ԱՏԳ ԱԱ ծածկագիրը ճշգրտելու, ինչպես նաեւ դասակարգման համար լրացուցիչ տեղեկություններ պահանջելու անհրաժեշտություն առաջանալու դեպքում ապրանքների բացթողումը կատարվում է հայտարարատուի կողմից նախապես հայտարարագրված ԱՏԳ ԱԱ ծածկագրերով՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 121-րդ եւ 325-րդ հոդվածներին համապատասխան: 5. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված դրույթը չի տարածվում ոչ սակագնային կարգավորման ենթակա այն ապրանքների վրա, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության եւ Միության մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված են ներմուծման եւ արտահանման արգելքներ կամ սահմանափակումներ, որոնց առկայության դեպքում ապրանքների բացթողման ժամկետը երկարաձգվում է, Միության մաքսային օրենսգրքի 119- րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան, մինչեւ ԱՏԳ ԱԱ ծածկագրի վերաբերյալ մաքսային մարմինների կողմից որոշման կայացումը: 6. Մաքսային մարմինների կողմից մաքսային հայտարարագրի գրանցումից հետո՝ ինչպես ապրանքների բացթողումից առաջ, այնպես էլ դրանից հետո, ապրանքների ոչ ճիշտ դասակարգում հայտնաբերելու դեպքում մաքսային հսկողություն իրականացնող մաքսային մարմնի պաշտոնատար անձը կազմում է ապրանքների ոչ ճիշտ դասակարգման վերաբերյալ արձանագրություն, որի հիման վրա մաքսային մարմինն ընդունում է ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ որոշում: 7. Ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ որոշման ձեւը, որոշման ընդունման կարգն ու ժամկետները սահմանում է Կոմիտեն: 8. Մաքսային մարմնի ընդունած՝ ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ որոշումը ներառում է հետեւյալ տեղեկությունները. 1) ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ որոշում ընդունած մաքսային մարմնի անվանումը, ղեկավարի կամ նրան փոխարինող պաշտոնատար անձի անունը, ազգանունը եւ ստորագրությունը. 2) հայտարարատուի անվանումը, հարկ վճարողի հաշվառման համարը (ՀՎՀՀ). 3) ապրանքի դասակարգման վերաբերյալ որոշման ընդունման տարին, ամիսը, ամսաթիվը (այսուհետ՝ ամսաթիվ) եւ այն հայտարարագրի գրանցման ամսաթիվն ու համարը, որով հայտարարագրվել է դասակարգվող ապրանքը, ինչպես նաեւ մաքսային հայտարարագրում ապրանքի համարը, որի համար ընդունվել է ապրանքի դասակարգման մասին որոշումը. 4) ապրանքի անվանումը (մանրամասն նկարագիրը). 5) ապրանքի դասակարգման համար անհրաժեշտ տեղեկությունները. 6) ապրանքի ԱՏԳ ԱԱ տասանիշ ծածկագիրը, իսկ Միության մաքսային օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 3-րդ կետով սահմանված դեպքում, եթե ապրանքների դասակարգման ժամանակ մաքսային մարմնի մոտ բացակայում են ապրանքների առանձնահատկությունների, դրանց անվանումների վերաբերյալ հստակ տվյալներ կամ 10 նիշի մակարդակով ապրանքների դասակարգման համար անհրաժեշտ այլ տեղեկություններ՝ ելնելով ապրանքի դասակարգման հատկանիշների վրա ազդեցություն ունեցող առանձնահատկությունների վերաբերյալ տվյալներից՝ առնվազն ԱՏԳ ԱԱ քառանիշ ծածկագիրը. 7) ընդունված որոշման հիմնավորումը, պատճառը եւ ԱՏԳ ԱԱ մեկնաբանման համապատասխան կանոնին հղումը: 9. Ապրանքի դասակարգման վերաբերյալ որոշումը կարող է տրամադրվել մաքսային մարմինների կողմից կիրառվող էլեկտրոնային համակարգի միջոցով կամ թղթային կրիչով: Թղթային կրիչով ապրանքի դասակարգման որոշումը կարող է տրամադրվել մաքսային մարմինների պաշտոնական ձեւաթղթով` մաքսային մարմնի նամակով, կամ կարող է համարվել ստուգում իրականացնելու վերաբերյալ որոշման կամ մաքսային եւ այլ վճարների կամ տույժերի գանձման վերաբերյալ որոշման բաղկացուցիչ մաս, եթե այդպիսի որոշումները կայացվում են ապրանքների բացթողումից հետո մաքսային հսկողություն իրականացնելու ժամանակ: 10. Ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ մաքսային մարմնի որոշումը պարտադիր է հայտարարատուի համար: 11. Մինչեւ ապրանքները բաց թողնելը ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ մաքսային մարմնի կողմից որոշում ընդունվելու դեպքում այն տրամադրվում է հայտարարատուին մինչեւ ապրանքների բացթողման ժամկետը: 12. Ապրանքների բացթողումից հետո մաքսային ստուգման ընթացքում ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ մաքսային մարմնի որոշման ընդունման դեպքում այն ուղարկվում է հայտարարատուին մաքսային ստուգման ակտի հետ: 13. Սույն հոդվածի 12-րդ մասով նախատեսված դեպքում ԱՏԳ ԱԱ ծածկագրի փոփոխության հետեւանքով մաքսատուրքի, հարկերի չվճարված կամ պակաս վճարված գումարների, ինչպես նաեւ դրանց նկատմամբ հաշվարկված` սույն օրենքով սահմանված տույժերի եւ տուգանքների գանձումն իրականացվում է սույն օրենքին համապատասխան: 14. Ապրանքները բաց թողնելու նպատակով ապրանքների դասակարգման հարցերով հայտարարատուին կամ նրա լիազորած անձին մասնագիտական աջակցություն տրամադրելու համար Կոմիտեն կարող է սահմանել ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ տեղեկությունների հայտարարագրման առանձնահատկություններ։ 15. Ապրանքները բաց թողնելու նպատակով հայտարարատուն կամ նրա լիազորած անձը սույն հոդվածի 14-րդ մասում նշված առանձնահատկություններից օգտվում է կամավոր։ 16. Անկախ սույն հոդվածի 14-րդ մասով սահմանված կարգավորումից՝ հայտարարատուն կամ նրա լիազորած անձը կարող է նշել ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ իր կողմից ճիշտ համարվող տեղեկությունները։

Հոդված 13.Սահմանված ժամանակահատվածում չհավաքված կամ կազմատված, այդ թվում՝ չկոմպլեկտավորված կամ անավարտ վիճակում ներմուծվող կամ արտահանվող ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ որոշման ընդունման կարգը 1. Չհավաքված կամ կազմատված, այդ թվում՝ չկոմպլեկտավորված կամ անավարտ ապրանքը, որը ներմուծելը կամ արտահանելը նախատեսվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի առաջին մասով սահմանված ժամկետը գերազանցող ժամանակահատվածում` մի քանի խմբաքանակներով, կարող է հայտարարագրվել ԱՏԳ ԱԱ-ի դասակարգման մեկ ծածկագրով՝ ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ մաքսային մարմնի որոշման առկայության դեպքում: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան՝ Միության մաքսային սահմանով չհավաքված կամ կազմատված, այդ թվում՝ չկոմպլեկտավորված կամ անավարտ վիճակում տեղափոխվող ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ որոշումը մաքսային մարմինն ընդունում է մինչեւ այդ ապրանքների՝ մաքսային ընթացակարգով հայտարարագրումը (բացառությամբ «Մաքսային տարանցում» մաքսային ընթացակարգի): 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան՝ Միության մաքսային սահմանով չհավաքված կամ կազմատված, այդ թվում՝ չկոմպլեկտավորված կամ անավարտ վիճակում տեղափոխվող ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ որոշման ընդունման, այդպիսի որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու, դրա գործողության դադարեցման կարգը եւ ժամկետները, ինչպես նաեւ ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ որոշման, այդպիսի որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու եւ դրա գործողությունը դադարեցնելու որոշումների, ինչպես նաեւ սույն մասում նշված որոշումների ընդունման համար մաքսային մարմիններ ներկայացվող դիմումների ձեւերը սահմանում է Կառավարությունը: 4. Ապրանքների ցանկը, որոնց նկատմամբ մաքսային մարմինները Միության մաքսային օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով սահմանված առանձնահատկություններով մաքսային հայտարարագրում կատարելու նպատակով ընդունում են սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումները, սահմանում է Հանձնաժողովը, իսկ Հանձնաժողովի կողմից նախատեսված դեպքերում՝ Կառավարությունը: (13-րդ հոդվածը փոփ. 28.02.24 ՀՕ-113-Ն)

Հոդված 14.Ապրանքների ծագումը որոշելը 1. Միության անդամ չհանդիսացող պետություններից Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծվող ապրանքների ծագումը որոշվում է Միության մասին պայմանագրով նախատեսված նպատակներով եւ կանոններով՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 4-րդ գլխին համապատասխան: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների ծագումը որոշում եւ ապրանքների համար ծագման հավաստագիրը տրամադրում է Կառավարության լիազոր մարմինը՝ սույն օրենքով եւ Միության մաքսային օրենսգրքի 28-րդ հոդվածի 2-րդ կետով սահմանված կարգով մինչեւ այդ կետով նախատեսված` Հանձնաժողովի որոշումն ուժի մեջ մտնելը: 3. Ապրանքի ծագման հավաստագրերի տրամադրման եւ փորձաքննության անցկացման կարգը սահմանում է Կառավարությունը: 4. Հայտարարագրման ժամանակ ապրանքների ծագումը որոշում է հայտարարատուն, իսկ սույն օրենքով եւ այլ իրավական ակտերով սահմանված դեպքերում՝ մաքսային մարմինը: Ապրանքների ծագումը հայտարարագրում է հայտարարատուն ապրանքների մաքսային հայտարարագրման ժամանակ: 5. Հանձնաժողովի խորհրդի որոշմամբ հաստատված՝ Միության մաքսային տարածք ներմուծվող ապրանքների ծագումը որոշելու կանոնների (ապրանքների ծագումը որոշելու ոչ առանձնաշնորհային կանոնների) 25-րդ կետի երկրորդ պարբերությանը համապատասխան՝ Միության տարածք ներմուծվող ապրանքների ծագումը ոչ առանձնաշնորհային կանոններով որոշելիս ապրանքների ծագման հայտարարագրով հաստատվելու դեպքերը սահմանում է Կառավարությունը։

Հոդված 15.Ապրանքներին տրամադրվող կարգավիճակը՝ ըստ ծագման 1. Ապրանքներին, ըստ ծագման, տրամադրվում է ոչ առանձնաշնորհային ծագման կարգավիճակ կամ առանձնաշնորհային ծագման կարգավիճակ: 2. Ապրանքների ոչ առանձնաշնորհային ծագման շրջանակում նախատեսվում է՝ 1) Հայաստանի Հանրապետության եւ Միության մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված սակագնային կարգավորման միջոցների կիրառություն, բացառությամբ օրենքով սահմանված կարգով արտոնությունների կիրառման դեպքերի. 2) Հայաստանի Հանրապետության եւ Միության օրենսդրությամբ սահմանված ոչ սակագնային կարգավորման միջոցների, արգելքների եւ սահմանափակումների, ներքին շուկայի պաշտպանության միջոցների կիրառություն. 3) ապրանքների ծագման ոչ առանձնաշնորհային հավաստագրերի տրամադրում: 3. Ապրանքների առանձնաշնորհային ծագման շրջանակում նախատեսվում է՝ 1) Հայաստանի Հանրապետության եւ Միության մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված սակագնային կարգավորման միջոցների կիրառումից ազատում` միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դրույթների շրջանակում. 2) ապրանքների ծագման առանձնաշնորհային հավաստագրերի տրամադրում. 3) զարգացող կամ առավել թույլ զարգացած երկրներին սակագնային առանձնաշնորհումների տրամադրում: 4. Հայաստանի Հանրապետության տարածքից արտահանվող ապրանքների ծագումը որոշվում է դրանց նկատմամբ սակագնային եւ ոչ սակագնային կարգավորման, արգելքների եւ սահմանափակումների, մաքսային վիճակագրության վարման եւ ծագման հավաստագրերի տրամադրման նպատակով:

Հոդված 16.Ամբողջությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում արտադրված ապրանքի ծագման որոշման կանոնները 1. Ամբողջությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում արտադրված են համարվում` 1) կենդանի կենդանիները, որոնք ծնվել եւ աճեցվել են Հայաստանի Հանրապետությունում. 2) կենդանիները, որոնք ձեռք են բերվել Հայաստանի Հանրապետությունում որսորդության, թակարդելու, ձկնորսության (տվյալ երկրի տարածքային եւ ներքին ջրերում) կամ համանման այլ գործունեության հետեւանքով. 3) կենդանի կենդանիներից Հայաստանի Հանրապետությունում ստացված արտադրանքը. 4) Հայաստանի Հանրապետությունում աճեցված, հնձված, քաղված կամ հավաքված բույսերը կամ բուսամթերքը. 5) Հայաստանի Հանրապետության տարածքից, ընդերքից կամ տարածքային եւ ներքին ջրերի հատակից ստացված, արդյունահանված օգտակար հանածոները եւ այլ բնական պաշարներ, որոնք ընդգրկված չեն սույն մասի 1-4-րդ կետերում. 6) Հայաստանի Հանրապետությունում արտադրության, վերամշակման կամ սպառման հետեւանք համարվող մնացորդները եւ երկրորդային հումքը, որոնք պիտանի չեն կամ պիտանի են միայն որպես հումք. 7) Հայաստանի Հանրապետության դրոշն օրինականորեն կրող նավերով չեզոք ջրերում ձկնորսությամբ ձեռք բերված արտադրանքը. 8) սույն մասի 7-րդ կետում նշված ապրանքներից Հայաստանի Հանրապետության դրոշն օրինականորեն կրող նավ-գործարաններում պատրաստված արտադրանքը. 9) Հայաստանի Հանրապետությանը պատկանող կամ Հայաստանի Հանրապետության վարձակալած տիեզերանավերում թռիչքի ընթացքում ստացված արտադրանքը. 10) Հայաստանի Հանրապետությունում սույն մասի 1-9-րդ կետերում նշված արտադրանքից ստացված կամ արտադրված ապրանքները:

Հոդված 17.Ապրանքի բավարար վերամշակման չափանիշները Հայաստանի Հանրապետությունում 1. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքի բավարար վերամշակման չափանիշներ են համարվում այն աշխատանքները, որոնց հետեւանքով` 1) տեղի է ունեցել ԱՏԳ ԱԱ-ում ապրանքի ապրանքային ծածկագրի առաջին չորս նիշերից ցանկացածի փոփոխություն. 2) ապրանքի արտադրության մեջ օգտագործվող՝ Հայաստանի Հանրապետության ծագում ունեցող նյութերի արժեքի եւ ավելացված արժեքի տոկոսային բաժինը կազմում է արտադրանքի բացթողման (մատակարարման) գնի ոչ պակաս, քան 30 տոկոսը, ընդ որում, այդ գնի մեջ հաշվի չեն առնվում անուղղակի հարկերը, առեւտրային վերադիրները, տրանսպորտային, ապահովագրման, պահպանման եւ համանման այլ ծախսերը: 2. ԱՏԳ ԱԱ-ում որպես կոմպլեկտներ դասակարգվող կամ որպես այդպիսիք հանդիսացող ապրանքները համարվում են Հայաստանի Հանրապետության ծագում ունեցող, եթե կոմպլեկտը հավաքվել է Հայաստանի Հանրապետությունում եւ դրա՝ Հայաստանի Հանրապետության ծագում ունեցող մասերի ընդհանուր արժեքը գերազանցում է դրա արժեքի 55 տոկոսը։

Հոդված 18.Ապրանքի բավարար վերամշակման չափանիշ չհանդիսացող գործողությունները 1. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքի բավարար վերամշակման չափանիշներ չեն համարվում` 1) բացառապես ապրանքի նպատակային նշանակության մեջ կատարվող փոփոխությունները. 2) ցանկացած ձեւով կատարվող փաթեթավորման գործողությունները. 3) ներդաշնակ համակարգի կանոնների համաձայն` անավարտ ապրանքներն ավարտուն ապրանքների շարքում դասակարգելը կամ ավարտված, բայց չմոնտաժված արտադրանքը մոնտաժված ապրանքների շարքում դասակարգելը. 4) պարզ հավաքման գործողությունները, մասնավորապես մեկ այլ անվանման տակ դասակարգելի ապրանքներ ստանալու համար միավորների խրոցակային միացումը. 5) բացառապես պաշտպանական միջոցների ավելացումը. 6) ԱՏԳ ԱԱ 01 (կենդանի կենդանիներ) ապրանքային խմբում դասակարգված ապրանքներից 02 (միս եւ մսի ենթամթերք) ապրանքային խմբի ապրանքներ ստանալը. 7) ապրանքների վաճառահանման եւ փոխադրման նախապատրաստական աշխատանքները. 8) արտադրանքի պահպանության, տեղափոխման եւ պահեստավորման համար անհրաժեշտ գործողությունները. 9) ապրանքների կամ դրանց փաթեթավորման վրա նիշերի, պիտակների կամ այլ տարբերակող նշանների ամրացումը. 10) ապրանքների (բաղադրամասերի) խառնման միջոցով այնպիսի արտադրանքի ստացումը, որի բնութագրերն էապես չեն տարբերվում ելակետային բաղադրամասերի բնութագրերից. 11) սույն մասի 1-10-րդ կետերում նշված երկու կամ ավելի գործողությունների համակցությունը: 2. Անկախ սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի պահանջներից` իրենց նպատակային նշանակության փոփոխությամբ ձեռք բերված ապրանքները համարվում են բավարար վերամշակված, եթե կատարված աշխատանքները բավարարում են սույն օրենքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված չափանիշը: 3. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքի ծագումը որոշելիս ապրանքների հետ ներկայացված փաթեթավորող նյութերի եւ տարաների ծագումը հաշվի չի առնվում սույն օրենքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված կարգով ապրանքների դասակարգման փոփոխության վերաբերյալ սահմանված որեւէ դրույթով: Փաթեթավորող նյութերի ու տարաների դասակարգումը կատարվում է ԱՏԳ ԱԱ-ում դասակարգման ենթակա ապրանքների հետ: 4. Ապրանքի ծագումը որոշելիս հաշվի չեն առնվում` 1) ապրանքի արտադրության համար օգտագործվող էներգիայի, վառելիքի, սարքավորումների, մեքենաների եւ գործիքների ծագումը. 2) ապրանքը վերջնական տեսքի բերելու համար տեխնիկական գործընթացով չնախատեսված, բայց օգտագործված եւ ֆիզիկապես ապրանքում չընդգրկված նյութերի ծագումը. 3) ապրանքների հետ միաժամանակ տեղափոխվող օժանդակ սարքերի, պահեստամասերի ծագումը, եթե դրանց քանակը եւ արժեքը բնորոշ են տվյալ ապրանքի համար, դրանց գինը ներառված է ապրանքի գնի մեջ, եւ դրանք ապրանքից առանձին ապրանքագրված չեն: 5. Սույն օրենքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված կանոնի կիրառման նպատակով կոմպլեկտները կամ ապրանքների նկարագրման եւ ծածկագրման ներդաշնակ համակարգում որպես այդպիսիք սահմանված ապրանքները մի քանի ապրանքախմբերով (մասնատված) Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով տեղափոխվելու դեպքում` 1) այդ մասին հայտարարատուն նախօրոք գրավոր տեղեկացնում է մաքսային մարմիններին՝ հայտնելով մասնատման պատճառները, յուրաքանչյուր ապրանքախմբի մասնացուցակը` ապրանքային համապատասխան ծածկագրերի նշումով, յուրաքանչյուր ապրանքախմբի մեջ մտնող ապրանքների արժեքը եւ ծագումը. 2) մասնատված բոլոր ապրանքները միեւնույն երկրից պետք է առաքի միեւնույն առաքողը. 3) ամբողջ խմբաքանակը պետք է Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով տեղափոխվի մաքսային հայտարարագրի ընդունման օրվանից ոչ ուշ, քան վեց ամսվա ընթացքում:

Հոդված 19.Ապրանքի ծագման որոշումը՝ այլ երկրների կանոններին համապատասխան 1. Սույն գլխի դրույթներից անկախ՝ Հայաստանի Հանրապետությունում արտադրված ապրանքների ծագումը կարող է որոշվել այն երկրի, երկրների խմբի, երկրների մաքսային միության, երկրի շրջանի կամ մասի օրենսդրությամբ սահմանված կանոններին համապատասխան, որտեղ դրանք մատակարարվում են ըստ արտաքին տնտեսական գործունեության գործարքի պայմանների: 2. Սույն հոդվածին համապատասխան՝ ապրանքների ծագումը որոշվում է հայտարարատուի դիմումի հիման վրա՝ Կառավարության սահմանած կարգով:

Հոդված 20.Ապրանքի ծագման հավաստումը 1. Ապրանքի ծագման հավաստման նպատակով մաքսային մարմինները հայտարարատուից կամ նրա լիազորած անձից կարող են պահանջել ապրանքների ծագումը հավաստող` Միության մաքսային օրենսգրքով կամ սույն օրենքով սահմանված փաստաթղթերը: 2. Ապրանքի ծագմանը վերաբերող՝ հայտարարագրված տեղեկությունները հաստատում են մաքսային մարմինները: Ապրանքի հայտարարագրված ծագումը հիմք է ընդունվում մաքսային մարմինների կողմից մաքսային ձեւակերպումների կատարման համար, եթե ապրանքի ծագման երկրի կամ Կառավարության լիազորած մարմնի տված՝ հայտարարատուի ներկայացրած ապրանքի ծագման հավաստագրում այն նշված է որպես ծագման միակ երկիր: 3. Մաքսային մարմինը հայտարարատուի ներկայացրած ծագման հավաստագրի իսկության վերաբերյալ կասկածներ ունենալու դեպքում հարցում է կատարում ապրանքի ծագման հավաստագիր տրամադրած երկրի լիազոր մարմիններին կամ կազմակերպություններին` լրացուցիչ փաստաթղթեր կամ տեղեկություններ ստանալու համար: Հարցում կատարվելու դեպքում ապրանքների բացթողումն իրականացվում է հայտարարատուի հայտարարագրած ապրանքների ծագմանը համապատասխան հաշվարկված մաքսային եւ այլ վճարների վճարմամբ (վճարների վճարումից ազատմամբ)` մաքսային մարմինների կողմից Միության մաքսային օրենսգրքի 121-րդ հոդվածին համապատասխան հաշվարկված եւ փաստացի վճարված մաքսային եւ այլ վճարների գումարների դրական տարբերության վճարման ապահովումը ներկայացնելու պայմանով: 4. Մաքսային մարմիններն ապրանքների ծագման վերաբերյալ հարցման արդյունքներն ստանալուց հետո՝ հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում, որոշում են կայացնում հայտարարագրված ապրանքների համար հարցման արդյունքներին համապատասխան լրացուցիչ մաքսային եւ այլ վճարների վճարման անհրաժեշտության կամ բացակայության վերաբերյալ, որն առձեռն կամ փոստային կամ էլեկտրոնային եղանակով ուղարկվում է հայտարարատուին` կցելով որոշման կայացման հիմքերը: Մաքսային մարմինների կողմից որոշումն ստանալուց հետո՝ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, հայտարարատուն վճարում է սույն հոդվածով սահմանված մաքսային եւ այլ վճարների գումարները եւ դրանք սահմանված ժամկետում չվճարելու համար օրենքով նախատեսված տույժերը: 5. Ապրանքների ծագման հավաստագիր ներկայացնելը Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով տեղափոխվող ապրանքների ծագման հաստատման համար պարտադիր պայման չէ, բացառությամբ Միության եւ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերի: 6. Եթե ապրանքի կամ դրա փաթեթավորման վրա կամ ապրանքն ուղեկցող փաստաթղթերում նշված են ապրանքի ծագման մեկից ավելի երկրներ կամ այդպիսիք նշված չեն, ապա` 1) ծագման հավաստագրի կամ ծագման հայտարարագրի առկայության դեպքում մաքսային մարմինները հաստատում են դրանցում նշված ծագումը. 2) ծագման հավաստագրի կամ ծագման հայտարարագրի բացակայությամբ պայմանավորված՝ մաքսային մարմինների կողմից ապրանքի ծագումը հաստատելու անհնարինության դեպքում ապրանքների նկատմամբ կիրառվում են նշված երկրների նկատմամբ Միության եւ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ, հակագնագցման կամ փոխհատուցման միջոցների առավել բարձր դրույքաչափերը եւ ոչ սակագնային կարգավորման առավել խիստ միջոցները: 7. Ապրանքների ծագումից կախված՝ առանձնաշնորհումների, արտոնությունների կիրառության, ինչպես նաեւ արգելքների եւ սահմանափակումների, ներքին շուկայի պաշտպանության միջոցների պահպանվածության հանգամանքը հաստատելու նպատակով մաքսային մարմինները մաքսային հսկողության իրականացման շրջանակում կարող են պահանջել ապրանքի ծագման պարտադիր հաստատում:

Հոդված 21.Ապրանքի ծագման մասին նախնական որոշումը 1. Մաքսային մարմինը հայտարարատուի կամ նրա լիազորած անձի դիմումի հիման վրա ապրանքի ծագման վերաբերյալ կարող է ընդունել նախնական որոշում՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 4-րդ գլխին եւ սույն հոդվածով սահմանված դրույթներին համապատասխան։ 2. Ապրանքի ծագման վերաբերյալ նախնական որոշման ընդունման համար ներկայացվող դիմումի մեջ ներառվող եւ նշված դիմումի հետ ներկայացվող տեղեկությունները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 34-րդ հոդվածով: 3. Ապրանքի ծագման վերաբերյալ նախնական որոշման ընդունման համար ներկայացվող դիմումի հետ հնարավորության դեպքում ներկայացվում են նաեւ ապրանքի փորձանմուշները եւ նմուշները: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան՝ այն դեպքում, երբ մաքսային մարմնի կողմից ապրանքի ծագման նախնական որոշում ընդունելու համար դիմումատուի ներկայացրած տեղեկությունները բավարար չեն, մաքսային մարմինը ոչ ուշ, քան ապրանքի ծագման նախնական որոշում ընդունելու համար ներկայացված դիմումի գրանցման օրվան հաջորդող 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում դիմում ներկայացրած անձին էլեկտրոնային եղանակով կամ թղթային կրիչով ծանուցում է լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրելու անհրաժեշտության մասին` գրավոր ներկայացնելով այն տեղեկությունների ցանկը, որը պահանջվում է նախնական որոշում կայացնելու համար: 5. Եթե դիմում ներկայացրած անձը լրացուցիչ տեղեկություններ չի տրամադրում, կամ տրամադրված տեղեկությունները բավարար չեն նախնական որոշում կայացնելու համար, ապա մաքսային մարմինը նախնական որոշում չի ընդունում եւ այդ մասին ծանուցում է դիմողին: 6. Ապրանքների ծագման վերաբերյալ նախնական որոշումը մաքսային մարմինն ընդունում է ոչ ուշ, քան ապրանքների ծագման վերաբերյալ նախնական որոշման ընդունման համար ներկայացված դիմումի գրանցումից հետո՝ 30 օրվա ընթացքում, դիմումատուի կողմից Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն օրենքով սահմանված՝ պահանջվող ամբողջ տեղեկատվությունը ներկայացվելու դեպքում: 7. Անկախ սույն հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված ժամկետից՝ այն դեպքում, երբ անհրաժեշտություն է առաջանում առավել երկար ժամկետում ուսումնասիրելու ապրանքների ծագման վերաբերյալ նախնական որոշման ընդունման համար ներկայացված փաստաթղթերը եւ տեղեկությունները, ինչպես նաեւ այն դեպքում, երբ անհրաժեշտություն է առաջանում նշանակելու համապատասխան փորձաքննություն, ապրանքների ծագման վերաբերյալ նախնական որոշումը մաքսային մարմինն ընդունում է ոչ ուշ, քան ապրանքների ծագման վերաբերյալ նախնական որոշման ընդունման համար ներկայացված դիմումի գրանցումից հետո՝ 90 օրվա ընթացքում՝ այդ մասին ծանուցելով դիմումատուին: 8. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված տեղեկատվությունը ներկայացնելու անհրաժեշտության ծագման դեպքում մաքսային մարմինների կողմից ապրանքի ծագման նախնական որոշման տրամադրման համար սույն հոդվածի 5-րդ եւ 6-րդ մասերով նախատեսված ժամկետները կասեցվում են մաքսային մարմնի կողմից լրացուցիչ տեղեկատվություն ներկայացնելու անհրաժեշտության մասին հայտարարատուին կամ նրա լիազորած անձին ծանուցելու օրվանից մինչեւ պահանջվող տեղեկատվություն ներկայացնելը եւ վերսկսվում են այդպիսի տեղեկատվությունը մաքսային մարմնի կողմից ստանալու օրվանից: 9. Ապրանքների ծագման նախնական որոշման մեջ փոփոխությունները, այդ որոշման դադարեցումը եւ հետկանչը կատարվում են Միության մաքսային օրենսգրքի 36-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:

Հոդված 22.Մաքսային արժեքը 1. Միության մաքսային տարածք ներմուծվող ապրանքների մաքսային արժեքը որոշվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 5-րդ գլխին համապատասխան: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 15-րդ կետին համապատասխան` Միության մաքսային օրենսգրքի 41-րդ եւ 42-րդ հոդվածներով սահմանված մեթոդներով մաքսային արժեքի որոշման նպատակով մաքսային մարմինների եւ հայտարարատուների միջեւ խորհրդակցությունների իրականացման կարգը սահմանում է Կառավարությունը: 3. Մաքսային մարմինները սույն օրենքով սահմանված կարգով ապրանքների մաքսային արժեքի հետ կապված հարցերի վերաբերյալ անձանց տրամադրում են իրազեկումներ: Իրազեկումներ տրամադրելիս մաքսային մարմինն իրավունք չունի կատարելու փաստաթղթերի ստուգում եւ ընդունելու նախնական որոշումներ մաքսային արժեքի վերաբերյալ: 4. Սույն օրենքում օգտագործվող «փոխկապակցված անձինք», «նույնական ապրանքներ», «համանման ապրանքներ» հասկացությունները կիրառվում են Միության մաքսային օրենսգրքի 5-րդ գլխով սահմանված իմաստներով։

Հոդված 23.Մաքսային արժեքի որոշման մեթոդների վերաբերյալ նախնական որոշումները 1. Միության մաքսային օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 19-րդ կետին համապատասխան` մաքսային մարմինները կարող են տրամադրել ներմուծվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշման մեթոդների վերաբերյալ նախնական որոշումներ: 2. Կառավարությունը սահմանում է սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշման մեթոդների վերաբերյալ մաքսային մարմինների կողմից նախնական որոշումների տրամադրման կարգն ու պայմանները, ինչպես նաեւ որոշումների կիրառության կարգն ու ժամկետները:

Հոդված 24.Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշումը 1. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքի մաքսային արժեքը գործարքի գինն է, այսինքն՝ այն գումարը, որը փաստացի վճարվել է, ենթակա է վճարման կամ պետք է վճարվեր ապրանքն արտահանելու նպատակով ձեռք բերելու եւ մինչեւ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը տեղափոխելու համար: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքը հայտարարագրման ենթակա այլ տեղեկությունների հետ հայտարարագրում է հայտարարատուն կամ մաքսային ներկայացուցիչը: 3. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքը որոշում է հայտարարատուն, բացառությամբ սույն օրենքով նախատեսված այն դեպքերի, երբ այն որոշում են մաքսային մարմինները: Մաքսային արժեքը որոշվում է «Սակագների եւ առեւտրի գլխավոր համաձայնագրի» VII գլխի (մաքսային արժեքի որոշման համաձայնագրի) բացատրական նշումներին համապատասխան՝ Կառավարության սահմանած կարգով: 4. Մաքսային արժեքի որոշման նպատակով սույն օրենքի 27-րդ հոդվածով սահմանված փաստաթղթերը հայտարարատուի կողմից ներկայացվելուց հետո մաքսային մարմինները երկու աշխատանքային օրվա ընթացքում ընդունում են Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների` սույն օրենքի 27-րդ հոդվածի համաձայն հաշվարկված մաքսային արժեքը: Սույն օրենքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված դեպքերում Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների` սույն օրենքի 27-րդ հոդվածի համաձայն հաշվարկված մաքսային արժեքն ընդունվում կամ մերժվում է հայտարարատուի կողմից մաքսային մարմիններ լրացուցիչ փաստաթղթեր կամ տեղեկություններ ներկայացվելուց հետո` մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում: 5. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի կամ մաքսային արժեքի որոշման մեթոդի փոփոխությունը կատարվում է այն դեպքերում, կարգով եւ ձեւով, որոնք Հանձնաժողովը սահմանել է Միության մաքսային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածին համապատասխան՝ մաքսային հայտարարագրում ներկայացված տեղեկություններում փոփոխություններ կատարելու մասին մաքսային մարմնի պահանջի հիման վրա՝ մինչեւ ապրանքների բացթողումը կամ ապրանքների բացթողումից հետո մաքսային հայտարարագրում ներկայացված տեղեկություններում փոփոխություններ կատարելու մասին մաքսային մարմնի որոշման ընդունումը։ 6. Սույն օրենքի 27-րդ հոդվածով սահմանված փաստաթղթերի հիման վրա հաշվարկված մաքսային արժեքի մերժման դեպքում սույն օրենքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետում սույն օրենքի 27-րդ հոդվածում նշված մեթոդով հաշվարկված մաքսային արժեքի մերժման վերաբերյալ մաքսային մարմինները գրավոր ծանուցում են հայտարարատուին` կազմելով սույն օրենքի 35-րդ հոդվածով նախատեսված մերժման եզրակացությունը: 7. Մաքսային մարմինների կողմից սույն օրենքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետում մաքսային արժեքի մերժման վերաբերյալ հայտարարատուին ծանուցում չներկայացվելու դեպքում հայտարարատուի որոշած մաքսային արժեքը համարվում է ընդունված:

Հոդված 25.Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի բաղկացուցիչները 1. Մաքսային արժեքը ներառում է` 1) Հայաստանի Հանրապետությունում ապրանքների ձեռքբերման գինը. 2) մինչեւ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը ապրանքների տեղափոխման համար կատարված փոխադրման, բեռնման, բեռնաթափման, փոխաբեռնման, ապահովագրման եւ համանման այլ ծախսերը. 3) մինչեւ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը ապրանքների տեղափոխման համար կատարված կոմիսիոն եւ միջնորդային (բրոքերային) ծախսերը, բացառությամբ ապրանքների ձեռքբերման համար կատարված կոմիսիոն եւ միջնորդային (բրոքերային) ծախսերի. 4) Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների արտադրության եւ մատակարարման նպատակով գնորդի կողմից մատակարարին անհատույց կամ մասնակի հատուցմամբ, ուղղակի կամ անուղղակի տրամադրված՝ արտահանվող ապրանքներով համապատասխանաբար բաշխված` ա. ապրանքների մեջ ներառված նյութերի, բաղադրամասերի եւ համանման այլ առարկաների արժեքը, բ. ապրանքների արտադրության մեջ օգտագործվող գործիքների եւ համանման այլ առարկաների օգտագործման արժեքը, գ. ապրանքների արտադրության մեջ սպառված նյութերի արժեքը, դ. ապրանքների արտադրության համար անհրաժեշտ եւ արտահանման երկրից բացի, այլ երկրում իրականացված ճարտարագիտական, ձեւավորման, նախագծման եւ համանման այլ աշխատանքների արժեքը. 5) գնորդի կողմից ապրանքների վաճառքի անհրաժեշտ պայման հանդիսացող ռոյալթիների եւ թույլտվությունների դիմաց մատակարարին ուղղակի կամ անուղղակի վճարված կամ վճարման ենթակա վճարները. 6) տարայի, փաթեթի եւ փաթեթավորման աշխատանքների արժեքը. 7) Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների հետագա վաճառքի, օգտագործման կամ տնօրինման դիմաց գնորդի կողմից մատակարարին վճարման ենթակա գումարները: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-7-րդ կետերում նշված ծախսերը ներառվում են արտահանման մաքսային արժեքում, եթե դրանք հաշվի չեն առնված ապրանքների ձեռքբերման գնի մեջ:

Հոդված 26.Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքում չներառվող ծախսերը 1. Արտահանման մաքսային արժեքում չեն ներառվում` 1) Հայաստանի Հանրապետությունում վճարված կամ վճարման ենթակա եւ վճարման փաստաթղթերում առանձին նշված անուղղակի հարկերը. 2) մատակարարի նկատմամբ գնորդի ստանձնած ֆինանսական պարտավորություններից բխող տոկոսները, բացառությամբ սույն օրենքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետում նշված գումարների, եւ եթե տվյալ տոկոսադրույքը չի գերազանցում նույն կամ գրեթե նույն ժամանակահատվածում արտահանման երկրում նմանօրինակ գործարքներում կիրառվող տոկոսի միջին դրույքաչափը. 3) էլեկտրոնային տվյալների կրիչներում ներառված տեղեկատվության (ծրագրային փաթեթներ եւ այլն) արժեքը. 4) Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանելուց հետո գործարանների, մեքենաշինական սարքերի կամ սարքավորումների եւ Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանված այլ ապրանքների հետ կապված շինարարական, մոնտաժային, հավաքման, տեխնիկական սպասարկման կամ տեխնիկական օժանդակության աշխատանքների դիմաց կատարվող վճարները, եթե դրանք ներառված չեն այդ ապրանքների համար փաստացի վճարված կամ վճարման ենթակա գումարի մեջ:

Հոդված 27.Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշման գործարքի արժեքի մեթոդը 1. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքը գործարքի արժեքի մեթոդով հաշվարկելու համար հայտարարատուն մաքսային հայտարարագրի հետ ներկայացնում է` 1) ապրանքների ձեռքբերման փաստաթուղթը, որը պետք է պարունակի փաստաթղթի տրման ամսաթվի, հերթական համարի, վաճառողի (առաքողի), գնորդի (ստացողի), ապրանքի մանրամասն նկարագրի (անվանումը, առկայության դեպքում` ապրանքային նշանը կամ առեւտրային անվանումը), տեղերի, քանակի, չափի միավորի, միավոր արժեքի, քաշի, ընդհանուր արժեքի մասին տեղեկություններ, ինչպես նաեւ վճարման փաստաթուղթը կամ հետագա վճարման պարտավորությունը հաստատող փաստաթուղթը (երաշխիքի նամակ կամ վաճառողի եւ գնորդի միջեւ համաձայնեցված այլ փաստաթուղթ). 2) մինչեւ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահման տեղափոխելու համար կատարված փոխադրման, բեռնման, բեռնաթափման, փոխաբեռնման, ապահովագրության եւ համանման այլ ծախսերը հիմնավորող փաստաթղթերը, եթե ապրանքների մատակարարման պայմաններով այդպիսի ծախսերի պարտավորությունը կրում է գնորդը: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքը որոշվում է գործարքի արժեքի մեթոդով, եթե՝ 1) հայտարարատուն ներկայացրել է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստաթղթերը. 2) գնորդի կողմից ապրանքների տնօրինման կամ օգտագործման նկատմամբ սահմանափակումներ չկան, բացի այն սահմանափակումներից, որոնք` ա. սահմանված են օրենքով կամ բ. սահմանափակում են աշխարհագրական այն տարածքը, որտեղ ապրանքները կարող են վերավաճառվել, կամ գ. էականորեն չեն ազդում տվյալ ապրանքների ձեռքբերման արժեքի վրա. 3) վաճառքը կամ գինը ենթակա չէ որեւէ պայմանի կամ հատուցման, որի պատճառով գնահատվող ապրանքների ձեռքբերման արժեքները չեն կարող որոշվել. 4) գնորդի կողմից ապրանքների հետագա վաճառքից, տնօրինումից կամ օգտագործումից ստացվող հասույթներից որեւէ մաս ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն չի կարող անցնել վաճառողին, քանի դեռ հնարավոր չէ համապատասխան ճշգրտում կատարել` համաձայն սույն օրենքի 25-րդ հոդվածի դրույթների. 5) գնորդն ու վաճառողը փոխկապակցված չեն, կամ եթե գնորդն ու վաճառողը փոխկապակցված են, սակայն` ա. հայտարարատուի ներկայացրած տեղեկատվության համաձայն` այդպիսի փոխկապակցվածությունը չի ազդել ապրանքի ձեռքբերման արժեքի վրա, կամ բ. հայտարարատուի կողմից ձեռք բերված ապրանքի ձեռքբերման արժեքն առնվազն 20 տոկոսով ցածր կամ բարձր չէ նույն կամ գրեթե նույն ժամանակահատվածում Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանված` չփոխկապակցված անձից ձեռք բերված նույնական կամ համանման ապրանքների ձեռքբերման արժեքից, որոնց արտահանման ժամանակ մաքսային արժեքը որոշվել է սույն օրենքի 29-րդ կամ 30-րդ հոդվածով, կամ գ. հայտարարատուի որոշած մաքսային արժեքը սույն օրենքի 29-րդ կամ 30-րդ հոդվածի համաձայն որոշված նույնական կամ համանման ապրանքների արժեքից առնվազն 20 տոկոսով ցածր կամ բարձր չէ, կամ դ. հայտարարատուի որոշած մաքսային արժեքը նույն կամ գրեթե նույն ժամանակահատվածում արտահանված նույն կամ համանման ապրանքների` սույն հոդվածով նախատեսված մեթոդով որոշված միջին մաքսային արժեքից առնվազն 20 տոկոսով ցածր կամ բարձր չէ: 3. Մաքսային մարմինների կողմից սույն մասով նախատեսված տեղեկատվության ստուգման ժամանակ հաշվի են առնվում առեւտրային գործարքների մակարդակների, այդպիսի գործարքների քանակի վերաբերյալ հայտարարատուի ցույց տված տարբերությունները, ինչպես նաեւ մաքսային արժեքի հաշվարկման ժամանակ սույն օրենքի 25-րդ հոդվածով նախատեսված այն ծախսերը, որոնք վաճառողը կատարում է վաճառքի ժամանակ, երբ վաճառողն ու գնորդը փոխկապակցված չեն, եւ որոնք վաճառողը չի կատարում վաճառքի ժամանակ, երբ վաճառողն ու գնորդը փոխկապակցված են: Այդպիսի տեղեկատվության ստուգումն օգտագործվում է հայտարարատուի նախաձեռնությամբ եւ միայն համեմատության նպատակով, եւ դրա հետեւանքով մաքսային արժեքին փոխարինող արժեքներ չեն կարող սահմանվել: 4. Անկախ սույն հոդվածի 1-ին եւ 2-րդ մասերով սահմանված դրույթներից, եթե մաքսային մարմինները հիմքեր ունեն համարելու, որ հայտարարատուի ներկայացրած փաստաթղթերը հավաստի չեն կամ կեղծ են, ապա նրանք այդ փաստաթղթերի հավաստիության ստուգման նպատակով օգտվում են սույն օրենքի 28-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված տեղեկատվությունից` սույն օրենքի 35-րդ հոդվածով նախատեսված մերժման ժամանակ գրավոր ներկայացնելով մերժման հիմք համարվող տեղեկատվությունը եւ դրա աղբյուրները:

Հոդված 28.Մաքսային մարմինների կողմից Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշումը 1. Սույն օրենքի 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ մաքսային արժեքի որոշման ժամանակ սույն օրենքի 25-րդ հոդվածով սահմանված ծախսերի եւ 26-րդ հոդվածով նախատեսված տեղեկությունների բացակայությամբ պայմանավորված՝ մաքսային արժեքի որոշման անհնարինության դեպքում մաքսային արժեքը որոշում են մաքսային մարմինները` սույն օրենքի 34-րդ հոդվածով սահմանված հերթականությամբ: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասին համապատասխան մաքսային արժեքի որոշման եւ ապրանքների ներմուծման ժամանակ մաքսային արժեքի որոշման նպատակով մաքսային մարմիններն օգտվում են ինչպես իրենց տրամադրության տակ եղած, այնպես էլ հայտարարատուի տրամադրած եւ Հայաստանի Հանրապետության եւ օտարերկրյա պետական մարմիններից, ինչպես նաեւ օրենքով չարգելված այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկատվությունից: 3. Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինների կողմից մաքսային մարմիններին՝ սույն հոդվածով նախատեսված նպատակով տեղեկատվության տրամադրման կարգը սահմանում է Կառավարությունը:

Հոդված 29.Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշումը՝ ըստ նույնական ապրանքների գործարքի արժեքի 1. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքը որոշվում է արտահանման համար նույն կամ գրեթե նույն ժամանակահատվածում սակայն ոչ ավելի վաղ, քան գնահատվող ապրանքները Միության մաքսային տարածք ներմուծելուց 90 օրացուցային օր առաջ նույն կամ գրեթե նույն քանակով վաճառված նույնական ապրանքների գործարքի արժեքի հիման վրա՝ կատարելով առեւտրային մակարդակների կամ ապրանքների քանակի տարբերություններով պայմանավորված ճշգրտումները: Նման ճշգրտումները պետք է հիմնված լինեն գոյություն ունեցող փաստերի վրա՝ անկախ ճշգրտման հետեւանքով գործարքի արժեքի բարձրացման կամ նվազեցման հանգամանքից: 2. Ճշգրտումը կատարելիս հաշվի են առնվում տարբեր հեռավորություններից տարբեր փոխադրամիջոցներով տեղափոխվող ապրանքների եւ դիտարկվող նույնական ապրանքների տեղափոխման ծախսերի եւ վճարների միջեւ եղած տարբերությունները: 3. Եթե սույն հոդվածը կիրառելիս պարզվում է, որ գոյություն ունեն նույնական ապրանքների մեկից ավելի գործարքի արժեքներ, ապա արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքը որոշելու համար հիմք է ընդունվում այդ գներից նվազագույնը:

Հոդված 30.Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշումը՝ ըստ համանման ապրանքների գործարքի արժեքի 1. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքը որոշվում է արտահանման համար նույն կամ գրեթե նույն ժամանակահատվածում, սակայն ոչ ավելի վաղ, քան գնահատվող ապրանքները Միության մաքսային տարածք ներմուծելուց 90 օրացուցային օր առաջ նույն կամ գրեթե նույն քանակով վաճառված համանման ապրանքների գործարքի արժեքի հիման վրա՝ կատարելով առեւտրային մակարդակների կամ ապրանքների քանակի տարբերություններով պայմանավորված ճշգրտումները: Նման ճշգրտումները պետք է հիմնված լինեն գոյություն ունեցող փաստերի վրա՝ անկախ ճշգրտման հետեւանքով գործարքի արժեքի բարձրացման կամ նվազեցման հանգամանքից: 2. Ճշգրտումը կատարելիս հաշվի են առնվում տարբեր հեռավորություններից տարբեր փոխադրամիջոցներով տեղափոխվող ապրանքների եւ դիտարկվող համանման ապրանքների տեղափոխման ծախսերի եւ վճարների միջեւ եղած տարբերությունները: 3. Եթե սույն հոդվածը կիրառելիս պարզվում է, որ գոյություն ունեն համանման ապրանքների մեկից ավելի գործարքի արժեքներ, ապա արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքը որոշելու համար հիմք է ընդունվում այդ գներից նվազագույնը:

Հոդված 31.Հայաստանի Հանրապետության ներքին շուկայում ապրանքի միավորի իրացման գնի հիման վրա Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշումը 1. Եթե Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքները կամ դրանց համեմատ նույն կամ համանման ապրանքները նույն տեսքով իրացվում են Հայաստանի Հանրապետության ներքին շուկայում, ապա դրանց մաքսային արժեքը որոշվում է համախառն ամենամեծ քանակով, նույն կամ գրեթե նույն ժամանակահատվածում այդ ապրանքների կամ դրանց համեմատ նույն կամ համանման ապրանքների միավորի իրացման գնի հիման վրա` հաշվի առնելով սույն հոդվածի 2-րդ մասում նշված նվազեցումները եւ 3-րդ մասում նշված ավելացումները: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված նվազեցումները ապրանքների` Հայաստանի Հանրապետության տարածքում իրացման համար վճարման ենթակա հարկերը եւ պարտադիր այլ վճարներն են: 3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված ավելացումները Հայաստանի Հանրապետության տարածքում այդ ապրանքների պահեստավորման, փոխադրման, ապահովագրման եւ համանման այլ ծախսերն են: 4. Համախառն ամենամեծ քանակի որոշման կարգը սահմանում է Կառավարությունը:

Հոդված 32.Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշումը՝ ըստ հաշվարկային արժեքի 1. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքը որոշվում է դրանց հաշվարկային արժեքի հիման վրա, որը բաղկացած է` 1) Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների արտադրության ընթացքում օգտագործված նյութերի եւ վերամշակման արժեքից. 2) Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանման համար արտադրողների նախանշած նույն տեսակի ապրանքների իրացման ժամանակ սովորաբար ստացվող շահույթից եւ կատարվող ընդհանուր ծախսերից. 3) մինչեւ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը նույն կամ գրեթե նույն քանակի նույն տեսակի ապրանքների տեղափոխման համար նույն կամ գրեթե նույն ժամանակահատվածում սովորաբար կատարվող փոխադրման, բեռնման, բեռնաթափման, փոխաբեռնման, ապահովագրման եւ համանման այլ ծախսերից. 4) մինչեւ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը նույն կամ գրեթե նույն քանակի նույն տեսակի ապրանքների տեղափոխման համար նույն կամ գրեթե նույն ժամանակահատվածում սովորաբար կատարվող կոմիսիոն եւ միջնորդային (բրոքերային) ծախսերից, բացառությամբ ապրանքների ձեռքբերման համար կատարված կոմիսիոն եւ միջնորդային (բրոքերային) ծախսերի:

Հոդված 33.Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշման պահուստային մեթոդը 1. Եթե Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքն անհնար է որոշել սույն գլխով սահմանված մաքսային արժեքի որոշման նախորդ մեթոդներով, ապա այն որոշվում է «Սակագների եւ առեւտրի գլխավոր համաձայնագրի» սկզբունքներին եւ ընդհանուր դրույթներին համահունչ այլ միջոցներով` Հայաստանի Հանրապետությունում առկա տեղեկությունների հիման վրա: 2. Ապրանքների մաքսային արժեքը սույն հոդվածին համապատասխան որոշելիս չեն կարող հիմք ընդունվել` 1) այլընտրանքային մաքսային արժեքներից ավելի բարձր մաքսային արժեքի ընդունումը նախատեսող տարբերակ. 2) արտադրության ծախսերը, որոնք, սույն օրենքի 32-րդ հոդվածին համապատասխան, ներառված չեն նույն կամ համանման ապրանքների համար որոշված հաշվարկային արժեքների մեջ. 3) նվազագույն կամ առավելագույն մաքսային արժեքները. 4) կամայական արժեքներ:

Հոդված 34.Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի որոշման կանոնների կիրառման հերթականությունը 1. Սույն օրենքի 27-33-րդ հոդվածներով նախատեսված՝ մաքսային արժեքի որոշման կանոնները կիրառվում են ըստ հերթականության, բացառությամբ սույն հոդվածի 2-րդ մասում նշված դեպքի: 2. Հայտարարատուի պահանջով սույն օրենքի 31-րդ եւ 32-րդ հոդվածներով նախատեսված կանոնների կիրառման հերթականությունը փոխվում է: Նման պահանջի բացակայության դեպքում կիրառվում է սահմանված հերթականությունը: Եթե նման պահանջով անհնար է սույն օրենքի 32-րդ հոդվածով նախատեսված կանոնի կիրառմամբ մաքսային արժեքը որոշել, ապա այն որոշվում է սույն օրենքի 33-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով:

Հոդված 35.Մաքսային մարմնի կամ նրա պաշտոնատար անձի կայացրած՝ Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների մաքսային արժեքի հետ կապված որոշումներին անհամաձայնությունը 1. Հայտարարագրած մաքսային արժեքը կամ դրա որոշման եղանակը մաքսային մարմինների կողմից չընդունվելու դեպքում մաքսային մարմինները սույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետներում կազմում եւ հայտարարատուին են տրամադրում Կոմիտեի սահմանած ձեւով մերժման եզրակացություն, որտեղ հիմնավորվում են հայտարարատուի հայտարարագրած մաքսային արժեքի չափը կամ որոշման եղանակը չընդունելու պատճառները, ինչպես նաեւ նշվում է այն մաքսային մարմնի կամ պաշտոնատար անձի հասցեն, որին կարող է բողոքարկման համար դիմել հայտարարատուն: Մերժման եզրակացության հետ մաքսային մարմինները հայտարարատուին ներկայացնում են մաքսային արժեքի չափը եւ որոշման եղանակը` հիմնավորելով նաեւ սույն օրենքի 34-րդ հոդվածով նախատեսված հերթականությամբ մաքսային արժեքի որոշման մեթոդներով ապրանքների մաքսային արժեքը որոշելու անհնարինությունը: 2. Մաքսային մարմինները մաքսային արժեքը գործարքի արժեքի մեթոդով հաշվարկելու մերժման վերաբերյալ մինչեւ վերջնական որոշում ընդունելը, բայց ոչ ուշ, քան սույն օրենքի 27- րդ հոդվածով սահմանված փաստաթղթերը հայտարարատուի կողմից ներկայացվելուց հետո` երկու աշխատանքային օրվա ընթացքում, հայտարարատուին գրավոր ներկայացնում են գործարքի արժեքի մեթոդով հաշվարկված մաքսային արժեքի ընդունմանը խանգարող հանգամանքները եւ առաջարկում են հայտարարատուին հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում գրավոր կամ էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնել լրացուցիչ փաստաթղթեր կամ տեղեկություններ, որոնց քննությամբ նշյալ փաստաթղթերը կամ տեղեկությունները ներկայացվելուց հետո` մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում, կայացնում են որոշում մաքսային արժեքը գործարքի արժեքի մեթոդով հաշվարկելը մերժելու վերաբերյալ կամ ընդունում են հայտարարատուի ներկայացրած մաքսային արժեքը: 3. Մաքսային մարմինների կողմից մաքսային արժեքի չափը կամ որոշման եղանակը չընդունվելու դեպքում հայտարարատուն մերժման եզրակացությունն ստանալուց հետո` 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, կարող է բողոքարկել «Մաքսային ծառայության մասին» օրենքի 37-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կամ դատական կարգով: Մաքսային մարմինը պարտավոր է 30 աշխատանքային օրվա ընթացքում կայացնել համապատասխան որոշում եւ ծանուցել հայտարարատուին: Բողոքարկումը հայտարարատուին չի ազատում սահմանված ժամկետներում բողոքարկման առարկայի հետ կապված պարտավորությունների կատարումից:

Հոդված 36.Մաքսային վճարները, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը եւ դրանց գծով արտոնությունները 1. Մաքսային վճարներ են համարվում մաքսատուրքը, մաքսային մարմիններին վճարվող ավելացված արժեքի հարկը, ակցիզային հարկը եւ մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքը: 2. Միության անդամ չհանդիսացող պետություններից ապրանքների ներմուծման համար մաքսատուրքերը հաշվարկվում եւ վճարվում են Միության մասին պայմանագրին համապատասխան՝ Միության միասնական մաքսային սակագնով սահմանված դրույքաչափերով, բացառությամբ Միությանը միանալու մասին պայմանագրի 4-րդ հավելվածով նախատեսված ապրանքների ներմուծման մաքսատուրքերի, որոնք կարող են հաշվարկվել եւ վճարվել նշված հավելվածով սահմանված դրույքաչափերով՝ նույն հավելվածով հաստատված ժամանակացույցին համապատասխան: 3. Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների համար մաքսատուրքի դրույքաչափը սահմանվում է 0 տոկոս: Օրենքով կարող են սահմանվել Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանվող ապրանքների համար մաքսատուրքի այլ դրույքաչափեր: 4. Մաքսային մարմիններին վճարվող ավելացված արժեքի հարկի, ակցիզային հարկի, մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ հարկերի եւ վճարների վճարման հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են Միության մաքսային օրենսգրքով, Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքով եւ Հայաստանի Հանրապետության այլ օրենքներով: 5. Մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են Միության մասին պայմանագրով, Միության մաքսային օրենսգրքով, Միության իրավական այլ ակտերով եւ սույն օրենքով: 6. Ներմուծման մաքսատուրքի վճարումից ազատելու կամ ներմուծման մաքսատուրքի դրույքաչափը նվազեցնելու ձեւով սակագնային արտոնությունները սահմանվում են Միության մասին պայմանագրի 6-րդ հավելվածին համապատասխան: 7. Երրորդ երկրներից Միության մաքսային տարածք ներմուծվող (ներմուծված) ապրանքների դեպքում սակագնային արտոնություններ կարող են կիրառվել նաեւ Միության մասին պայմանագրով, Միությանը միանալու մասին պայմանագրով, երրորդ կողմի հետ կնքվող՝ Միության միջազգային պայմանագրերով, Հանձնաժողովի որոշումներով սահմանված այլ դեպքերում: 8. Կառավարությունը կարող է սահմանել սակագնային առանձին արտոնությունների կիրառության կարգ՝ Հանձնաժողովի սահմանած դեպքերում, ինչպես նաեւ Հայաստանի Հանրապետության կողմից մինչեւ 2015 թվականի հունվարի 1-ը կնքված միջազգային պայմանագրերով նախատեսված արտոնությունների կիրառման համար: 9. Սակագնային առանձնաշնորհումները տրամադրվում են Միության մասին պայմանագրին, երրորդ կողմի հետ կնքված Միության միջազգային պայմանագրերին եւ Հայաստանի Հանրապետության կողմից մինչեւ 2015 թվականի հունվարի 1-ը կնքված միջազգային պայմանագրերին համապատասխան, որոնցով նախատեսվում է ազատ առեւտրի ռեժիմի կիրառում: 10. Արտահանման մաքսատուրքերի վճարման արտոնությունները կարող են սահմանվել օրենքով: 11. Մաքսային մարմիններին վճարվող ավելացված արժեքի հարկի, ակցիզային հարկի եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ հարկերի վճարման արտոնությունները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքով եւ օրենքով: 12. Մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների գծով արտոնությունները սահմանվում են օրենքով: 13. Մաքսային գործառնությունների կատարման համար պետական տուրքի գծով արտոնությունները սահմանվում են օրենքով:

Հոդված 37.Մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողները 1. Մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողներ են համարվում հայտարարատուն կամ այն անձինք, որոնք, Միության մաքսային օրենսգրքի, Հայաստանի Հանրապետության օրենքների, Միության անդամ պետությունների միջազգային պայմանագրերի եւ սույն օրենքի համաձայն, կրում են մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորություն: 2. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունը կատարում են Միության մաքսային օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին եւ 73-րդ հոդվածի 1-ին կետերով սահմանված անձինք կամ նրանց լիազորած անձինք: 3. Կազմակերպության լուծարման, անհատ ձեռնարկատիրոջ գործունեության դադարեցման, կազմակերպության վերակազմակերպման դեպքերում սնանկության գործընթացում, դատական ակտերի հարկադիր կատարման ժամանակ մաքսատուրքերի, մաքսային մարմիններին վճարվող ավելացված արժեքի հարկի, ակցիզային հարկի, մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ հարկերի եւ վճարների վճարման գծով պարտավորությունները կարող են կատարել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված այլ անձինք:

Հոդված 38.Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ժամկետները 1. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ժամկետները սահմանվում են Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն օրենքով: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով սահմանված դեպքում մաքսատուրքը, հարկերը, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը վճարվում են մինչեւ մաքսային հայտարարագիր ներկայացնելը: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 3-րդ կետի եւ 74-րդ հոդվածի 2-րդ կետի երկրորդ պարբերությանը համապատասխան՝ Հանձնաժողովի նախատեսած դեպքերում «Հատուկ» մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպված ապրանքների համար մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորության կատարման ժամկետը սահմանվում է Հանձնաժողովի կողմից, իսկ Հանձնաժողովի սահմանած դեպքերում՝ օրենքով:

Հոդված 39.Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման կարգը 1. Մաքսատուրքը, հարկերը, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը վճարելու կարգը սահմանվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 61-րդ եւ 74-րդ հոդվածներով: 2. Մաքսատուրքերը, հարկերը, ինչպես նաեւ հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը կարող են վճարվել մինչեւ մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելը` Միության մասին պայմանագրով, Միության միջազգային պայմանագրերով եւ սույն օրենքով սահմանված կարգով: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի, Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքի, սույն օրենքի եւ «Պետական տուրքի մասին» օրենքի համաձայն՝ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա մաքսատուրքի, ավելացված արժեքի հարկի, ակցիզային հարկի, մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի, հատուկ, հակագնագցման ու փոխհատուցման տուրքերի, բնապահպանական հարկի, ճանապարհային հարկի, ֆիզիկական անձանց կողմից անձնական օգտագործման ապրանքների համար մաքսային մարմիններին վճարվող միասնական դրույքաչափերով եւ միագումար մաքսային վճարի ձեւով վճարվող մաքսատուրքի եւ հարկերի, ինչպես նաեւ դրանց գծով հաշվարկված տոկոսների ու տույժերի, մաքսային կանոնների խախտումների համար առաջացած տուգանքների գծով պարտավորությունները կատարելու ձեւերը (եղանակները) ու վճարման միջոցները, ինչպես նաեւ վճարման պահը (վճարելու օրը) սահմանում է Կառավարությունը: 4. Սույն հոդվածի 3-րդ մասում նշված վճարները էլեկտրոնային համակարգերի կիրառմամբ կատարելու կարգը սահմանում է Կառավարությունը։ 5. Հանձնաժողովի իրավական ակտերով սահմանված ներմուծման մաքսատուրքը վճարվում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական գանձապետարանում բացված` Միության մասին պայմանագրով սահմանված միասնական հաշվին: 6. Հանձնաժողովի իրավական ակտերով սահմանված հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը վճարվում են Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական գանձապետարանում բացված՝ Միության մասին պայմանագրով սահմանված միասնական հաշվին: Միության մասին պայմանագրով սահմանված նախնական հատուկ, նախնական հակագնագցման եւ նախնական փոխհատուցման տուրքերը վճարվում են Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե՝ համապատասխան գանձապետական հաշվին: 7. Մաքսային մարմիններին վճարվող ավելացված արժեքի հարկը, ակցիզային հարկը եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ հարկերը եւ վճարները վճարվում են Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե՝ համապատասխան գանձապետական հաշիվներին: 8. Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով ֆիզիկական անձանց կողմից անձնական օգտագործման ապրանքների տեղափոխման համար միասնական դրույքաչափերով գանձվող մաքսատուրքերը, հարկերը կամ միագումար մաքսային վճարի ձեւով գանձվող մաքսատուրքերը, հարկերը վճարվում են Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե՝ համապատասխան գանձապետական հաշվին: 9. Մաքսային գործառնությունների կատարման համար պետական տուրքը վճարվում է Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե՝ համապատասխան գանձապետական հաշվին: 10. Հայաստանի Հանրապետության օրենքով նախատեսված արտահանման մաքսատուրքերը վճարվում են Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե՝ համապատասխան գանձապետական հաշվին: 11. Ներմուծման մաքսատուրքերը կարող են վճարվել մինչեւ մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելը` սույն օրենքով եւ Միության անդամ պետությունների միջազգային պայմանագրերով սահմանված կարգով: 12. Հանձնաժողովի սահմանած հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը վճարվում են Միության մաքսային օրենսգրքի 12-րդ գլխով սահմանված կարգով: 13. Մաքսատուրքը, հարկերը, ինչպես նաեւ հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե են վճարվում Հայաստանի Հանրապետության արժույթով: 14. Միության մաքսային օրենսգրքի 52-րդ հոդվածի 5-րդ կետի չորրորդ պարբերությանը համապատասխան՝ մաքսային մուտքի անդորրագիրը կարող է կիրառվել նաեւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա հարկերի եւ այլ վճարների, մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի հաշվառման եւ վճարման նպատակով: 15. Միության մաքսային օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին կետի երկրորդ պարբերությանը համապատասխան՝ ներմուծման մաքսատուրքի, մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա հարկերի վճարման գծով պարտավորությունը կարող է կատարել հայտարարատուի լիազորած անձը: 16. Միության մաքսային օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպքում մաքսային մարմինը մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման սահմանված ժամկետը լրանալու օրվան հաջորդող օրը կամ եթե այդպիսի օրը որոշված չէ՝ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման հանգամանքը բացահայտելու օրվան հաջորդող օրը հայտարարատուին, ինչպես նաեւ Միության մաքսային օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին կետի առաջին պարբերությամբ կամ սույն հոդվածի 15-րդ մասում նշված անձանց էլեկտրոնային եղանակով կամ փոստային առաքմամբ՝ հանձնման մասին ծանուցմամբ, ուղարկում է ծանուցագիր՝ սահմանված ժամկետում չվճարված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի մասին, բացառությամբ Միության մաքսային օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ եւ 5-րդ, ինչպես նաեւ 73-րդ հոդվածի 4-րդ եւ 5-րդ կետերում նշված դեպքերի: 17. Սույն հոդվածի 16-րդ մասում նշված ծանուցագրի ձեւը, դրանում պարունակվող տեղեկությունները սահմանում է Կոմիտեն: 18. Սույն հոդվածի 16-րդ մասում նշված ծանուցագրով ներկայացված՝ օրենքով սահմանված պահանջների կատարման համար ժամկետը սահմանվում է ծանուցագիրն ստանալուց հետո՝ 10 աշխատանքային օր: 19. Միության մաքսային օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 5-րդ եւ 73-րդ հոդվածի 5-րդ կետերին համապատասխան՝ սույն հոդվածի 16-րդ մասով սահմանված ծանուցագիրը չի ուղարկվում սույն հոդվածի 15-րդ մասում նշված անձանց, եթե՝ 1) նախքան ծանուցումն ուղարկելը մաքսային մարմնում առկա է տեղեկատվություն՝ սույն հոդվածի 15-րդ մասում նշված պարտավորությունը սույն օրենքով սահմանված կարգով անհուսալի ճանաչելու մասին, կամ 2) Միության մաքսային օրենսգրքի համաձայն՝ սույն հոդվածի 15-րդ մասում նշված պարտավորությունը դադարած լինելու մասին, կամ 3) սույն օրենքին եւ Միության մաքսային օրենսգրքին համապատասխան՝ մաքսային մարմիններն սկսել են մաքսատուրքի, հարկերի եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների գանձումը: 20. Ներմուծման մաքսատուրքերը, հարկերը, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը վճարվում են կանխիկ կամ անկանխիկ եղանակով՝ հաշվի առնելով արժութային կարգավորման վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունը: 21. Միության մաքսային օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 9-րդ կետին համապատասխան՝ հայտարարատուի կողմից ներկայացված հանձնարարագրի հիման վրա բանկերը մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի փոխանցումը կատարում են բանկային գործառնությունները կարգավորող՝ Հայաստանի Հանրապետության իրավական ակտերի համաձայն։ 22. Լուծարվող կազմակերպության մաքսատուրքի եւ հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորության կատարումը դրվում է այդ կազմակերպության լուծարման հանձնաժողովի վրա` այդ կազմակերպության դրամական միջոցների, ներառյալ գույքի վաճառքից ստացված միջոցների հաշվին: Լուծարման հանձնաժողովը պարտավոր է առկա պարտավորությունն ընդգրկել լուծարման հաշվեկշռում: 23. Վերակազմակերպված կազմակերպության՝ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորությունը կատարում է (են) կազմակերպության իրավահաջորդը (իրավահաջորդները)՝ սույն հոդվածով սահմանված կարգով: 24. Կազմակերպությունների միաձուլման դեպքում վերակազմակերպված կազմակերպության՝ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորության կատարման առումով իրավահաջորդ է համարվում այդ կազմակերպությունների միաձուլումից առաջացած կազմակերպությունը: 25. Կազմակերպությունների միացման դեպքում վերակազմակերպված կազմակերպության՝ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորության կատարման առումով իրավահաջորդ է համարվում այն կազմակերպությունը, որին միացել է կազմակերպությունը: 26. Կազմակերպության բաժանման դեպքում վերակազմակերպված կազմակերպության՝ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորության կատարման առումով իրավահաջորդ են համարվում այդ բաժանումից առաջացած կազմակերպությունները` բաժանիչ հաշվեկշռին համապատասխան: 27. Կազմակերպության կազմից մեկ կամ մի քանի կազմակերպության առանձնացման դեպքում վերակազմակերպված կազմակերպության՝ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորությունները առանձնացված կազմակերպություններից յուրաքանչյուրին են անցնում բաժանիչ հաշվեկշռին համապատասխան: 28. Կազմակերպության վերակազմավորման դեպքում վերակազմակերպված կազմակերպության՝ մաքսատուրքի, հարկերի վճարման, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի պարտավորության կատարման առումով իրավահաջորդ է համարվում այդ կազմակերպության վերակազմավորման հետեւանքով առաջացած կազմակերպությունը:

Հոդված 40.Արտարժույթի փոխարժեքի կիրառումը 1. Ապրանքների մաքսային արժեքի որոշման, մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների հաշվարկն իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության արժույթով: 2. Արտարժույթի վերահաշվարկի նպատակով կիրառվում է մաքսային հայտարարագրի գրանցման օրվա դրությամբ Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի հրապարակած` արժութային շուկաներում ձեւավորված միջին փոխարժեքը, եթե Միության եւ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ այլ բան նախատեսված չէ:

Հոդված 41.Հայաստանի Հանրապետությունում «Բացթողում` ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպված եւ պայմանական բաց թողնված ապրանքների համար մաքսատուրքի, հարկերի վճարման կարգը 1. Հայաստանի Հանրապետության տարածք «Բացթողում՝ ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգով՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ու 3-րդ ենթակետերի համաձայն պայմանական բաց թողնված ապրանքների` Միության ապրանքի կարգավիճակ ձեռք բերելու համար Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 7-րդ կետով նախատեսված ներմուծման մաքսատուրքի, ինչպես նաեւ մաքսային մարմիններին վճարվող հարկերի վճարումը կարող է կատարել հայտարարատուն կամ նրա լիազորած անձը կամ այդ ապրանքների նկատմամբ օրինական տիրապետման իրավունք ունեցող այլ անձ: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված ներմուծման մաքսատուրքի, ինչպես նաեւ մաքսային մարմիններին վճարվող հարկերի գումարների վճարումը կատարում են նույն մասում նշված անձինք՝ ապրանքների պայմանական բացթողում իրականացրած մաքսային մարմին ներկայացված դիմումի հիման վրա, որում արվում են նշումներ՝ 1) ապրանքների պայմանական բացթողման համար հիմք համարվող մաքսային հայտարարագրի համարի վերաբերյալ. 2) մաքսատուրքի, հարկերի վճարման վճարային փաստաթղթի վավերապայմանների վերաբերյալ: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետում նշված ապրանքների համար ներմուծման մաքսատուրքերը եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա հարկերը վճարվում են ներմուծման մաքսատուրքերի, հարկերի գումարներին համարժեք չափով, որոնք պայմանական հաշվարկվել են, կամ չեն վճարվել ապրանքները արտոնությունների կիրառման նպատակով «Բացթողում` ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգով բաց թողնելիս: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 1-ին կետի 3-րդ ենթակետում նշված ապրանքների համար վճարվում են ներմուծման մաքսատուրքի եւ մաքսային մարմիններին վճարվող ավելացված արժեքի հարկի լրացուցիչ պարտավորության գումարները, որոնք հաշվարկվում են որպես «Բացթողում՝ ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպված ապրանքների նկատմամբ Միասնական մաքսային սակագնով սահմանված դրույքաչափով հաշվարկվող գումարների եւ ապրանքների բացթողման ժամանակ փաստացի վճարված գումարների դրական տարբերություն: 5. Սույն հոդվածի 1-ին, 3-րդ եւ 4-րդ մասերում նշված դեպքերով նախատեսված ներմուծման մաքսատուրքերը եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա հարկերը վճարվում են սույն օրենքով նախատեսված համապատասխան գանձապետական հաշիվներին: 6. Սույն հոդվածի 1-ին, 3-րդ եւ 4-րդ մասերում նշված դեպքերով նախատեսված ներմուծման մաքսատուրքերի եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա հարկերի վճարումը հաստատում է մաքսային մարմինը հայտարարատուին կամ նրա լիազորած անձին վճարման անդորրագիր տրամադրելու միջոցով: 7. Վճարման անդորրագրի ձեւը եւ դրա լրացման կարգը սահմանում է Կոմիտեն: Վճարման անդորրագրում նշում է արվում ապրանքի կարգավիճակի փոփոխության վերաբերյալ: Սույն հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վճարման ենթակա մաքսատուրքի, հարկերի գումարների նկատմամբ տույժեր չեն հաշվարկվում, եթե անձինք չեն խախտել Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 2-4-րդ կետերով սահմանված պայմանները:

Հոդված 42.Կանխավճարները 1. Կանխավճարները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով: 2. Հայտարարատուն մաքսատուրքի, հարկերի, մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով վճարումները կարող է կատարել կանխավճարների հաշվին: 3. Կանխավճարները նախքան մաքսային հայտարարագիրը կամ դրան փոխարինող փաստաթուղթը ներկայացնելը կարող են փոխանցվել մաքսային մարմինների կողմից տնօրինվող գանձապետական հաշվին: 4. Ապրանքների մաքսային հայտարարագրման ժամանակ մաքսատուրքերի, հարկերի, մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի, դրանց գծով տոկոսների, տույժերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարումը կանխավճարների գումարներից (դրամական միջոցներից) կարող է իրականացվել հայտարարատուի կարգադրության հիման վրա: 5. Հայտարարատուի կարգադրություն է համարվում՝ 1) նրա կողմից կամ նրա անունից մաքսային հայտարարագիր կամ մաքսային հայտարարագրի ճշգրտում ներկայացնելը. 2) նրա կողմից Միության մաքսային օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի 4-րդ կետի երկրորդ պարբերությամբ նախատեսված դիմումը ներկայացնելը. 3) նրա կողմից կանխավճարները վերադարձնելու կամ կանխավճարները դրամական միջոցների ներդրման նպատակով հաշվանցելու դիմում ներկայացնելը. 4) նրա կողմից կանխավճարները մաքսատուրքերի, հարկերի, մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի, դրանց գծով տոկոսների, տույժերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի՝ սահմանված ժամկետում չվճարվելու հետեւանքով առաջացած պարտավորությունները մարելուն ուղղելու մասին դիմում ներկայացնելը։ 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասի 3-րդ եւ 4-րդ կետերում նշված դիմումները մաքսային մարմին են ներկայացվում թղթային կամ էլեկտրոնային եղանակով։ 7. Սույն հոդվածի 5-րդ մասի 3-րդ եւ 4-րդ կետերում նշված դիմումների ձեւը, կառուցվածքը եւ ներկայացնելու կարգը սահմանում է Կոմիտեն: 8. Սույն հոդվածով սահմանված կանխավճարները կարող են օգտագործվել նաեւ ֆիզիկական անձանց կողմից անձնական օգտագործման նպատակով ներմուծվող ապրանքների համար վճարման ենթակա մաքսատուրքի, հարկերի եւ մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի, մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների վճարման նպատակով, ինչպես նաեւ որպես սույն մասում նշված՝ ֆիզիկական անձանց կողմից անձնական օգտագործման ապրանքների համար վճարման ենթակա մաքսատուրքերի, հարկերի, մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի եւ այլ վճարների վճարման ապահովում: 9. Միության մաքսային օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 5-րդ կետին համապատասխան՝ հայտարարատուն մաքսային հայտարարագրման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով կամ թղթային եղանակով Կոմիտեի սահմանած ձեւով դիմում է ներկայացնում մաքսային մարմիններ՝ կանխավճարների օգտագործման վերաբերյալ հաշվետվություն ստանալու համար, եթե մաքսատուրքերի, հարկերի, մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի, մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների, ինչպես նաեւ հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարումը կատարվել է մաքսային մարմինների կողմից՝ կանխավճարների հաշվին: 10. Սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված հաշվետվության ձեւը սահմանում է Կոմիտեն, իսկ այդ հաշվետվությունը մաքսային մարմինը հայտարարատուին է տրամադրում համապատասխան դիմումը ներկայացնելու օրվանից հինգ աշխատանքային օրը չգերազանցող ժամկետում՝ թղթային կամ էլեկտրոնային եղանակով: 11. Չպահանջված կանխավճարները տնօրինվում են հայտարարատուի կողմից: Հայտարարատուն կարող է հետ ստանալ իր կողմից չօգտագործված կանխավճարները, եթե առկա չեն նրա կողմից վճարման ենթակա մաքսատուրքերի, հարկերի, մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների, ինչպես նաեւ հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով ժամկետանց պարտավորություններ, որոնց բռնագանձումը կատարում են մաքսային մարմինները: Այդպիսի ժամկետանց պարտավորությունների առկայության պարագայում մաքսային մարմինների կողմից բռնագանձում տարածելուց հետո կանխավճարների մնացորդային գումարները կարող են վերադարձվել հայտարարատուին՝ սույն մասին համապատասխան: 12. Կանխավճարները կարող են ուղղվել դրամական միջոցների ներդրման եղանակով մաքսային վճարների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների գծով պարտավորությունների կատարման ապահովմանը: 13. Սույն հոդվածի 12-րդ մասին համապատասխան՝ կանխավճարները փոխանցվում են մաքսային մարմինների կողմից տնօրինվող համապատասխան գանձապետական հաշվին:

Հոդված 43.Մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքը 1. Մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքը մաքսային մարմինների կողմից մաքսային գործառնությունների կատարման, մաքսային ուղեկցման, ապրանքների ժամանակավոր պահպանման, հայտարարատուի ներկայացրած դիմումի հիման վրա մաքսային հայտարարագրերի լրացման, ինչպես նաեւ նախնական որոշումների տրամադրման համար «Պետական տուրքի մասին» օրենքով սահմանված կարգով եւ չափով Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարվող՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին կետի 5-րդ ենթակետով եւ 47-րդ հոդվածով սահմանված պարտադիր վճար է: 2. Մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի տեսակները եւ դրույքաչափերը, մաքսային գործառնությունների կատարման համար պետական տուրք վճարողները, հարկվող օբյեկտը, հաշվարկման բազան, վճարելու պարտավորության ծագումը եւ դադարումը, մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի վճարման ժամկետները, դրանց հաշվարկման, վճարման, բռնագանձման եւ վերադարձման (հաշվանցման) կարգը, ինչպես նաեւ մաքսային գործառնությունների կատարման համար պետական տուրքի արտոնությունները սահմանվում են «Պետական տուրքի մասին» օրենքով:

Հոդված 44.Մաքսատուրքի, հարկերի վճարման ժամկետների փոփոխությունը 1. Ներմուծման մաքսատուրքի, հարկերի վճարման ժամկետների փոփոխությունը ներմուծման մաքսատուրքի, մաքսային մարմիններին վճարվող ավելացված արժեքի հարկի եւ ակցիզային հարկի վճարման ժամկետների հետաձգումը կամ տարաժամկետումն է: 2. Մաքսատուրքի վճարման ժամկետների փոփոխությունը կատարվում է վճարման ժամկետի հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարման ձեւով՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 8-րդ գլխով սահմանված հիմքերի եւ պայմանների առկայության դեպքում եւ կարգով: 3. Հարկերի վճարման ժամկետների փոփոխության պայմանները, հիմքերը եւ կարգը սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքով: Հոդված 45. Մաքսատուրքի վճարման ժամկետների փոփոխության ընդհանուր պայմանները 1. Ներմուծման մաքսատուրքի վճարման հետաձգումը հայտարարատուին կամ նրա լիազորած անձին ներմուծման մաքսատուրքի վճարման՝ սահմանված ժամկետից ուշ վճարելու հնարավորության տրամադրումն է «Բացթողում՝ ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպված ապրանքների համար: 2. Մաքսատուրքի տարաժամկետ վճարումը հայտարարատուին կամ նրա լիազորած անձին մաքսատուրքի վճարման՝ սահմանված ժամկետից ուշ՝ մաս-մաս վճարման հնարավորության տրամադրումն է: 3. Մաքսատուրքի վճարման հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարման հնարավորությունը տրամադրվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 1-ին, 2- րդ եւ 3-րդ կետերով սահմանված ժամկետներով: 4. Մաքսատուրքի վճարման հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարման հնարավորությունը կարող է տրամադրվել միայն Միության մաքսային օրենսգրքի 9-րդ գլխով նախատեսված ապահովումների առկայության դեպքում: 5. Հայաստանի Հանրապետություն ապրանքների ներմուծման դեպքում մաքսատուրքերի ժամկետների փոփոխության համար հաշվարկվում են Միության մաքսային օրենսգրքի 60-րդ հոդվածով նախատեսված տոկոսները՝ սույն օրենքի 47-րդ հոդվածով սահմանված չափով: 6. Ներմուծման մաքսատուրքերի վճարման ժամկետի հետաձգումը կամ տարաժամկետումը տրամադրվում է հայտարարատուին Միության մաքսային օրենսգրքի 58-րդ, 59-րդ եւ 60-րդ հոդվածներին համապատասխան՝ մաքսային մարմնի որոշման հիման վրա: 7. Մաքսային մարմնի կողմից սույն հոդվածի 6-րդ մասում նշված՝ ներմուծման մաքսատուրքի վճարման ժամկետի հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարման մասին որոշման ընդունման եւ չեղյալ ճանաչման կարգը սահմանում է Կառավարությունը: 8. Ներմուծման մաքսատուրքի վճարման հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարման հնարավորություն տրամադրելու կամ մերժելու մասին որոշումն ընդունվում է դիմումը ներկայացնելու օրվանից ոչ ուշ, քան հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում: 9. Ներմուծման մաքսատուրքի վճարման հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարման հնարավորությունը տրամադրելու կամ մերժելու մասին որոշումը ներկայացվում է դիմումը ներկայացրած անձին էլեկտրոնային եղանակով կամ թղթային կրիչով: 10. Սույն հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված որոշման մեջ նշվում է այն ժամկետը, որով տրամադրվում է ներմուծման մաքսատուրքի վճարումը հետաձգելու կամ տարաժամկետ վճարելու հնարավորությունը, իսկ մերժվելու դեպքում որոշման մեջ նշվում են մերժման պատճառները: 11. Տարաժամկետ վճարման հնարավորություն տրամադրելու մասին գրավոր որոշումը ներառում է նաեւ ներմուծման մաքսատուրքի վճարման ժամանակացույցը: 12. Միության մաքսային օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 4-րդ կետի երկրորդ պարբերությանը համապատասխան՝ ներմուծման մաքսատուրքեր վճարողը մաքսային մարմիններ է ներկայացնում ներմուծման մաքսատուրքերի վճարման հետաձգումը կամ տարաժամկետումը հիմնավորող փաստաթղթեր հետեւյալ պետական կառավարման համակարգի մարմիններից. 1) Միության մաքսային օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 2-րդ կետի 1-ին ենթակետով սահմանված հիմքերի առկայության պարագայում՝ Հայաստանի Հանրապետության՝ արտակարգ իրավիճակների ոլորտի քաղաքականության համար պատասխանատու պետական լիազոր մարմնից. 2) Միության մաքսային օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 2-րդ կետի 2-րդ ենթակետով սահմանված հիմքերի առկայության պարագայում՝ Հայաստանի Հանրապետության՝ ֆինանսների ոլորտի քաղաքականության համար պատասխանատու պետական լիազոր մարմնից. 3) Միության մաքսային օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 2-րդ կետի 3-րդ ենթակետով սահմանված հիմքերի առկայության պարագայում՝ միջազգային պայմանագրերով համապատասխան իրավասու պետական մարմնի կողմից. 4) Միության մաքսային օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 2-րդ կետի 4-րդ ենթակետով սահմանված հիմքերի առկայության պարագայում՝ Հայաստանի Հանրապետության՝ գյուղատնտեսության ոլորտի քաղաքականության համար պատասխանատու պետական լիազոր մարմնից. 5) Միության մաքսային օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 2-րդ կետի 5-րդ ենթակետին համապատասխան՝ Հանձնաժողովի նախատեսած դեպքերում՝ համապատասխան ոլորտում լիազորված պետական կառավարման համակարգի մարմնից. 6) Միության մաքսային օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 3-րդ կետով սահմանված՝ Միության մաքսային տարածք ներմուծվող ապրանքների, այդ թվում՝ հումքի, նյութերի, տեխնոլոգիական սարքավորումների, դրանց համալրող մասերի եւ պահեստամասերի՝ արդյունաբերական վերամշակման մեջ օգտագործելու հիմքի առկայության պարագայում՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական քաղաքականության համար պատասխանատու պետական լիազոր մարմնից:

Հոդված 46.Ներմուծման մաքսատուրքի վճարման ժամկետի հետաձգում կամ տարաժամկետում չտրամադրելը 1. Միության մաքսային օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 6-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային մարմինը կարող է մերժել հայտարարատուի ներկայացրած՝ ներմուծման մաքսատուրքերի վճարման ժամկետի հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարման մասին դիմումի հիման վրա սույն օրենքի 45-րդ հոդվածով սահմանված որոշման կայացումը հետեւյալ դեպքերում. 1) եթե հայտարարատուն ունի մաքսային եւ այլ վճարների գծով ժամկետանց պարտավորություններ. 2) եթե առկա է հայտարարատուի կամ նրա կատարած գործարքների նկատմամբ հարուցված վարույթ. 3) եթե հայտարարատուի նկատմամբ իրականացվում են սնանկության ճանաչմանն ուղղված գործողություններ. 4) եթե հայտարարատուի կողմից արտաքին տնտեսական գործունեության իրականացման ժամկետը ներմուծման մաքսատուրքի վճարման ժամկետի հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարման նպատակով դիմումը ներկայացնելու օրվա դրությամբ չի գերազանցում մեկ տարին:

Հոդված 47.Տոկոսները 1. Տոկոսները վճարվում են ներմուծման մաքսատուրքի, հարկերի վճարման հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարելու հնարավորություն տրամադրելու վերաբերյալ մաքսային մարմնի որոշման տրամադրման դեպքում՝ Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի (վերաֆինանսավորման դրույքաչափի) 1/360-ի չափով՝ հետաձգման կամ տարաժամկետման յուրաքանչյուր օրվա համար: Ներմուծման մաքսատուրքերի, հարկերի վճարումը հետաձգելու կամ տարաժամկետ կատարելու համար տոկոսները հաշվեգրելիս կիրառվում է վերաֆինանսավորման դրույքաչափը, որը գործում է վճարումը հետաձգելու կամ տարաժամկետ կատարելու հնարավորությունից փաստացի օգտվելու համապատասխան ժամանակահատվածներում: 2. Ներմուծման մաքսատուրքի, հարկերի վճարման ժամկետի հետաձգման դեպքում տոկոսները վճարվում են ոչ ուշ, քան հետաձգման ժամկետն ավարտվելուց հետո՝ մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում: 3. Ներմուծման մաքսատուրքի, հարկերի տարաժամկետ վճարման դեպքում մաքսային մարմինների կողմից հաշվարկված տոկոսները կարող են վճարվել փուլ առ փուլ, սույն օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ մասով նախատեսված ժամանակացույցին համապատասխան, բայց ոչ ուշ, քան տարաժամկետ վճարման համար նախատեսված ամբողջ ժամկետի ավարտից հետո՝ մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 2-րդ, 174-րդ հոդվածի 6-րդ, 175-րդ հոդվածի 2-րդ, 198-րդ հոդվածի 8-րդ, 208-րդ հոդվածի 10-րդ, 216-րդ հոդվածի 7-րդ, 225-րդ հոդվածի 9-րդ եւ 15-րդ, 226-րդ հոդվածի 3-րդ, 241-րդ հոդվածի 7-րդ եւ 247-րդ հոդվածի 6-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում վճարվում են տոկոսներ՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 60-րդ հոդվածին եւ սույն հոդվածին համապատասխան:

Հոդված 48.Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովման եղանակները 1. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովումն իրականացվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1- ին կետով եւ սույն օրենքով սահմանված եղանակներով: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներմուծվող ապրանքների համար մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման եղանակ է նաեւ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով լիցենզավորված բանկերի եւ վարկային կազմակերպությունների տված երաշխիքը, ինչպես նաեւ ապահովագրական ընկերությունների կողմից երաշխիքի տրամադրման դասով իրականացված ապահովագրությունը, որը տրամադրվում է սույն օրենքի 52-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան՝ օտարերկրյա պետությունների տարածքներում գրանցված փոխադրողների կողմից մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման ապահովումը տրամադրվում է միայն Միության մաքսային օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին եւ 2-րդ ենթակետերով, ինչպես նաեւ սույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված եղանակներով: 4. Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն օրենքով նախատեսված ապահովումներն ընդունված լինելու վերաբերյալ փաստաթղթերի ձեւերը եւ օգտագործման կարգը հաստատում է Կոմիտեն:

Հոդված 49.Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարումն ապահովելու ընդհանուր պայմանները 1. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովումն իրականացվում է Միության մաքսային օրենսգրքին, Միության անդամ պետությունների միջազգային պայմանագրերին, ինչպես նաեւ սույն գլխին համապատասխան: 2. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովումը կարող է նախատեսված լինել միանգամյա կամ բազմակի օգտագործման համար: 3. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման միանգամյա ապահովումը ներկայացվում է մեկ առաքողի կողմից մեկ ստացողի անունով միեւնույն արտաքին առեւտրային պայմանագրի հիման վրա տեղափոխվող` մեկ խմբաքանակում գտնվող ապրանքների համար: 4. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովման չափը որոշվում է Միության մաքսային օրենսգրքի եւ սույն օրենքի համաձայն: 5. Կառավարությունը կարող է սահմանել այն ապրանքների ցանկը, որոնց համար, Միության մաքսային օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 7-րդ եւ 75-րդ հոդվածի 7-րդ կետերին համապատասխան, սահմանվում են մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման հաստատագրված չափեր, ինչպես նաեւ նշված հաստատագրված չափերի մեծություններ: 6. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովումն իրականացնում են սույն օրենքով եւ Միության մաքսային օրենսգրքով նախատեսված անձինք, իսկ, «Մաքսային տարանցում» մաքսային ընթացակարգի համաձայն, ապրանքների տեղափոխման դեպքում կարող են իրականացնել տարանցվող ապրանքների նկատմամբ տիրապետման, օգտագործման կամ տնօրինման իրավունք ունեցող այլ անձինք։ 7. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովումը տրամադրվում է այն մաքսային մարմնին, որը կատարում է ապրանքների բացթողումը, բացառությամբ Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն հոդվածով սահմանված դեպքերի: 8. «Մաքսային տարանցում» մաքսային ընթացակարգով ապրանքների տեղափոխման ժամանակ մաքսատուրքի, հարկերի վճարման ապահովումը կարող է տրամադրվել մեկնման վայրի մաքսային մարմնին կամ նշանակման վայրի մաքսային մարմնին։ 9. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովումը մաքսային մարմինները չեն ընդունում Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն օրենքով սահմանված դեպքերում: 10. Միության մաքսային օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին կետի 3-րդ ենթակետին համապատասխան՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից «Արտահանում» մաքսային ընթացակարգով ապրանքների արտահանման ժամանակ մաքսային մարմիններին արտահանման մաքսատուրքի վճարման ապահովում չի տրամադրվում: 11. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման չտրամադրման լրացուցիչ դեպքերը, ինչպես նաեւ այն պայմանները, որոնց պահպանման պարագայում այդպիսի ապահովում ներկայացնել չի պահանջվում, սահմանվում են օրենքով: 12. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովումը ներկայացվում է մաքսային մարմիններ՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին եւ 75-րդ հոդվածի 1-ին կետերին համապատասխան: 13. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովման մեծությունը հաշվարկվում եւ տրամադրվում է Հայաստանի Հանրապետության արժույթով: 14. Հայտարարատուի կողմից մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունը Միության մաքսային օրենսգրքով սահմանված ժամկետում չկատարելու դեպքում մաքսային մարմինը նշված պարտավորության կատարման ժամկետի ավարտի օրվան հաջորդող աշխատանքային օրը հայտարարատուին Միության մաքսային օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին կետի 2-րդ եւ 3-րդ ենթակետերով եւ սույն օրենքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ապահովումները տրամադրած անձանց ծանուցում է ուղարկում մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորության կատարման անհրաժեշտության վերաբերյալ: 15. Սույն հոդվածի 14-րդ մասում նշված ծանուցման ձեւը սահմանում է Կոմիտեն: 16. Սույն հոդվածի 14-րդ մասում նշված ծանուցման ուղարկման օրվանից մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման ժամկետը մաքսային մարմինը սահմանում է 10 աշխատանքային օր: 17. Սույն հոդվածի 14-րդ մասին համապատասխան ուղարկվող ծանուցման մեջ նշվում է նաեւ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի չվճարված պարտավորությունների գծով հաշվարկված տույժերի եւ տուգանքների վճարման պարտավորության վերաբերյալ տեղեկատվություն: 18. Սույն հոդվածի 16-րդ մասում նշված ժամկետը կարող է երկարաձգվել մաքսային մարմինների կողմից եւս 10 աշխատանքային օրով հայտարարատուի կամ հայտարարատուին համապատասխան ապահովումը տրամադրած անձի հիմնավորված դիմումի հիման վրա: Նշված երկարաձգումը չի կարող օրենսդրությամբ սահմանված՝ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ժամկետի խախտման համար նախատեսված տույժերի կամ տուգանքների հաշվարկը դադարեցնելու հիմք հանդիսանալ: 19. Սույն հոդվածով նախատեսված ժամկետում մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունը չկատարվելու դեպքում նշված ժամկետի ավարտից հետո՝ մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում, մաքսային մարմինը օրենքով սահմանված կարգով բռնագանձում տարածելու հայցադիմումով դիմում է դատարան մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով առկա ժամկետանց պարտավորությունների եւ դրանք օրենսդրությամբ սահմանված ժամկետում չվճարելու համար տույժերի եւ տուգանքների գանձման նպատակով: 20. Միության մաքսային օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին կետի 4-րդ ենթակետով սահմանված եղանակով մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովման տրամադրման դեպքում հայտարարատուի կողմից մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունները օրենսդրությամբ սահմանված ժամկետում չկատարվելու դեպքում մաքսային մարմինները կատարում են գրավի իրացմանն ուղղված աշխատանքներ՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրությանը համապատասխան: Նշված դեպքում գրավադրված գույքի իրացումից ստացված միջոցների հաշվին փոխհատուցվում են մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունները եւ դրանք սահմանված ժամկետում չվճարելու համար հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները, իսկ մնացորդային միջոցները վերադարձվում են այդ միջոցները վերադարձնելու վերաբերյալ դիմումն ստանալուց հետո՝ հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում: Եթե սույն մասին համապատասխան գրավադրված գույքի իրացումից ստացված միջոցները բավարար չեն մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի, ինչպես նաեւ տույժերի եւ տուգանքների գծով պարտավորությունը մարելու համար, ապա մաքսային մարմինների կողմից գրավադրված գույքի իրացումից ստացված միջոցների հաշվին չմարված պարտավորությունը հաշվարկվում եւ ծանուցագրով առաջադրվում է հայտարարատուին կամ նրա հետ, Միության մաքսային օրենսգրքի համաձայն, համապարտ պարտավորություն կրող անձանց: 21. Միության մաքսային օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին կետի 2-րդ, 3-րդ եւ 4-րդ ենթակետերով, ինչպես նաեւ սույն օրենքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված եղանակներով մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման տրամադրումը հաստատող փաստաթղթերը վերադարձվում են հետեւյալ դեպքերում. 1) հայտարարատուի կողմից ներկայացվող դիմումի հիման վրա, եթե նշված ապահովմամբ ապահովված չէ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով ընթացիկ պարտավորություն՝ դիմումն ստանալուց հետո՝ հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում. 2) եթե նշված ապահովման ժամկետն ավարտվել է, կամ բացահայտվել են այնպիսի հանգամանքներ, որոնց պատճառով ապահովումը չի կարող օգտագործվել մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունն ապահովելու համար՝ ժամկետի ավարտի կամ նշված հանգամանքների բացահայտմանը հաջորդող մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում:

Հոդված 50.Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման բազմակի ապահովումը 1. Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով պարբերաբար արտաքին տնտեսական գործունեություն իրականացնող անձը կարող է մաքսային մարմիններ ներկայացնել մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման բազմակի ապահովում` իր կողմից առնվազն մեկ տարվա ընթացքում իրականացվող բոլոր գործարքների համար՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածին համապատասխան: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 2-րդ կետի 1-ին ենթակետով սահմանված դեպքում բազմակի ապահովման տրամադրումն իրականացվում է սույն հոդվածով սահմանված կարգով: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 2-րդ կետի 2-րդ ենթակետով սահմանված դեպքում բազմակի ապահովման տրամադրումն իրականացվում է Միության մաքսային օրենսգրքին եւ Միության անդամ պետությունների միջազգային պայմանագրին համապատասխան: 4. Հայտարարատուի կողմից մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման բազմակի ապահովումը ներկայացվում է այն մաքսային մարմին, որն ընդունում է այդպիսի ապահովման շրջանակում ներմուծվող ապրանքների առաջին խմբաքանակի համար մաքսային հայտարարագիրը: 5. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների բազմակի ապահովումը հաստատող փաստաթղթի համարի, դրանով ապահովվող գումարի, այդ ապահովման գործողության ժամկետի վերաբերյալ տեղեկությունները, ինչպես նաեւ այլ անհրաժեշտ տեղեկություններ մուտքագրվում են մաքսային հայտարարագրման էլեկտրոնային համակարգ, որտեղ կատարվում է այդ ապահովման շրջանակում կատարվող գործարքների առանձնացված հաշվառում: 6. Մաքսային մարմինը մաքսային հայտարարագրման ժամանակ մաքսային հայտարարագրման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով կատարում է բազմակի ապահովման օգտագործման հնարավորության ստուգում մասնավորապես` ճշտելով ապահովման ժամկետը, ապահովման շրջանակում մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների առկայությունը, որից հետո միայն ընդունում է բազմակի ապահովումը կամ ծանուցմամբ պահանջում է նոր ապահովում ներկայացնել՝ ծանուցման մեջ նշելով բազմակի ապահովումը չընդունելու պատճառները: 7. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի բազմակի ապահովման շրջանակում իրականացվող յուրաքանչյուր ներմուծման ժամանակ հայտարարատուն մաքսային մարմիններին տրամադրում է մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման բազմակի ապահովումը հաստատող փաստաթղթի համարի վերաբերյալ տեղեկատվություն: 8. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի բազմակի ապահովումը կարող է տրամադրվել դրամական միջոցների ներդրման, երաշխավորության, ապահովագրական կազմակերպությունների կողմից երաշխիքի տրամադրման դասով իրականացված ապահովագրության կամ բանկային երաշխիքի տեսքով: 9. Անձի ցանկությամբ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի բազմակի ապահովման գումարի չափը կարող է ավելացվել բանկային երաշխիքի, ապահովագրական կազմակերպությունների կողմից երաշխիքի տրամադրման դասով իրականացված ապահովագրության, դրամական միջոցների ներդրման, երաշխավորության պայմանագրում համապատասխան փոփոխություններ կատարելու միջոցով: 10. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել այն դեպքերն ու պայմանները, որոնց պարագայում մաքսատուրքերի, հարկերի ընդհանուր չափը, որոնք վճարելու պարտավորության կատարումն ապահովվում է բազմակի ապահովմամբ, գերազանցում է դրանով ներկայացվող ապահովման չափը: 11. Կառավարությունը կարող է սահմանել նաեւ սույն մասով նախատեսված չափը:

Հոդված 51.Դրամական միջոցների ներդրումը՝ որպես մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման միջոց 1. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման նպատակով դրամական միջոցները մուտքագրվում են մաքսային մարմինների կողմից տնօրինվող՝ Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան գանձապետական հաշվին: 2. Ֆիզիկական անձանց կողմից իրենց անձնական օգտագործման համար տեղափոխվող ապրանքների համար դրամական միջոցները՝ որպես մաքսատուրքի, հարկերի վճարման ապահովման միջոց, մուտքագրվում են Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան գանձապետական հաշիվներին: 3. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարների գծով պարտավորությունները չկատարվելու դեպքում մաքսային մարմինն իրավասու է որպես մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովման միջոց՝ ներդրված դրամական միջոցներից սույն օրենքով սահմանված կարգով գանձելու չկատարված պարտավորություններին համապատասխան գումարները: 4. Որպես դրամական միջոցների ներդրման՝ Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան գանձապետական հաշիվներում մուտքի կամ միասնական գանձապետական հաշվին մուտքի հաստատում՝ դրամական միջոցներ ներդրած անձին տրվում է անդորրագիր, որի կիրառման ձեւը եւ կարգը սահմանում է Կոմիտեն: 5. Սույն հոդվածով նախատեսված անդորրագիրն այլ անձի չի կարող փոխանցվել: Անդորրագրի կորստի դեպքում այն տրամադրած մաքսային մարմինը դրամական միջոցներ ներդրած անձի դիմումի հիման վրա մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում տրամադրում է անդորրագրի կրկնօրինակը: 6. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման նպատակով ներդրված՝ չօգտագործված կամ մասնակի օգտագործված միջոցներն անձի դիմումի հիման վրա կարող են հաշվանցվել մաքսային վճարների եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների գծով պարտավորությունների կատարմանը, իսկ այդպիսի պարտավորությունների բացակայության դեպքում՝ վերադարձվել: 7. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման բազմակի ապահովման գումարի հաշվին մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարների գանձումից երեք աշխատանքային օր առաջ համապատասխան մաքսային մարմինը պարտավոր է այդ մասին ծանուցել բազմակի ապահովում ներկայացրած անձին:

Հոդված 52.Երաշխիքը 1. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման նպատակով մաքսային մարմինները կարող են ընդունել երաշխիքներ (ապահովագրական ընկերությունների կողմից երաշխիքի տրամադրման դասով իրականացված ապահովագրություն), որոնք տրամադրում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով լիցենզավորված բանկերը, վարկային կազմակերպությունները կամ ապահովագրական ընկերությունները: 2. Երաշխիքի տրամադրման, դրան ներկայացվող պահանջների, երաշխիք տված անձի պարտավորությունների եւ երաշխիքի դադարեցման հետ կապված իրավահարաբերությունները սույն օրենքով նախատեսված կարգավորումներից տարբերվող մասով կարգավորվում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքով, Հայաստանի Հանրապետության բանկային օրենսդրությամբ, ապահովագրական գործունեությունը կարգավորող օրենսդրությամբ եւ այլ իրավական ակտերով: 3. Հայտարարատուն կամ նրա լիազորած անձն ապահովում է սույն օրենքի նպատակով տրամադրվող երաշխիքի անհետկանչելիությունը: Երաշխիքում նշվում են՝ 1) մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողի (պրինցիպալ) պարտավորությունները, որոնց պատշաճ կատարումն ապահովվում է երաշխիքով. 2) երաշխիքով ապահովված մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողի պարտավորությունները չկատարելու դեպքում մաքսային մարմնի՝ երաշխիք տված անձից երաշխիքով տրված գումարից մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարի դուրսգրման անվիճելի իրավունքը. 3) մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարումն ուշացնելու դեպքում սույն օրենքով սահմանված տույժ վճարելու՝ երաշխիք տված անձի պարտավորությունը. 4) (կետն ուժը կորցրել է 28.02.24 ՀՕ-113-Ն) 5) երաշխիքի գործողության ժամկետը. 6) համապատասխան գործունեությամբ զբաղվելու լիցենզիայի համարը: 4. Տրամադրված երաշխիքի գործողության ժամկետը չի կարող գերազանցել 36 ամիսը եւ պետք է բավարար լինի երաշխիքով ապահովված պարտավորությունները չկատարելու դեպքում մաքսային մարմնի կողմից երաշխիք տված անձին երաշխիքի մասով պահանջ ներկայացնելու համար: 5. Երաշխիքը մաքսային մարմին ներկայացնելու պահին պետք է ուժի մեջ մտած լինի: 6. Մաքսային մարմինը երաշխիքն ուսումնասիրում է ստանալուց հետո՝ երեք աշխատանքային օրվա ընթացքում, այն ընդունելու կամ մերժելու նպատակով։ 7. Երաշխիքի ընդունումը մերժվում է, եթե՝ 1) երաշխիքը չի համապատասխանում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ կամ սույն հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված չափանիշներին. 2) երաշխիքով ապահովվող մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի ընդհանուր գումարը չի բավարարում հայտարարատուի կողմից վճարման ենթակա մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարի վճարման համար. 3) երաշխիքի ժամկետը պակաս է հայտարարատուի կողմից մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման ժամկետից. 4) երաշխիքը տրամադրած բանկի, վարկային կազմակերպության կամ ապահովագրական կազմակերպության՝ օրենքով սահմանված համապատասխան գործունեությամբ զբաղվելու լիցենզիան բացակայում է. 5) մերժման որոշումը կայացվել է օրենքով մաքսային մարմիններին վերապահված հայեցողական լիազորությունների իրականացման շրջանակում: 8. Երաշխիքի ընդունումը մերժելու դեպքում մաքսային մարմինն այդ մասին սույն հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված ժամկետում ծանուցում է երաշխիք ներկայացրած անձին՝ նշելով մերժման հիմքերը: 9. Երաշխիքը մաքսային մարմինը վերադարձնում է մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողի գրավոր դիմումի հիման վրա, եթե կատարվել կամ դադարեցվել են երաշխիքով ապահովված պարտավորությունները, կամ պարտավորություն չի առաջացել: 10. Բանկի, վարկային կազմակերպության կամ ապահովագրական կազմակերպության ապահովագրական գործունեության իրավունքի լիցենզիայի գործողությունը Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կողմից դադարեցվելու դեպքում այդպիսի բանկի, վարկային կազմակերպության կամ ապահովագրական ընկերության երաշխիք ներկայացրած՝ մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողը պարտավոր է լիցենզիայի դադարեցման օրվանից մաքսային մարմին ներկայացնել մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովում համապատասխան գործունեության իրավունքի լիցենզիա ունեցող կազմակերպությունից: Սույն մասով սահմանված ժամկետում երաշխիք կամ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովման այլ եղանակով ապահովում չներկայացվելու դեպքում անձի կողմից մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ժամկետը չի կարող երկարաձգվել: (52-րդ հոդվածը փոփ. 28.02.24 ՀՕ-113-Ն)

Հոդված 53.Երաշխավորությունը 1. Երաշխավորությունը ձեւակերպվում է մաքսային մարմնի եւ երաշխավորի միջեւ կնքվող երաշխավորության պայմանագրով: Երաշխավորության տրամադրման, դրան ներկայացվող պահանջների, երաշխավորի պարտավորությունների եւ երաշխավորության պայմանագրի դադարեցման հետ կապված իրավահարաբերությունները կարգավորվում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքով եւ սույն օրենքով: 2. Մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարելու ապահովումը երաշխավորության միջոցով իրականացնելու դեպքում երաշխավորը մաքսային մարմին է ներկայացնում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրությամբ սահմանված կարգով իր ստորագրած կամ կնքած երաշխավորության պայմանագրի երկու օրինակ եւ մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողի գրավոր համաձայնությունը երաշխավորի կողմից մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման երաշխավորման վերաբերյալ: 3. Երաշխավորության պայմանագիրը պետք է համապատասխանի Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված չափանիշներին եւ պետք է պարունակի երաշխավորությամբ ապահովված պարտավորության գումարի, մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողի եւ երաշխավորի համապարտ պատասխանատվություն կրելու եւ երաշխավորության պայմանագրի գործողության ժամկետի վերաբերյալ նշումներ: 4. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովումը միեւնույն երաշխավորության պայմանագրով չի կարող իրականացվել երկու տարին գերազանցող ժամանակահատվածով: 5. Մաքսային մարմինը երաշխավորության պայմանագիր կնքելու առաջարկն ուսումնասիրում է մաքսային մարմին փաստաթղթերը ներկայացնելուց հետո՝ հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում: 6. Երաշխավորության պայմանագրի կնքման դեպքում մաքսային մարմինը մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողին է տրամադրում անդորրագիր` երաշխավորությամբ ապահովված պարտավորության գումարի չափով: 7. Երաշխավորության պայմանագրի ընդունումը մերժվում է, եթե՝ 1) ներկայացված երաշխավորության պայմանագիրը չի համապատասխանում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ կամ սույն օրենքով սահմանված չափանիշներին. 2) երաշխավորության պայմանագրով ապահովվող գումարը չի բավարարում հայտարարատուի կողմից վճարման ենթակա մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարի վճարման համար. 3) երաշխավորության պայմանագրի ժամկետը կարճ է մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման ժամկետից. 4) մերժման որոշումը կայացվել է օրենքով մաքսային մարմիններին վերապահված հայեցողական լիազորությունների իրականացման շրջանակում: 8. Երաշխավորության պայմանագրի կնքումը մերժելու դեպքում մաքսային մարմինն այդ մասին սույն հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված ժամկետում ծանուցում է երաշխավորության պայմանագիրն առաջարկած անձին՝ նշելով մերժման հիմքերը: 9. Մաքսային մարմինը չի կրում երաշխավորության պայմանագրի կնքման հետ կապված ծախսերը:

Հոդված 54.Գույքի գրավը 1. Գույքի գրավը ձեւակերպվում է մաքսային մարմնի եւ մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողի միջեւ կնքվող պայմանագրով: «Մաքսային տարանցում» մաքսային ընթացակարգով ապրանքների փոխադրման համար գույքի գրավի միջոցով մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովումը կարող է ներկայացնել նաեւ գրավի առարկա հանդիսացող ապրանքների տիրապետման կամ օգտագործման կամ տնօրինման իրավունք ունեցող անձը նոտարական կարգով վավերացված համապատասխան լիազորությունը կամ գրավի առարկայի նկատմամբ սեփականության իրավունքը հավաստող համապատասխան փաստաթղթի առկայության դեպքում: 2. Գույքի գրավի պայմանագիր կնքելու, գրավով ապահովված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման, գրավադրված գույքի վրա բռնագանձման տարածման, գրավի դադարեցման հետ կապված իրավահարաբերությունները կարգավորվում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրությամբ եւ սույն օրենքով: 3. Սույն հոդվածի կիրառության նպատակներով կարող է գրավադրվել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրությանը համապատասխան գրավի առարկա հանդիսացող գույք, բացառությամբ՝ 1) Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմաններից դուրս գտնվող գույքի. 2) գրավադրված գույքի. 3) կենդանիների եւ արագ փչացող ապրանքների. 4) կազմակերպությունների. 5) գույքային իրավունքների. 6) արժեթղթերի. 7) շրջանառության մեջ գտնվող ապրանքների. 8) արտադրանքի եւ արտադրական այն թափոնների, որոնց ազատ իրացումը, Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության համաձայն, արգելվում է. 9) այն գույքի, որի վրա բռնագանձումը, Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության համաձայն, տարածվում է բացառապես դատարանի որոշմամբ: 4. Գրավի առարկան գրավի պայմանագրի գործողության ընթացքում պետք է գտնվի Հայաստանի Հանրապետության տարածքում: 5. Գրավի առարկայի շուկայական արժեքը որոշելու համար կատարվում է գրավի առարկայի գնահատում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը համապատասխան: 6. Գույքի գրավով մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարումն ապահովելու նպատակով անձը մաքսային մարմին է ներկայացնում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գույքի գրավի պայմանագրի երկու օրինակ` ստորագրված եւ գրավի առարկայի նկատմամբ սեփականության իրավունքը եւ դրա շուկայական արժեքը հաստատող փաստաթղթերի բնօրինակները կամ նոտարական վավերացմամբ պատճենները: 7. Գույքի գրավի պայմանագրում ներառվում են հետեւյալ պայմանները. 1) անձը, առանց մաքսային մարմնի համաձայնության, իրավունք չունի տնօրինելու գրավի առարկան. 2) գրավատուն իր միջոցներով պարտավոր է ապահովագրել գրավի առարկան. 3) գրավի առարկայի գնահատումը գրավատուն կատարում է իր հաշվին. 4) գրավի առարկան փոխարինելը թույլատրվում է մաքսային մարմնի գրավոր համաձայնությամբ՝ համարժեք այլ գույքով, որը ձեւակերպվում է գույքի գրավի պայմանագրին կից լրացուցիչ համաձայնագրով. 5) գրավի առարկայի վրա բռնագանձման տարածման դեպքում դրա իրացման մասով ծախսերը փոխհատուցվում են գրավի առարկայի իրացումից ստացված դրամական միջոցների հաշվին, իսկ դրանց ոչ բավարար լինելու դեպքում՝ գրավատուի հաշվին. 6) գրավառուն իր պահանջի բավարարման նպատակով իրավունք ունի առանց դատարան դիմելու գրավի առարկայի վրա բռնագանձում տարածելու եւ իրացնելու այն, այդ թվում՝ գրավ դրված գույքը հիմնական պարտավորության համապատասխան չափի դիմաց գրավառուին կամ գրավառուի նշած երրորդ անձին ի սեփականություն հանձնելու, բացառությամբ գրավի այն առարկայի, որն օրենքով կամ այլ իրավական ակտով ճանաչված է հանրության համար նշանակալի պատմական, գեղարվեստական կամ մշակութային արժեք ունեցող գույք: 8. Գույքի գրավի պայմանագիրը կարող է կնքվել, եթե գրավի առարկայի շուկայական արժեքն ավելի քան 20 տոկոսով գերազանցում է մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման անհրաժեշտ չափը: 9. Գույքի գրավի պայմանագիրը կարող է կնքվել` գրավի առարկան գրավատուի մոտ թողնելով կամ մաքսային մարմին փոխանցելով: 10. Մաքսային մարմինը գույքի գրավի պայմանագիր կնքելու մասին առաջարկն ուսումնասիրում է այն ստանալուց հետո՝ առավելագույնը հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում: 11. Գույքի գրավի պայմանագրի կնքման դեպքում մաքսային մարմինը գրավատուին է տրամադրում անդորրագիր գույքի գրավով ապահովված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի չափի վերաբերյալ: 12. Գույքի գրավի պայմանագրի կնքումը մաքսային մարմինը մերժում է, եթե՝ 1) ներկայացված գույքի գրավի պայմանագիրը չի համապատասխանում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ կամ սույն օրենքով սահմանված չափանիշներին. 2) գույքի գրավի պայմանագրով ապահովվող գումարը չի բավարարում հայտարարատուի կողմից վճարման ենթակա մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարի վճարման համար. 3) գույքի գրավի պայմանագրի ժամկետը կարճ է մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման ժամկետից. 4) մերժման որոշումը կայացվել է օրենքով մաքսային մարմիններին վերապահված հայեցողական լիազորությունների իրականացման շրջանակում: 13. Գույքի գրավի պայմանագրի կնքումը մերժելու դեպքում մաքսային մարմինն այդ մասին սույն հոդվածի 10-րդ մասով սահմանված ժամկետում ծանուցում է անձին՝ նշելով մերժման հիմքերը: 14. Գույքի գրավով ապահովված պարտավորությունները չկատարելու դեպքում մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի՝ վճարման ենթակա գումարները փոխանցվում են պետական գանձապետական հաշվին կամ Միության անդամ պետությունների միջազգային պայմանագրով սահմանված հաշվին՝ օրենքով սահմանված կարգով գրավադրված գույքի իրացումից ստացված միջոցներից: 15. Գույքի գրավի պայմանագրի կնքման եւ գրավադրված գույքի վրա բռնագանձման տարածման հետ կապված բոլոր ծախսերը կրում է գրավատուն:

Հոդված 55.Ավել վճարված կամ գանձված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարների վերադարձը, հաշվանցումը 1. Ավել վճարված կամ գանձված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարները ենթակա են վերադարձման կամ հաշվանցման վճարողի կամ նրա իրավահաջորդի դիմումի հիման վրա՝ Կոմիտեի սահմանած կարգով: 2. Միության մասին պայմանագրի 5-րդ հավելվածի դրույթների պահպանմամբ՝ ներմուծման մաքսատուրքը վճարվում է Միության անդամ պետությունների միջազգային պայմանագրերով սահմանված միասնական հաշվին եւ չի կարող հաշվանցվել այլ վճարների գծով պարտավորությունների մարմանը, բացառությամբ մաքսային վճարների, տույժերի (տոկոսների), ինչպես նաեւ հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի: Միության մասին պայմանագրի 8-րդ հավելվածի դրույթների պահպանմամբ՝ հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը չեն կարող հաշվանցվել այլ վճարների գծով պարտավորությունների մարմանը, բացառությամբ մաքսային վճարների, տույժերի (տոկոսների): 3. Հայաստանի Հանրապետության գանձապետական հաշիվներին ավել վճարված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վերադարձման կամ հաշվանցման դիմումը ներկայացվում է մաքսային մարմին։ 4. Հայաստանի Հանրապետության գանձապետական հաշիվներին ավել վճարված կամ գանձված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարների վերադարձման կամ հաշվանցման դիմումի հետ ներկայացվում է մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարումը կամ գանձումը հաստատող փաստաթուղթը: 5. Հայաստանի Հանրապետության գանձապետական հաշիվներին ավել վճարված կամ գանձված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վերադարձը կատարվում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված դիմումը ներկայացնելուց 30 աշխատանքային օրվա ընթացքում: 6. Հայաստանի Հանրապետության գանձապետական հաշիվներին ավել վճարված կամ գանձված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարների վերադարձը կատարվում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված դիմումը ներկայացրած անձի նշած վճարողի կամ նրա իրավահաջորդի բանկային հաշվին։ 7. Հայաստանի Հանրապետության գանձապետական հաշիվներին ավել վճարված կամ գանձված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարների վերադարձը կատարվում է Հայաստանի Հանրապետության արժույթով։ 8. Հայաստանի Հանրապետության գանձապետական հաշիվներին ավել վճարված կամ գանձված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարների վերադարձման եւ հաշվանցման դիմումի ձեւը հաստատում է Կոմիտեն։ 9. Միության մաքսային օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 2-րդ եւ 76-րդ հոդվածի 4-րդ կետերին համապատասխան՝ ավել վճարված կամ գանձված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարների վերադարձը կատարվում է այն դեպքում, երբ առկա չեն մաքսային վճարների եւ այլ վճարների գծով ժամկետանց պարտավորություններ: Այդպիսի պարտավորությունների առկայության պարագայում մաքսային մարմինները կարող են կատարել նշված պարտավորությունների գումարների մարում մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման հաշվին, որից հետո միջոցների մնացորդային մասը վերադարձվում է հայտարարատուին: 10. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով գերավճարների վերադարձը կատարվում է Միության մաքսային օրենսգրքին, սույն օրենքին եւ այլ իրավական ակտերով սահմանված դրույթներին համապատասխան, եթե՝ 1) Միության մաքսային օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին կետի 4-րդ, 5-րդ եւ 6-րդ ենթակետերով եւ 76-րդ հոդվածի 3-րդ կետի 3-րդ, 4-րդ եւ 5-րդ ենթակետերով սահմանված դեպքերում մաքսային մարմիններ է ներկայացվում մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարումը հաստատող փաստաթուղթ կամ տեղեկություն. 2) Միության մաքսային օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետով եւ 76-րդ հոդվածի 3-րդ կետի 6-րդ ենթակետով սահմանված դեպքերում մաքսային մարմիններ են ներկայացվում Միության մաքսային օրենսգրքի 237-րդ եւ 242-րդ հոդվածներին համապատասխան մաքսային հայտարարագրերը: 11. Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն օրենքով սահմանված՝ մաքսային մարմինների կողմից տնօրինվող գանձապետական հաշվին փոխանցված կանխավճարները վերադարձվում են դրանք փոխանցած անձանց նրանց կողմից Կոմիտեի սահմանած ձեւով ներկայացված դիմումի հիման վրա դիմումը ներկայացնելուց հետո՝ հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում, եթե մաքսային վճարների եւ այլ վճարների գծով պարտավորություններ առկա չեն: 12. Միության մաքսային օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1-ին կետին համապատասխան՝ նախնական հատուկ, նախնական հակագնագցման եւ նախնական փոխհատուցման տուրքերը վերադարձվում են հայտարարատուի (վճարողի) կողմից ներկայացված դիմումի հիման վրա դիմումը ներկայացնելուց հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում, եթե առկա չէ հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով վճարման ենթակա պարտավորություն:

Հոդված 56.Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վերադարձման այլ դեպքեր 1. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վերադարձը կատարվում է նաեւ մաքսային մարմնի թույլտվությամբ՝ նախկինում հայտարարագրված մաքսային ընթացակարգի փոփոխության դեպքում, եթե ապրանքները նոր մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպելու դեպքում վճարման ենթակա մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարները պակաս են սկզբնական մաքսային ընթացակարգի ժամանակ վճարված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարներից, բացառությամբ Միության մաքսային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 7-րդ կետով նախատեսված դեպքի:

Հոդված 57.Որպես մաքսատուրքի, հարկերի եւ հակագնագցման տուրքերի վճարման ապահովում ներդրված դրամական միջոցների վերադարձը (հաշվանցումը) 1. Որպես մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովում ներդրված դրամական միջոցների վերադարձը (հաշվանցումը) կատարվում է անձի (նրա իրավահաջորդի) ներկայացրած դիմումի հիման վրա՝ Կոմիտեի սահմանած կարգով: 2. Դրամական միջոցները վերադարձվում (հաշվանցվում) են դրամական միջոցներ ներդրած անձի (նրա իրավահաջորդի) ներկայացրած դիմումի հիման վրա: Դրամական միջոցների` սույն օրենքով նախատեսված հաշիվներին մուտքի անդորրագրի (թղթային կամ էլեկտրոնային) ձեւակերպումից երեք տարի հետո մաքսային մարմինը գույքագրում է ներդրված դրամական միջոցները եւ դրանցով ապահովված պարտավորություններ ծագած չլինելու դեպքում վերադարձնում է դրամական միջոցները այն ներդրած անձին. 3. Սույն հոդվածով սահմանված ժամկետում դրամական միջոցները ներդրած անձը (նրա իրավահաջորդը) հայտնի չլինելու դեպքում չպահանջված գումարները մաքսային մարմնի տեղեկատվության հիման վրա ընդգրկվում են պետական բյուջեի ոչ հարկային այլ եկամուտների մեջ եւ չեն վերադարձվում։ 4. Որպես մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովում ներդրված դրամական միջոցների վերադարձը (հաշվանցումը) կատարվում է սույն հոդվածով նախատեսված դիմումը ներկայացնելուց հետո՝ 30 աշխատանքային օրվա ընթացքում: 5. Որպես մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովում ներդրված դրամական միջոցների վերադարձման (հաշվանցման) մասին դիմումին կցվում են՝ 1) դրամական միջոցների ներդրումը հաստատող վճարման անդորրագիրը. 2) ներդրված դրամական միջոցներով ապահովված պարտավորության կատարումը (դադարեցումը) հաստատող փաստաթղթերը: 6. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի կամ տույժերի վճարման պարտավորություն ունեցող անձի կողմից որպես մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովում՝ ներդրված դրամական միջոցների վերադարձը կատարվում է այդպիսի պարտավորությունները մարելուց հետո: 7. Որպես մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման ապահովում ներդրված դրամական միջոցների վերադարձման (հաշվանցման) դիմումի եւ մաքսային մարմնի որոշման ձեւերը հաստատում է Կոմիտեն։ 8. Կառավարությունը կարող է սահմանել հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը, ինչպես նաեւ որպես մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման ապահովում ներդրված դրամական միջոցները չվերադարձնելու (չհաշվանցելու) դեպքեր:

Հոդված 58.Ընդհանուր դրույթներ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարների բռնագանձման վերաբերյալ 1. Մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց գծով տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորությունը Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով եւ ժամկետում չկատարվելու դեպքում դրանց բռնագանձումը մաքսային մարմինների կողմից իրականացվում է օրենքով սահմանված կարգով եւ տարածվում է մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողի՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 68-րդ հոդվածի 2-րդ կետում նշված միջոցների կամ այն ապրանքների վրա, որոնց համար չեն վճարվել այդ մաքսատուրքերը, հարկերը, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը: 2. Մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց նկատմամբ հաշվարկված տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի բռնագանձման միջոցներ ձեռնարկելուց առաջ մաքսային մարմինը համապատասխան վճարներ վճարողին սույն օրենքի 39-րդ հոդվածով սահմանված կարգով ուղարկում է ծանուցագիր մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց գծով տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարումը կատարելու վերաբերյալ, բացառությամբ սույն օրենքով սահմանված դեպքերի: 3. Մաքսային մարմինների կողմից սույն օրենքի 39-րդ հոդվածով նախատեսված ծանուցագրում նշվում են՝ 1) մաքսային վճարների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի հաշվարկման հիմքը. 2) համապատասխան վճարի տեսակը, դրույքաչափը, գումարը, վճարման ժամկետը. 3) տոկոսների, տույժերի տեսակը, չափը, գումարը, վճարման ժամկետը. 4) վճարման ժամկետի ուշացման համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ նախատեսված պատասխանատվության վերաբերյալ տեղեկատվություն: 4. Հայտարարատուի եւ այլ անձի մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց գծով տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման համապարտ պարտավորության առկայության դեպքում մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց գծով տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման վերաբերյալ ծանուցագիրը ներկայացվում է միաժամանակ հայտարարատուին եւ այլ անձի` ծանուցագրի մեջ համապարտության վերաբերյալ նշում կատարելով: 5. Մաքսային մարմնի կողմից սույն օրենքի 39-րդ հոդվածով նախատեսված ծանուցագիրը հայտարարատուին կամ համապարտ պարտավորություն կրող անձին ներկայացնելուց հետո՝ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց գծով տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորությունը չկատարվելու դեպքում մաքսային մարմինները դրանց բռնագանձումը կատարում են օրենքով սահմանված կարգով: 6. Մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողի կողմից սույն օրենքի 39-րդ հոդվածով նախատեսված ծանուցագիրն ստանալուց հրաժարվելու դեպքում մաքսային մարմինն սկսում է մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց գծով տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի բռնագանձման գործընթաց՝ մաքսային մարմիններին ծանուցագրի ստացումից հրաժարվելու մասին փաստի հայտնի դառնալուց հետո՝ երկու աշխատանքային օրվա ընթացքում: 7. Մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց գծով տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի բռնագանձում չի կատարվում, եթե մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման մասին պահանջները չեն ներկայացվել դրանց վճարման ժամկետը լրանալու օրվանից կամ Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 1-ին կետի 1-ին ենթակետում նշված ապրանքների բացթողումից հետո մաքսային հսկողության ժամանակ մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր չվճարելու փաստը հայտնաբերելուց հետո՝ երեք տարվա ընթացքում: 8. Միության անդամ այլ պետության տարածքում մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց գծով տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման պարտավորության ծագման դեպքում վճարման ենթակա մաքսատուրքերը, հարկերը, դրանց գծով տույժերը, տոկոսները բռնագանձվում են Միության անդամ պետությունների միջազգային պայմանագրին համապատասխան։ 9. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գանձումը կատարվում է ապրանքների բացթողումն իրականացրած մաքսային մարմնի կողմից կամ այն մաքսային մարմնի կողմից, որին տրամադրվել է տվյալ ապրանքների համար մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովում, կամ ապրանքների ապօրինի տեղափոխումը բացահայտած մաքսային մարմնի կողմից՝ ապրանքների արժեքի հաշվին, եթե դրանց համար համապատասխան ապահովում կամ կանխավճարներ տրամադրված չեն եղել:

Հոդված 59.Տույժերը 1. Տույժեր են համարվում սույն հոդվածով սահմանված այն գումարները, որոնք մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողը պարտավոր է վճարել Միության մաքսային օրենսդրությամբ կամ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված ժամկետներում մաքսատուրքը, հարկերը, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը, ինչպես նաեւ մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքը չվճարելու կամ ոչ ամբողջությամբ վճարելու դեպքում։ 2. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի, ինչպես նաեւ մաքսային գործառնությունների կատարման համար գանձվող պետական տուրքի վճարումը սահմանված ժամկետներից ուշացնելու դեպքում ժամկետանց յուրաքանչյուր օրվա համար վճարողից գանձվում է տույժ` ժամանակին չվճարված գումարի 0.04 տոկոսի չափով: 3. Սույն մասով սահմանված տույժը կիրառվում է ժամանակին չվճարված գումարների նկատմամբ` դրանց վճարման ժամկետից անցած ամբողջ ժամանակահատվածի համար, բայց ոչ ավելի, քան 730 օրվա համար: 4. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի նկատմամբ հաշվարկված տույժեր չեն գանձվում սույն օրենքով, Միության մաքսային օրենսգրքով եւ Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքով նախատեսված՝ հետաձգման կամ տարաժամկետ վճարման ժամանակահատվածի համար: 5. Մաքսային ստուգման արդյունքով մաքսային վճարների չվճարում կամ թերի վճարում բացահայտվելու դեպքում սույն օրենքի 204-րդ հոդվածով նախատեսված մաքսային ստուգման ակտում եւ դրան համապատասխան ընդունված որոշումներում արտացոլված տույժերը հաշվարկվում են՝ ստուգման ավարտի օրը ներառյալ, բայց ոչ ավելի, քան սույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետը: 6. Մաքսային ստուգման արդյունքով մաքսային վճարների չվճարում կամ թերի վճարում բացահայտվելու եւ մաքսային ստուգման ակտում եւ դրան համապատասխան ընդունված որոշումներում արտացոլված տույժերը սույն օրենքի 204-րդ հոդվածով սահմանված ժամկետում չվճարվելու դեպքում տույժերի հաշվարկը վերսկսվում է սույն օրենքի 204-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված ժամկետի ավարտին հաջորդող օրվանից, բայց ոչ ավելի, քան սույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետը: 7. Տույժերի վճարումը, բռնագանձումը եւ վերադարձը կատարվում է Միության մաքսային օրենսգրքով կամ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։

Հոդված 60.Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի բռնագանձումն առաջնահերթ այն ապրանքների հաշվին, որոնց համար մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր չեն վճարվել 1. Սույն օրենքով նախատեսված դեպքերում, ինչպես նաեւ վճարողի հաշիվներին դրամական միջոցների բացակայության դեպքում մաքսային մարմինները «Վարչարարության հիմունքների եւ վարչական վարույթի մասին» օրենքի 13-րդ գլխով սահմանված կարգով իրավունք ունեն բռնագանձելու մաքսատուրքը, հարկերը, դրանց գծով տույժերը, տոկոսները, ինչպես նաեւ հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերն առաջնահերթ այն ապրանքների իրացման հաշվին, որոնց համար մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր չեն վճարվել, եթե տվյալ ապրանքները չունեն Միության ապրանքների կարգավիճակ։ 2. Սույն հոդվածով նախատեսված ապրանքների իրացումից ստացված գումարների տնօրինումն իրականացվում է սույն օրենքի համաձայն։

Հոդված 61.Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի բռնագանձումը՝ որպես ապահովում տրամադրված դրամական միջոցների, ավել վճարված մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի չմարված մնացորդի եւ վճարողի այլ գույքի հաշվին 1. Մաքսային մարմիններն իրավունք ունեն բռնագանձելու վճարման ենթակա մաքսատուրքը, հարկերը, դրանց նկատմամբ հաշվարկված տույժերը, տոկոսները, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը՝ որպես ապահովում տրամադրված դրամական միջոցների, ավել վճարված (գանձված) մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի չմարված մնացորդի եւ վճարողի այլ գույքի հաշվին։ 2. Մաքսային մարմինների կողմից Միության մաքսային օրենսգրքի 68-րդ հոդվածի 2-րդ կետով եւ 77-րդ հոդվածի 3-րդ կետով նախատեսված՝ մաքսային վճարների եւ այլ վճարների ժամկետանց պարտավորությունների գանձման նպատակով մաքսային մարմինն օրենքով սահմանված կարգով բռնագանձում տարածելու հայցադիմումով դիմում է դատարան: 3. Մաքսային մարմինների կողմից Միության մաքսային օրենսգրքին եւ սույն օրենքին համապատասխան՝ որպես վճարման ապահովում տրամադրված դրամական միջոցների հաշվին մաքսատուրքի, հարկերի եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների գանձման կարգը սահմանում է Կառավարությունը: 4. Որպես վճարման ապահովում տրամադրված դրամական միջոցների, ավել վճարված (գանձված) մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի բռնագանձումը կատարվում է Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան գանձապետական հաշվից։ 5. Մաքսային մարմինը որպես վճարման ապահովում տրամադրված դրամական միջոցների, ավել վճարված (գանձված) մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի հաշվին մաքսատուրքի, հարկերի, դրանց նկատմամբ հաշվարկված տույժերի, տոկոսների, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գումարների բռնագանձման մասին գրավոր հայտնում է մաքսատուրք, հարկեր, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքեր վճարողին՝ բռնագանձումից հետո՝ հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում։

Հոդված 62.Բռնագանձման նպատակով մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի պարտավորության, ինչպես նաեւ տույժերի, տոկոսների վճարման պարտավորության անհուսալի ճանաչումը եւ դուրսգրումը 1. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի, ինչպես նաեւ տույժերի, տոկոսների պարտավորությունը ճանաչվում է անհուսալի եւ հաշվառումից հանվում է հետեւյալ հիմքերի առկայության դեպքում. 1) իրավաբանական անձի կամ իրավաբանական անձի կարգավիճակ չունեցող կազմակերպության՝ օրենքով սահմանված կարգով լուծարվելուց հետո. 2) իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձի՝ դատարանի վճռի հիման վրա սնանկ ճանաչվելու դեպքում՝ պարտավորության այն չափով, որն օրենքով նախատեսված բռնագանձման բոլոր միջոցների իրականացումից հետո մնացել է չմարված. 3) ֆիզիկական անձի մահվան կամ օրենքով սահմանված կարգով նրան մահացած կամ անհայտ բացակայող ճանաչելու դեպքում. 4) oրենքով սահմանված հայցային վաղեմության ժամկետը լրանալու դեպքում, որը հաշվարկվում է մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով պարտավորությունների կատարման ժամկետի ավարտի օրվան հաջորդող օրվանից՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքի 337-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան: Սույն կետի կիրառության իմաստով՝ հայցային վաղեմության ժամկետը կազմում է հինգ տարի. 5) Կառավարության սահմանած այլ դեպքերում: 2. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման համապարտ պարտավորություն ունեցող անձանցից որեւէ մեկի պարտավորության բռնագանձման անհուսալի ճանաչելը չի հանգեցնում համապարտ պարտավորություն ունեցող այլ անձանց պարտավորության անհուսալի ճանաչմանը եւ դուրսգրմանը։ 3. Մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի մասով անհուսալի ճանաչված պարտավորությունների առանձնացված հաշվառումը վարում է Կոմիտեն: 4. Սույն հոդվածով սահմանված հիմքերով դադարեցված պարտավորությունները հաշվառելու եւ հաշվառումից հանելու կարգը, ինչպես նաեւ սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքները հաստատող փաստաթղթերի ցանկը սահմանում է Կառավարությունը:

Հոդված 63.Մաքսային գործառնությունների կատարման կարգը 1. Մաքսային գործառնությունների կատարման եւ դրանք կատարող անձանց վերաբերյալ միասնական կարգավորումները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 13-րդ գլխով: 2. Մաքսային գործառնությունների կատարման հերթականությունը (տեխնոլոգիան) Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն օրենքով չկարգավորված մասով սահմանում է Կոմիտեն՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 78-րդ հոդվածին համապատասխան: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան՝ Հանձնաժողովի սահմանած կարգով եւ դեպքերում մաքսային մարմինները կարող են կատարել առանձին մաքսային գործառնություններ մաքսային մարմինների տեղեկատվական համակարգերի միջոցով՝ առանց մաքսային մարմինների պաշտոնատար անձանց մասնակցության:

Հոդված 64.Մաքսային գործառնությունների կատարման վայրը եւ ժամանակը 1. Միության մաքսային օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան՝ հայտարարատուի հիմնավորված դիմումի հիման վրա մաքսային գործառնությունները կարող են կատարվել մաքսային մարմինների՝ սահմանված վայրից կամ աշխատանքային ժամերից դուրս: 2. Մաքսային մարմինների՝ սահմանված վայրից կամ աշխատանքային ժամերից դուրս մաքսային գործառնություններ կատարելու մասին սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված դիմումը ներկայացնելու դեպքում հայտարարատուն կրում է նշված գործառնությունների կատարման համար համապատասխան պայմանների ապահովման պարտավորություն, որի մասին տեղեկատվությունն արտացոլում է իր ներկայացրած դիմումի մեջ: 3. Մաքսային մարմինների՝ սահմանված վայրից կամ աշխատանքային ժամերից դուրս մաքսային գործառնությունների կատարման դեպքերը եւ կարգը սահմանում է Կոմիտեն:

Հոդված 65.Մաքսային գործառնությունների կատարման համար անհրաժեշտ փաստաթղթերը կամ տեղեկությունները 1. Մաքսային գործառնությունների կատարման համար անհրաժեշտ փաստաթղթերը կամ տեղեկությունները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 80-րդ հոդվածով: 2. (մասն ուժը կորցրել է 28.02.24 ՀՕ-113-Ն) (65-րդ հոդվածը փոփ. 28.02.24 ՀՕ-113-Ն)

Հոդված 66.Մաքսային գործառնությունների կատարման առաջնահերթ կարգը 1. Առանձին կատեգորիայի ապրանքների համար մաքսային գործառնությունների կատարման առաջնահերթ կարգը սահմանված է Միության մաքսային օրենսգրքի 81-րդ հոդվածով: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 81-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան՝ արագ փչացող ապրանքների կատեգորիաների ցանկը, որոնց համար կիրառվում է Միության մաքսային օրենսգրքով սահմանված՝ մաքսային գործառնությունների կատարման առաջնահերթ կարգը մինչեւ Հանձնաժողովի սահմանելը սահմանում է Կառավարությունը:

Հոդված 67.Հայտարարատուն 1. Որպես հայտարարատու հանդես գալու իրավունք ունեցող անձանց ցանկը սահմանված է Միության մաքսային օրենսգրքի 83-րդ հոդվածով: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան՝ որպես հայտարարատու կարող է հանդես գալ Միության այն անձը, որը Միության մեկ այլ անձի հետ կնքել է այնպիսի գործարք, որի հիման վրա ապրանքներն արտահանվում են Միության տարածքից: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան՝ Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսդրությամբ սահմանված կարգով որպես հարկ վճարող հաշվառված՝ մասնաճյուղ ունեցող օտարերկրյա անձը կարող է հանդես գալ որպես հայտարարատու՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 1-ին կետի երկրորդ պարբերությամբ սահմանված պայմաններին համապատասխանելու պարագայում, ինչպես նաեւ այն դեպքում, երբ այդ անձն ապրանքները տեղափոխում է Միության մաքսային սահմանով օտարերկրյա անձի եւ Միության անդամ պետության անձի միջեւ գործարքի շրջանակից դուրս, եթե օտարերկրյա անձն իրավունք ունի տիրապետելու, օգտագործելու կամ տնօրինելու ապրանքները: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 5-րդ կետին համապատասխան՝ Կառավարությունը կարող է սահմանել անձանց կատեգորիաներ, որոնք կարող են հանդես գալ որպես հայտարարատու՝ ապրանքները հատուկ մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպելու դեպքում, ինչպես նաեւ լրացուցիչ պայմաններ, որոնց պահպանման դեպքում այդպիսի անձինք կարող են հանդես գալ որպես հայտարարատու:

Հոդված 68.Ապրանքների ժամանման հետ կապված մաքսային գործառնությունները 1. Ապրանքների ժամանման հետ կապված մաքսային գործառնությունները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 14-րդ գլխով: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի 1-ին կետի 2-րդ ենթակետին համապատասխան՝ փաստաթղթերը կամ տեղեկությունները ներկայացվում են՝ 1) օդային տրանսպորտով տեղափոխվող ապրանքների ժամանումից հետո՝ 12 ժամվա ընթացքում, իսկ մաքսային մարմինների ոչ աշխատանքային ժամերին ժամանման դեպքում՝ մաքսային մարմնի աշխատանքային ժամի սկզբից ութ ժամվա ընթացքում. 2) երկաթուղային տրանսպորտով տեղափոխվող ապրանքների ժամանումից հետո՝ 12 ժամվա ընթացում, իսկ մաքսային մարմինների ոչ աշխատանքային ժամերին ժամանման դեպքում՝ մաքսային մարմնի աշխատանքային ժամի սկզբից ութ ժամվա ընթացքում: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի 1-ին կետով սահմանված փաստաթղթերը կամ տեղեկությունները մաքսային մարմիններին կարող են տրամադրել հայտարարատուն կամ փոխադրողը կամ նրանց լիազորած անձինք, ինչպես նաեւ մաքսային ներկայացուցիչները: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային մարմինը ապրանքների ժամանման վերաբերյալ ծանուցումն ստանալուց հետո՝ մեկ ժամվա ընթացքում, էլեկտրոնային համակարգում կամ տրամադրված փաստաթղթերի վրա նշում է կատարում ապրանքների ժամանման օրվա եւ ժամի վերաբերյալ: 5. Միության մաքսային օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի 5-րդ կետի 2-րդ ենթակետին համապատասխան՝ ժամանման վայրից մինչեւ ժամանակավոր պահպանման վայր ապրանքների տեղափոխման կարգը կարող է սահմանել Կառավարությունը: 6. Միության մաքսային օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի 9-րդ կետին համապատասխան՝ ժամանման վայրերում ժամանակավոր պահպանման համապատասխան պայմանների բացակայության կամ ապրանքները ժամանակավոր պահպանման վայրեր հասցնելու անհնարինության դեպքում մաքսային մարմինները կարող են անձի հիմնավորված դիմումի հիման վրա թույլատրել ապրանքների պահպանությունն այլ վայրերում: 7. Սույն օրենքի 6-րդ մասում նշված դեպքում մաքսային մարմիններ է ներկայացվում այդ ապրանքների համար «Բացթողում՝ ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպման դեպքում վճարման ենթակա մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովում՝ առանց դրանց գծով արտոնությունների եւ առանձնաշնորհումների հաշվառման: 8. Միության մաքսային օրենսգրքի 88-րդ հոդվածի 9-րդ կետին համապատասխան՝ եթե Կառավարության սահմանած դեպքերում օտարերկրյա ապրանքների ժամանակավոր պահպանումը կարող է իրականացվել ժամանման վայրերից դուրս գտնվող ժամանակավոր պահպանման այլ վայրերում, ապա օտարերկրյա ապրանքները ժամանման վայրից մինչեւ ժամանակավոր պահպանման այլ վայրեր կարող են տեղափոխվել մաքսային ուղեկցմամբ՝ առանց «Մաքսային տարանցում» մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպման: 9. Միության մաքսային օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի շրջանակում նախատեսված բեռնային գործողությունները կարող են կատարվել մաքսային մարմիններին էլեկտրոնային կամ թղթային եղանակով դրանց մասին ծանուցելուց հետո, եթե դրանք կատարվում են առանց նույնականացման միջոցները վնասելու: 10. Կառավարությունը կարող է սահմանել, սույն մասով սահմանված դեպքերից բացի, այլ դեպքեր, երբ Միության մաքսային օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի շրջանակում նախատեսված բեռնային գործողությունները կարող են կատարվել միայն ծանուցմամբ՝ առանց մաքսային մարմինների թույլտվության:

Հոդված 69.Ապրանքների մեկնման հետ կապված մաքսային գործառնությունները 1. Ապրանքների մեկնման հետ կապված մաքսային գործառնությունները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 15-րդ գլխով: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 7-րդ կետին համապատասխան՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 92-րդ հոդվածի 1-ին եւ 2-րդ կետերով սահմանված փաստաթղթերը կամ տեղեկությունները կարող են մաքսային մարմիններին տրամադրել հայտարարատուն կամ փոխադրողը կամ նրանց լիազորած անձինք, ինչպես նաեւ մաքսային ներկայացուցիչները:

Հոդված 70.Ընդհանուր դրույթներ ապրանքների ժամանակավոր պահպանման վերաբերյալ 1. Ապրանքների ժամանակավոր պահպանումն իրականացվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 16-րդ գլխին համապատասխան։ 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 8-րդ կետին համապատասխան՝ մինչեւ ապրանքների բացթողումը մաքսային մարմինները կարող են թույլատրել ժամանակավոր պահպանման վայրի փոփոխություն՝ հայտարարատուի հիմնավորված դիմումի հիման վրա, եթե ժամանակավոր պահպանման պահեստի տիրապետողը հանվել է ժամանակավոր պահպանման պահեստի տիրապետողների ռեեստրից կամ դադարել է գործունեություն ծավալել, կամ չեղարկվել է այլ վայրերում ապրանքների պահպանման վերաբերյալ մաքսային մարմնի թույլտվությունը, կամ բացակայում են ապրանքների պահպանման պայմանները կամ ապրանքների փաթեթավորումները բացելու համար բեռնային տեղերը, կամ այդպիսի վայրի փոփոխությունը պայմանավորված է ապրանքների պահպանության կամ մաքսային հսկողության համար անհրաժեշտ առավել բարենպաստ պայմաններ եւ հնարավորություններ ապահովելու անհրաժեշտությամբ: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասում նշված դեպքում ժամանակավոր պահպանման վայրերից ապրանքների տեղափոխումը կարող է կատարվել առանց «Մաքսային տարանցում» մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպման՝ Կառավարության սահմանած կարգով եւ դեպքերում:

Հոդված 71.Ապրանքների ժամանակավոր պահպանման վայրերը 1. Միության մաքսային օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի համաձայն՝ ժամանակավոր պահպանման վայրեր են համարվում ժամանակավոր պահպանման պահեստները եւ ժամանակավոր պահպանման հետեւյալ այլ վայրերը (ժամանակավոր պահպանման այլ վայրեր). 1) մաքսային մարմնի պահեստը. 2) ապրանքներն ստացողի պահեստը՝ սույն օրենքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում. 3) սույն օրենքով նախատեսված` լիազորված տնտեսական օպերատորի շինությունները, տարածքները կամ բաց հրապարակները. 4) միջազգային փոստային առաքումների վայրերում տեղակայված առանձին շինությունները՝ համաձայն սույն օրենքի 181-րդ հոդվածի 2-րդ մասի. 5) օդային կամ երկաթուղային տրանսպորտով ուղեւորների փոխադրման վերաբերյալ պայմանագրի շրջանակում փոխադրվող՝ չստացված կամ չպահանջված ուղեբեռի պահպանման վայրերը. 6) երկաթուղիները եւ կոնտեյներային հրապարակները, որոնք տեղակայված են մաքսային մարմինների հետ համաձայնեցված վայրերում՝ երկաթուղային կայարանների տարածքի սահմաններում, եւ նախատեսված են ապրանքների ժամանակավոր պահպանման համար՝ առանց դրանք տրանսպորտային միջոցներից բեռնաթափելու. 7) մաքսային պահեստները։ 2. Ապրանքների ժամանակավոր պահպանման վայրը սույն օրենքին համապատասխան ստեղծվող մաքսային հսկողության գոտի է։ 3. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ եւ 4-6-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում ապրանքների պահպանումը ժամանակավոր պահպանման այլ վայրերում իրականացվում է մաքսային մարմնի գրավոր թույլտվությամբ։ Ժամանակավոր պահպանման այլ վայրերում ապրանքների ժամանակավոր պահպանման թույլտվությունը կարող է լինել միանգամյա` ապրանքների որոշակի խմբաքանակի ժամանակավոր պահպանման համար, կամ բազմակի` որոշակի ժամանակահատվածում օտարերկրյա ապրանքների պարբերական ժամանակավոր պահպանման համար։ 4. Ժամանակավոր պահպանման այլ վայրերին ներկայացվող պահանջները սահմանում է Կոմիտեն: Ժամանակավոր պահպանման այլ վայրերի` սույն մասով նախատեսված պայմաններին չհամապատասխանելու դեպքում մաքսային մարմինը կարող է մերժել սույն հոդվածով սահմանված թույլտվության տրամադրումը: 5. Սույն օրենքի 73-րդ հոդվածի 4-րդ եւ 5-րդ մասերով նախատեսված՝ ստացողի պահեստում ապրանքների ժամանակավոր պահպանում իրականացնելու ժամանակ ապրանքներն ստացողի պարտավորությունները համապարտության սկզբունքով կրում է նաեւ ապրանքների ժամանակավոր պահպանման՝ սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված վայրում ապրանքների ժամանակավոր պահպանման համար թույլտվություն ստացած անձը։ 6. Մաքսային մարմինը հրաժարվում է անձին թույլտվություն տալ ժամանակավոր պահպանման այլ վայրերում ապրանքների պահպանման համար, եթե այդ անձը մինչեւ մաքսային մարմին դիմելու օրը մեկ տարվա ընթացքում երկու եւ ավելի անգամ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության մաքսային գործի բնագավառին վերաբերող վարչական իրավախախտումների համար, բացառությամբ երկաթուղային տրանսպորտի միջոցով ներմուծվող ապրանքների, եթե դրանց ժամանակավոր պահպանումը երկաթուղիների վրա իրականացնում է փոխադրողը։ 7. Կառավարությունը սահմանում է ապրանքները եւ տրանսպորտային միջոցները ժամանակավոր պահպանման պահեստ եւ ապրանքների ժամանակավոր պահպանման այլ վայրեր հանձնելու ժամանակ մաքսային մարմին փաստաթղթեր եւ տեղեկություններ ներկայացնելու, ապրանքները եւ տրանսպորտային միջոցները ժամանակավոր պահպանման վայր հանձնելու եւ նշված վայրից հանելու կարգը։

Հոդված 72.Ապրանքները ժամանակավոր պահպանման պահեստ հանձնելու հետ կապված մաքսային ձեւակերպումները 1. Ապրանքները ժամանակավոր պահպանման պահեստ հանձնելու դեպքում ապրանքների համար ներկայացվող փաստաթղթերը եւ այդ փաստաթղթերը մաքսային մարմիններ ներկայացնող անձինք սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի 1-ին կետով։ 2. Ապրանքները ժամանակավոր պահպանման պահեստ հանձնելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերը մաքսային մարմին են ներկայացվում ապրանքները ժամանակավոր պահպանման հանձնելու համար Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն օրենքով սահմանված ժամկետներում: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան՝ ժամանակավոր պահպանման վայրերում ապրանքները պահպանման հանձնելը հավաստվում է Կոմիտեի սահմանած ձեւի արձանագրությամբ կամ մաքսային մարմիններ ուղեկցող փաստաթղթեր ներկայացնելու կամ Միության մաքսային օրենսգրքի 11-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նախնական տեղեկատվության օգտագործման միջոցով, եթե հայտարարատուի կողմից առկա է այդպիսի տեղեկատվության օգտագործման վերաբերյալ կամարտահայտությունը: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային մարմինների կողմից սույն հոդվածով սահմանված կարգով ապրանքների՝ ժամանակավոր պահպանման վայրերում տեղակայման մասին փաստաթղթերի գրանցման եւ դրանց գրանցման հավաստման տրամադրման կարգը սահմանում է Կոմիտեն:

Հոդված 73.Ստացողի պահեստում ապրանքների ժամանակավոր պահպանումը 1. Ստացողի պահեստում ապրանքների ժամանակավոր պահպանումը կարող է իրականացվել հետեւյալ դեպքերում. 1) պահպանության հատուկ պայմաններ պահանջող, պահպանման առանձնահատկություններ ունեցող կամ վտանգավոր (պայթուցիկ, հրավառ, թունավոր) ապրանքները ժամանակավոր պահպանման հանձնելու դեպքում. 2) եթե ապրանքներ ստացողը պետական մարմին է. 3) եթե եղանակային կամ աշխարհագրական պայմանների պատճառով անհնար է ապրանքների տեղափոխումը ժամանակավոր պահպանման վայրեր. 4) տեխնոլոգիական, արտադրական կամ մաքսային մարմնի որոշած այլ անհրաժեշտությամբ պայմանավորված՝ ապրանքների ժամանակավոր պահպանման հանձնելու դեպքում. 5) ապրանքների մեծ եզրաչափերի կամ բեռնման, բեռնաթափման հատուկ պայմանների անհրաժեշտության առկայության դեպքում։ 2. Ապրանքներ ստացողի պահեստում ժամանակավոր պահպանման համար թույլտվությունը տրամադրելիս մաքսային մարմինն իրավունք ունի պահանջելու մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարում կամ նշված վճարների գծով պարտավորությունների կատարման ապահովում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ապրանքներ ստացողները պետական մարմիններ կամ հաստատություններ են։ 3. Ապրանքներ ստացողի պահեստում ապրանքների ժամանակավոր պահպանման թույլտվությունը կարող է լինել միանգամյա` ապրանքների որոշակի խմբաքանակի ժամանակավոր պահպանության համար, կամ բազմակի` որոշակի ժամանակահատվածում օտարերկրյա ապրանքների պարբերական ժամանակավոր պահպանության համար։ 4. Ապրանքներ ստացողի պահեստում երրորդ անձանց պատկանող ապրանքների պահպանումը չի թույլատրվում։ 5. Ապրանքներ ստացողը պարտավոր է ապահովել ապրանքների պահպանության համար անհրաժեշտ պայմանները: Ստացողի պահեստում ժամանակավոր պահպանվող ապրանքների նկատմամբ գործողություններ կարող են իրականացվել մաքսային մարմինների թույլտվությամբ։ Մաքսային մարմինները կարող են ապրանքների փաթեթվածքի կամ այդ ապրանքների պահպանման համար նախատեսված շինության նկատմամբ կիրառել նույնականացման միջոցներ։ 6. Ապրանքների կորստի, դրանք առանց մաքսային մարմինների թույլտվության երրորդ անձանց փոխանցելու կամ հանձնելու դեպքում ապրանքներ ստացողը պարտավոր է վճարել Միության մաքսային օրենսգրքի 103-րդ հոդվածով նախատեսված մաքսատուրքերը, հարկերը, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերը։ 7. Ապրանքներ ստացողի կողմից նախորդ մեկ տարվա ընթացքում չկատարված մաքսային պարտավորությունների, մաքսային օրենսդրության խախտումների փաստերի բացակայության դեպքում ստացողի պահեստում ապրանքների ժամանակավոր պահպանությունը կարող է թույլատրվել Միության մաքսային օրենսգրքի 101-րդ հոդվածով սահմանված ժամանակահատվածով։ 8. Կառավարությունը սահմանում է ապրանքները եւ տրանսպորտային միջոցներն ստացողի պահեստ հանձնելու ժամանակ մաքսային մարմին փաստաթղթեր եւ տեղեկություններ ներկայացնելու, ապրանքները եւ տրանսպորտային միջոցները ժամանակավոր պահպանման վայր հանձնելու եւ նշված վայրից հանելու կարգը:

Հոդված 74.Ապրանքների պահպանումը մաքսային մարմինների ժամանակավոր պահպանման պահեստներում 1. Մաքսային մարմինների ժամանակավոր պահպանման պահեստները բաց տեսակի պահեստներ են եւ պետք է համապատասխանեն օրենքով բաց տեսակի պահեստներին ներկայացվող պահանջներին։ 2. Մաքսային մարմինների ժամանակավոր պահպանման պահեստներում ապրանքների պահպանության ժամանակ ծագող հարաբերությունները կարգավորվում են սույն օրենքով եւ Հայաստանի Հանրապետության այլ օրենքներով: Ապրանքները ժամանակավոր պահպանման ընդունելու դեպքում մաքսային մարմնի պաշտոնատար անձն ապրանքները ժամանակավոր պահպանման հանձնող անձին տրամադրում է անդորրագիր` Կոմիտեի սահմանած ձեւով:

Հոդված 75.Մաքսային մարմինների կողմից ապրանքները ժամանակավոր պահպանման հանձնելը 1. Մաքսային մարմինները կարող են ապրանքները հանձնել ժամանակավոր պահպանման պահեստներ՝ սույն օրենքին համապատասխան։ 2. Մաքսային մարմինների կողմից ապրանքները ժամանակավոր պահպանման պահեստ հանձնվելու դեպքում պահեստի տիրապետողի եւ մաքսային մարմնի միջեւ կնքվում է պայմանագիր` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրությանը համապատասխան։ 3. Մաքսային մարմինների կողմից ապրանքները ժամանակավոր պահպանման հանձնվելու դեպքում պահպանության հետ կապված ծախսերն իրականացվում են Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի միջոցների հաշվին:

Հոդված 76.Ժամանակավոր պահպանման հանձնված ապրանքների նկատմամբ իրականացվող գործողությունները 1. Ժամանակավոր պահպանման հանձնված ապրանքների նկատմամբ իրականացվող գործողությունները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 102-րդ հոդվածով: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի 2-րդ կետով սահմանված գործողությունները կարող են իրականացվել մաքսային մարմնի թույլտվությամբ: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասում նշված թույլտվությունն ստանալու համար հայտարարատուն դիմում է ներկայացնում մաքսային մարմին՝ ներկայացնելով այն գործողությունները, որոնց պետք է ենթարկվեն մաքսային հսկողության ներքո գտնվող ապրանքները, ինչպես նաեւ դրանց իրականացման անհրաժեշտության, իրականացման վայրի եւ ժամկետների վերաբերյալ տեղեկատվություն: 4. Մաքսային մարմինը, ուսումնասիրելով սույն հոդվածի 3-րդ մասում նշված դիմումը, դիմումը ներկայացնելուց հետո՝ մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում, տրամադրում է համապատասխան թույլտվությունը կամ մերժում է ներկայացված գործողությունների կատարման վերաբերյալ դիմումը՝ գրավոր նշելով մերժման պատճառները:

Հոդված 77.Ընդհանուր դրույթներ մաքսային հայտարարագրման մասին 1. Ապրանքները եւ տրանսպորտային միջոցները հայտարարագրվում են Միության մաքսային օրենսգրքի 17-րդ եւ 37-43-րդ գլուխներին, Միության անդամ պետությունների միջազգային պայմանագրերին եւ սույն օրենքին համապատասխան։ 2. Ապրանքների մաքսային հայտարարագրումը կատարում է հայտարարատուն կամ մաքսային ներկայացուցիչը: 3. Մաքսային գործառնությունների կատարման ժամանակահատվածի կրճատման, ինչպես նաեւ մաքսային հայտարարագրման գործընթացում անձանց օժանդակելու նպատակով մաքսային մարմինները կարող են Կառավարության սահմանած կարգով կատարել մաքսային հայտարարագրերի լրացում՝ հայտարարատուի ներկայացրած դիմումի եւ փաստաթղթերի հիման վրա:

Հոդված 78.Մաքսային հայտարարագիրը 1. Մաքսային հայտարարագրման ժամանակ ապրանքները եւ տրանսպորտային միջոցները մաքսային ընթացակարգերով ձեւակերպելու նպատակով, Միության մաքսային օրենսգրքին համապատասխան, կարող են կիրառվել հետեւյալ մաքսային հայտարարագրերը. 1) ապրանքների հայտարարագիր. 2) տարանցման հայտարարագիր. 3) ուղեւորային մաքսային հայտարարագիր. 4) տրանսպորտային միջոցի հայտարարագիր: 2. Մաքսային հայտարարագրերի ձեւերը եւ դրանց լրացման կարգերը սահմանում է Հանձնաժողովը: 3. Ապրանքների հայտարարագրում եւ տարանցման հայտարարագրում նշվող՝ անհրաժեշտ տեղեկությունների ցանկերը սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 106-րդ եւ 107-րդ հոդվածներով: 4. Ուղեւորային մաքսային հայտարարագրում եւ տրանսպորտային միջոցի հայտարարագրում նշվող՝ անհրաժեշտ տեղեկությունների ցանկերը սահմանում է Հանձնաժողովը։ 5. Ապրանքների հայտարարագրում եւ տարանցման հայտարարագրում նշվող տեղեկությունները՝ կախված մաքսային ընթացակարգից, ապրանքների տեսակից, ապրանքները տեղափոխող անձանցից եւ տրանսպորտային միջոցի տեսակից, կարող են կրճատվել Հանձնաժողովի որոշմամբ կամ սույն օրենքով՝ Հանձնաժողովի որոշմանը համապատասխան։ 6. Կառավարությունը կարող է սահմանել, Միության մաքսային օրենսգրքով եւ Հանձնաժողովի սահմանած՝ մաքսային հայտարարագիրը թղթային կրիչով ներկայացնելու դեպքերից բացի, այլ դեպքեր: 7. Մաքսային հայտարարագրի էլեկտրոնային օրինակի կառուցվածքը եւ ձեւաչափը, ինչպես նաեւ դրա ներկայացնելու եւ օգտագործելու կարգը սահմանում է Հանձնաժողովը։ 8. Էլեկտրոնային եղանակով մաքսային հայտարարագրման իրականացման եւ մաքսային ձեւակերպումների մասնագետի որակավորում չունեցող անձանց՝ մաքսային հայտարարագրման էլեկտրոնային համակարգ մուտք գործելու կարգը սահմանում է Կառավարությունը: 9. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 6-րդ կետին համապատասխան՝ սահմանում է տրանսպորտային (փոխադրման), առեւտրային կամ այլ փաստաթղթերը` որպես մաքսային հայտարարագիր օգտագործելու դեպքերը եւ կարգը՝ Հանձնաժողովի որոշմամբ նախատեսված դեպքերում:

Հոդված 79.Հայտարարագրման ժամանակ ներկայացվող փաստաթղթերը 1. Միության մաքսային օրենսգրքի 109-րդ հոդվածին համապատասխան՝ ապրանքների հայտարարագրի հետ ապրանքների հայտարարագրում ներկայացված տեղեկությունները հաստատող փաստաթղթերը մաքսային մարմին չեն ներկայացվում, բացառությամբ Միության մաքսային օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի։ 2. Ապրանքների հայտարարագրի հետ ներկայացվող փաստաթղթերի ցանկը Կառավարությունը կարող է կրճատել՝ կախված մաքսային հայտարարագրման եղանակից (գրավոր, էլեկտրոնային), մաքսային ընթացակարգից, ապրանքների տեսակներից եւ ապրանքներ տեղափոխող անձանցից։ 3. Մաքսային մարմինն իրավասու է ստուգելու մաքսային հայտարարագրման ժամանակ ներկայացված փաստաթղթերի պատճենների համապատասխանությունը դրանց բնօրինակներին։ Ստուգումից հետո ներկայացված փաստաթղթերը մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում վերադարձվում են դրանք ներկայացրած անձին։

Հոդված 80.Հայտարարագրման վայրը 1. Միության ապրանքներ չհանդիսացող ապրանքները եւ տրանսպորտային միջոցները, բացառությամբ Միության եւ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերի, ենթակա են հայտարարագրման մաքսային մարմիններում՝ Միության մաքսային օրենսգրքով սահմանված կարգով: 2. Միության ապրանքները եւ տրանսպորտային միջոցները, բացառությամբ Միության եւ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերի, ենթակա են հայտարարագրման մաքսային մարմիններում` Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով սահմանված կարգով: 3. Առանձին ապրանքների հայտարարագրումը կարող է կատարվել սույն օրենքով սահմանված կարգով ստեղծված մասնագիտացված մաքսային մարմիններում: 4. Առանձին ապրանքների հայտարարագրումը կամ ապրանքների հայտարարագրումը որոշակի մաքսային ընթացակարգերով կարող է կատարվել օրենքով սահմանված կարգով ստեղծված արտաքին տնտեսական գործունեության կենտրոններում։ 5. Չբեռնված տրանսպորտային միջոցները եւ միայն ուղեւորներ տեղափոխող տրանսպորտային միջոցները մաքսային մարմիններում հայտարարագրվում են մաքսային սահմանը հատելիս, բացառությամբ օդային տրանսպորտային միջոցների, որոնք հայտարարագրվում են ժամանման վայրերում` օդանավակայաններում:

Հոդված 81.Հայտարարատուի իրավունքներն ու պարտականությունները 1. Հայտարարատուի իրավունքներն ու պարտականությունները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով։ 2. Հայտարարատուն Հայաստանի Հանրապետության եւ Միության մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված իր պարտականությունները չկատարելու կամ ոչ պատշաճ կատարելու համար կրում է պատասխանատվություն` սույն օրենքով սահմանված կարգով:

Հոդված 82.Մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելը, գրանցելը եւ դրանում փոփոխություններ կամ լրացումներ կատարելը 1. Մաքսային հայտարարագիր ներկայացնելուն առնչվող մաքսային գործառնությունները եւ դրանց կատարման կարգը սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 109-րդ հոդվածով: 2. Հայտարարատուն մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնում է մաքսային մարմին թղթային եղանակով` գրավոր հայտարարագրման դեպքում, կամ հայտարարագրման ավտոմատ համակարգի միջոցով` էլեկտրոնային հայտարարագրման դեպքում: 3. Կոմիտեն սահմանում է մաքսային մարմինների այն ստորաբաժանումների ցանկը, որոնք իրավասու են ընդունելու մաքսային հայտարարագիրը: 4. Մաքսային հայտարարագիրը մաքսային մարմիններ թղթային եղանակով ներկայացնելու դեպքում ներկայացվում է նաեւ դրա էլեկտրոնային օրինակը: 5. Մաքսային հայտարարագիրը թղթային կրիչով ներկայացնելու դեպքում, եթե հայտարարատուն չի կարող ներկայացնել մաքսային հայտարարագրի էլեկտրոնային օրինակը, ապա մաքսային մարմինը, Միության մաքսային օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 5-րդ կետին համապատասխան, կարող է հայտարարատուի հիմնավորված դիմումի եւ նրա ներկայացրած մաքսային հայտարարագրի հիմքով մաքսային հայտարարագրման էլեկտրոնային համակարգում ձեւավորել մաքսային հայտարարագրի էլեկտրոնային տեսքը: 6. Կառավարությունը, Հանձնաժողովի որոշմանը համապատասխան, կարող է սահմանել այն ապրանքների ցանկը, մաքսային ընթացակարգերը եւ դեպքերը, որոնց համար մաքսային հայտարարագիրը գրավոր ներկայացնելու դեպքում էլեկտրոնային օրինակ չի պահանջվում: 7. Մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելու ժամանակ մաքսային մարմինն ամրագրում է մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելու հերթական համարը, ամսաթիվը՝ 1) գրավոր հայտարարագրման դեպքում` մաքսային մարմնի կողմից` ներկայացված հայտարարագրի վրա նշում կատարելու միջոցով. 2) էլեկտրոնային հայտարարագրման դեպքում` մաքսային հայտարարագրման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով: 8. Ներկայացված մաքսային հայտարարագրի գրանցումից առաջ մաքսային մարմնի պաշտոնատար անձի կողմից` գրավոր հայտարարագրման դեպքում, կամ մաքսային հայտարարագրման էլեկտրոնային համակարգի կողմից` էլեկտրոնային հայտարարագրման դեպքում, իրականացվում է մաքսային հայտարարագրի լրացման՝ Հայաստանի Հանրապետության եւ Միության մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված կարգի պահպանման ճշտության ստուգում ներկայացնելուց հետո՝ առավելագույնը մեկ ժամվա ընթացքում: Մաքսային մարմինը մերժում է ներկայացված հայտարարագրի գրանցումը Միության մաքսային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերից որեւէ մեկի առկայության դեպքում: 9. Հայտարարատուի կողմից օրենսդրությամբ սահմանված կարգով լրացված եւ ստորագրված գրավոր կամ էլեկտրոնային մաքսային հայտարարագիրը գրանցում է մաքսային մարմինը, որի կապակցությամբ հայտարարագրին տրվում է գրանցման հերթական համար, եւ նշվում է ամսաթիվը: 10. Էլեկտրոնային եղանակով ներկայացված մաքսային հայտարարագրի՝ մաքսային մարմնի կողմից ստուգվելու դեպքում, եթե մաքսային մարմինը բացահայտում է նշված հայտարարագիրը կրկնակի գրանցված լինելու վերաբերյալ փաստ, ապա ծանուցում է հայտարարատուին դրա մասին: Հայտարարատուի կողմից մաքսային մարմիններ հայտարարագիրը կրկնակի ներկայացված լինելու փաստը հաստատվելու կամ մեկ ժամվա ընթացքում տեղեկություններ չներկայացվելու դեպքում կրկնակի ներկայացված հայտարարագրի գրանցումը մերժվում է: 11. Էլեկտրոնային եղանակով մաքսային հայտարարագիր ներկայացնելով՝ հայտարարատուն մաքսային մարմնի հիմնավորված պահանջով պարտավորություն է կրում հայտարարագրված ապրանքները եւ մաքսային հսկողության համար անհրաժեշտ փաստաթղթերը զննման ներկայացնելու համար: Սույն մասում նշված պարտավորությունը չկատարելու համար հայտարարատուն պատասխանատվություն է կրում օրենքով սահմանված կարգով եւ չափով: 12. Հայտարարագրի գրանցումից հետո ռիսկերի կառավարման համակարգում մաքսային հսկողության իրականացման նպատակով ինքնաշխատ եղանակով ձեւավորվում է ռիսկի պրոֆիլներին համապատասխան ռիսկերի նվազեցման միջոցառումների իրականացման ցուցումներով հսկողության ակտ, որում ներառվող ցուցումները բխում են մաքսային հսկողության ընթացակարգերից: 13. Գրավոր հայտարարագրերի հետ ներկայացված դրանց էլեկտրոնային պատճենները մաքսային մարմինը ներմուծում է մաքսային հայտարարագրման էլեկտրոնային համակարգ գրանցվելուց հետո՝ մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում: 14. Մաքսային հայտարարագրի գրանցման պահից այն համարվում է իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստաթուղթ: 15. Թղթային եղանակով հայտարարագրման դեպքում հայտարարատուն ապրանքի մաքսային հայտարարագրի եւ Միության մաքսային օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 7-րդ կետով նախատեսված՝ մաքսային հայտարարագիր ներկայացնող անձի լիազորությունը հաստատող փաստաթղթի հետ մաքսային մարմիններ կարող է ներկայացնել նաեւ մաքսային հայտարարագրի լրացման համար հիմք հանդիսացող փաստաթղթերը: 16. Հայտարարատուի կողմից կարող են մինչեւ ապրանքների հայտարարագիր ներկայացնելը կամ ապրանքների հայտարարագիր ներկայացնելուց հետո մինչեւ ապրանքների բացթողումը մաքսային մարմիններին տրամադրել ապրանքների ծագման վերաբերյալ տեղեկությունները, արգելքների եւ սահմանափակումների պահպանումը հաստատող փաստաթղթերը, եթե դրանց մասին տեղեկությունները կամ դրանցում պարունակվող տեղեկությունները մաքսային մարմինը չի կարող ստանալ Միության մաքսային օրենսգրքի 80-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան: Սույն մասում նշված փաստաթղթերը ներկայացնելու կարգը սահմանում է Կոմիտեն: 17. Թղթային եղանակով հայտարարագրման դեպքում հայտարարատուն մաքսային տարանցման հայտարարագրի եւ Միության մաքսային օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 8-րդ կետով նախատեսված՝ տարանցման հայտարարագիր ներկայացնող անձի լիազորությունը հաստատող փաստաթղթի հետ մաքսային մարմիններ կարող է ներկայացնել մաքսային տարանցման հայտարարագրի լրացման համար հիմք հանդիսացող փաստաթղթերը: 18. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 9-րդ կետին համապատասխան, կարող է կրճատել ուղեւորային մաքսային հայտարարագրին զուգահեռ ներկայացվող փաստաթղթերի ցանկը՝ Հանձնաժողովի որոշմամբ նախատեսված դեպքերում: 19. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել մաքսային հայտարարագրի գրանցման կամ գրանցումը մերժելու համար Միության մաքսային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 2-րդ կետով սահմանված ժամկետից առավել կարճ ժամկետ: 20. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան, սահմանում է ապրանքների հայտարարագրի, տարանցման հայտարարագրի, տրանսպորտային միջոցի հայտարարագրի գրանցման կամ գրանցումը մերժելու կարգը՝ Հանձնաժողովի որոշմամբ չկանոնակարգված մասով: 21. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան, սահմանում է ուղեւորային մաքսային հայտարարագրի գրանցման կամ գրանցումը մերժելու կարգը: 22. Միության մաքսային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 6-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային մարմնի կողմից մաքսային հայտարարագրի գրանցումը Միության մաքսային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 5-րդ կետով սահմանված հիմքերով մերժվելու դեպքում մաքսային հայտարարագրի գրանցումը մերժելու վերաբերյալ ծանուցման մեջ նշվում է մերժման պատճառի շտկման հնարավոր տարբերակը: 23. Միության մաքսային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 9-րդ կետին համապատասխան՝ Կոմիտեն սահմանում է տեխնիկական խնդիրների, կապի միջոցների անսարքության (հեռահաղորդակցության ցանցի եւ համացանցի), էլեկտրաէներգիայի անջատման հետ կապված` մաքսային մարմինների կողմից օգտագործվող տեղեկատվական համակարգերի խափանման դեպքում, մաքսային մարմինների կողմից մաքսային հայտարարագրի գրանցման կամ գրանցումը մերժելու՝ մաքսային գործառնությունների կատարման կարգի առանձնահատկությունները: 24. Հանձնաժողովի սահմանած կարգին համապատասխան՝ այն դեպքում, երբ ապրանքների հայտարարագիրը ներկայացվել է էլեկտրոնային եղանակով, ապրանքների ճշգրտված մաքսային հայտարարագիրը եւ ապրանքների հայտարարագրում ներկայացված տեղեկությունների փոփոխությունները (լրացումները) հաստատող փաստաթղթերը կարող են ներկայացվել էլեկտրոնային եղանակով կամ էլեկտրոնային փաստաթղթերի ձեւով` Կոմիտեի սահմանած կարգով: 25. Հանձնաժողովի կոլեգիայի որոշմամբ սահմանված՝ էլեկտրոնային փաստաթղթի ձեւով ներկայացված ապրանքների հայտարարագրում, ապրանքների ճշգրտված հայտարարագրում, ինչպես նաեւ մաքսային արժեքի հայտարարագրում (ապրանքների մաքսային արժեքի վերաբերյալ տեղեկությունների փոփոխության կամ լրացման դեպքում) հայտարարագրված տեղեկություններում փոփոխություններ կամ լրացումներ կատարելու դեպքում այդ փոփոխությունները կամ լրացումները հաստատող փաստաթղթերը, այդ թվում` մաքսային եւ այլ վճարների վճարումը հաստատող փաստաթղթերը հայտարարատուն կարող է ներկայացնել էլեկտրոնային փաստաթղթերի տեսքով՝ մաքսային մարմինների տեղեկատվական համակարգերի միջոցով՝ Կոմիտեի սահմանած կարգով: 26. Հանձնաժողովի սահմանած կարգին համապատասխան՝ էլեկտրոնային փաստաթղթի ձեւով ապրանքների հայտարարագիրը` կատարված փոփոխություններով (լրացումներով), կամ այդ փոփոխությունների (լրացումների) վերաբերյալ տեղեկատվությունը մաքսային մարմնի տեղեկատվական համակարգերի միջոցով հայտարարատուին ներկայացնելու կարգը սահմանում է Կոմիտեն: 27. Ապրանքների բացթողումից հետո ապրանքների հայտարարագրում փոփոխություններ կատարելու մասին մաքսային մարմնի որոշումը, ապրանքների ճշգրտված մաքսային հայտարարագիրը, դրա էլեկտրոնային ձեւը, իսկ ապրանքների մաքսային արժեքի վերաբերյալ ներկայացված տեղեկությունների փոփոխության կամ լրացման դեպքում նաեւ մաքսային արժեքի վերաբերյալ հայտարարագիրը եւ դրա էլեկտրոնային ձեւը ներկայացվում են հայտարարատուին` Հանձնաժողովի սահմանած կարգով: 28. Հանձնաժողովի սահմանած կարգին համապատասխան՝ էլեկտրոնային ձեւով ներկայացված ապրանքների հայտարարագրում ներկայացված տեղեկությունների փոփոխության կամ լրացման դեպքում ապրանքների ճշգրտված մաքսային հայտարարագիրը, իսկ ապրանքների մաքսային արժեքի վերաբերյալ ներկայացված տեղեկությունների փոփոխության կամ լրացման դեպքում նաեւ ապրանքների մաքսային արժեքի հայտարարագիրը կարող են ներկայացվել հայտարարատուին էլեկտրոնային եղանակով՝ մաքսային մարմինների տեղեկատվական համակարգերի միջոցով՝ Կոմիտեի սահմանած կարգով: 29. Ապրանքների բացթողումից հետո ապրանքների հայտարարագրում հայտարարագրված տեղեկություններում փոփոխությունների (լրացումների) կատարման մասին դիմումի եւ փաստաթղթերի ուսումնասիրությունը կատարում են մաքսային մարմինները՝ այդ փաստաթղթերը մաքսային մարմնում գրանցելու օրվանից 30 օրացուցային օրվա ընթացքում։

Հոդված 83.Ապրանքների նախնական մաքսային հայտարարագրումը 1. Ապրանքների նախնական մաքսային հայտարարագրումը կատարվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 114-րդ հոդվածին եւ սույն օրենքին համապատասխան: 2. Ապրանքների նախնական մաքսային հայտարարագրման ժամանակ մաքսային մարմիններն ընդունում են ուղեկցող տրանսպորտային (փոխադրման) կամ առեւտրային փաստաթղթերի` հայտարարատուի ստորագրած պատճենները կամ այդ փաստաթղթերում ներառված` էլեկտրոնային համակարգով ներկայացված տեղեկությունները, որոնք համադրվում են հայտարարատուի կողմից մաքսային մարմիններ ներկայացվող փաստաթղթերի բնօրինակների եւ դրանցում առկա տեղեկությունների հետ: 3. Տրանսպորտային (փոխադրման) կամ առեւտրային փաստաթղթերի հիման վրա ներկայացված նախնական հայտարարագրում ներկայացված արժեքից, քանակից կամ կշռից ապրանքների փաստացի ցուցանիշների շեղման դեպքում հայտարարատուն ներկայացնում է դրանց փոփոխությունները հաստատող փաստաթղթերը: 4. Միության մաքսային տարածք ապրանքների ներմուծումից հետո նախնական հայտարարագրով ներկայացված ապրանքների արժեքի, քանակի կամ կշռի շեղում հայտնաբերելու դեպքում հայտարարատուն իրավասու է հետ կանչելու իր ներկայացրած հայտարարագիրը՝ Միության մաքսային օրենսգրքով սահմանված կարգով: 5. Նախնական հայտարարագիրն իրավաբանական ուժ ունեցող փաստաթուղթ չի համարվում եւ կարող է փոփոխվել հայտարարատուի կողմից կամ մաքսային մարմինների նախաձեռնությամբ: 6. Այն դեպքում, երբ մաքսային մարմիններ է ներկայացված ապրանքների նախնական մաքսային հայտարարագիր, հայտարարատուի հիմնավորված դիմումի հիման վրա ապրանքների տեղակայումը եւ բացթողումը կարող է կատարվել մաքսային հայտարարագիրն ընդունած մաքսային մարմինների գործունեության տարածքում գտնվող մաքսային հսկողության գոտիներից տարբերվող մաքսային հսկողության գոտիներում: Սույն մասի առաջին պարբերության մեջ նշված դեպքում ապրանքների տեղակայման եւ բացթողման կարգը, ինչպես նաեւ մաքսային մարմինների կողմից կատարվող գործողությունների հաջորդականությունը սահմանում է Կոմիտեն: 7. Կառավարությունը կարող է սահմանել այն դեպքերը, երբ ապրանքները մաքսային ընթացակարգերով ձեւակերպելիս, բացառությամբ «Մաքսային տարանցում» մաքսային ընթացակարգի, նախնական մաքսային հայտարարագրումը կատարվում է պարտադիր կարգով:

Հոդված 84.Ապրանքների ոչ ամբողջական մաքսային հայտարարագրումը 1. Ապրանքների ոչ ամբողջական մաքսային հայտարարագրումը կատարվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 115-րդ հոդվածին եւ սույն հոդվածին համապատասխան: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան՝ Կառավարությունը կարող է սահմանել այն ապրանքների ցանկը, որոնց նկատմամբ չի կիրառվում ոչ ամբողջական մաքսային հայտարարագրում: 3. Ոչ ամբողջական մաքսային հայտարարագրման դեպքում հայտարարատուն պարտավոր է ներկայացնել ճշգրտված տվյալներով մաքսային հայտարարագիր ոչ ամբողջական մաքսային հայտարարագրի գրանցումից հետո՝ 30 աշխատանքային օրը չգերազանցող ժամկետում:

Հոդված 85.Ապրանքների պարբերական հայտարարագրումը 1. Ապրանքների պարբերական մաքսային հայտարարագրումը կատարվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 116-րդ հոդվածին եւ սույն հոդվածին համապատասխան: 2. Մաքսային նպատակների համար որպես մեկ խմբաքանակ դիտվում են՝ 1) Միության տարածքից արտահանման դեպքում` արտաքին տնտեսական մեկ պայմանագրի շրջանակում նույն պետական սահմանի անցման կետով եւ նույն մաքսային մարմնում ձեւակերպվող՝ մեկ անձի կողմից կատարվող մատակարարումները` անկախ առանձին մատակարարումների քանակից. 2) Միության տարածք ներմուծման դեպքում` արտաքին տնտեսական մեկ պայմանագրի շրջանակում նույն մաքսային մարմնում ձեւակերպվող նույն ապրանքները` անկախ առանձին մատակարարումների քանակից: 3. Պարբերական մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելու դեպքում գործում են հայտարարագրի գրանցման օրվա դրությամբ գործող նորմատիվ իրավական ակտերը: 4. Մաքսային մարմինը պարբերական հայտարարագրով նախատեսված յուրաքանչյուր մատակարարման ժամանակ կատարում է ապրանքների հաշվառում եւ մաքսային հսկողություն մինչեւ պարբերական հայտարարագրի ժամկետի ավարտը: 5. Մաքսային մարմինը մերժում է պարբերական հայտարարագրի գրանցումը, եթե՝ 1) չեն պահպանվել Միության մաքսային օրենսգրքով եւ սույն օրենքով պարբերական հայտարարագիրը ներկայացնելու համար սահմանված պահանջները. 2) հայտարարատուն ունի մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի գծով չմարված պարտավորություններ. 3) անձը սնանկ է ճանաչվել: 6. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 11-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել այն ապրանքների կատեգորիաները, որոնց նկատմամբ չի կիրառվում պարբերական մաքսային հայտարարագրում: 7. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 12-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել լրացուցիչ պայմաններ, որոնց պահպանման պարագայում կիրառվում է պարբերական մաքսային հայտարարագրում: 8. Միության մաքսային օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 13-րդ կետին համապատասխան՝ Կառավարությունը կարող է սահմանել պարբերական մաքսային հայտարարագրով հայտարարագրվող ապրանքների նկատմամբ իրականացվող մաքսային հսկողության առանձնահատկությունները:

Հոդված 86.Մեկ ապրանքային խմբաքանակում գտնվող ապրանքների հայտարարագրումը 1. Եթե մեկ խմբաքանակում գտնվող ապրանքները դասվում են ԱՏԳ ԱԱ տարբեր ծածկագրերի այնպես, որ, հայտարարատուի կատարած հաշվարկի համաձայն, դրանց հայտարարագրման հետ կապված ծախսերը համադրելի են կամ գերազանցում են վճարման ենթակա մաքսային վճարները, ապա հայտարարատուի գրավոր դիմումի հիման վրա մաքսային մարմինները կարող են թույլատրել այդ ապրանքները հայտարարագրել` դասելով դրանք այն ապրանքի ծածկագրին, որի համար Հայաստանի Հանրապետության կամ Միության մաքսային օրենսդրությամբ նախատեսված է մաքսատուրքի առավելագույն դրույքաչափ: 2. Կառավարությունը սահմանում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված դրույթի կիրառման դեպքերը, հայտարարագրվող ապրանքների տեսակները եւ բնաիրային չափերը:

Հոդված 87.Ապրանքների ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրումը 1. Հայաստանի Հանրապետության տարածքից Միության ապրանքների արտահանման ժամանակ, որոնց քանակի կամ մաքսային արժեքի վերաբերյալ չեն կարող ներկայացվել ճշգրիտ տեղեկություններ, կարող է կիրառվել ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրում՝ ներկայացնելով ժամանակավոր մաքսային հայտարարագիր: 2. Ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրումը կարող է կիրառվել հանքային հանածո (մետաղական օգտակար հանածո) հանդիսացող ապրանքների, բնական նավթի, բնական գազի եւ էլեկտրաէներգիայի հայտարարագրման ժամանակ: 3. Կառավարությունը, սույն մասի առաջին պարբերությամբ սահմանված ապրանքներից բացի, կարող է սահմանել այլ ապրանքների ցանկ, որոնց հայտարարագրման ժամանակ կարող է կիրառվել սույն հոդվածով սահմանված ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրումը: 4. Ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրումը հայտարարատուին չի ազատում Միության մաքսային օրենսգրքով, սույն օրենքով եւ Հայաստանի Հանրապետության այլ իրավական ակտերով սահմանված՝ մաքսային վճարների եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների վճարման, արգելքների եւ սահմանափակումների պահպանման, ինչպես նաեւ ընտրված մաքսային ընթացակարգերի պայմանների պահպանման պարտավորությունից եւ մաքսային հսկողությունից: 5. Ժամանակավոր հայտարարագրման ժամանակ արտահանվող ապրանքների նկատմամբ արգելքները եւ սահմանափակումները կիրառվում են ապրանքների համար ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրի գրանցման օրվա դրությամբ: 6. Մեկ ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրի շրջանակում թույլատրվում է հայտարարագրել մի քանի գործարքների շրջանակում կատարվող առաքումները, եթե դրանք կատարում է նույն անձը, նույն մաքսային ընթացակարգի շրջանակում՝ անկախ մատակարարման, գնագոյացման եւ վճարման պայմանների հետ կապված գործարքների տարբերությունից: 7. Եթե ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրի ներկայացման պահի դրությամբ ապրանքների գնորդը հայտնի չէ, ապա հայտարարագրվող ապրանքների համար ներկայացվում է մեկ ժամանակավոր մաքսային հայտարարագիր հետագայում յուրաքանչյուր գնորդի համար առանձին լրիվ մաքսային հայտարարագիր ներկայացնելու պայմանով: 8. Սույն հոդվածի 6-րդ եւ 7-րդ մասերով սահմանված դրույթների կիրառման ժամանակ մաքսային հայտարարագրի համապատասխան սյունակներում տվյալներ չեն լրացվում հետագայում լրիվ մաքսային հայտարարագիր ներկայացնելիս դրանց ճշգրտման պայմանով: 9. Ապրանքների ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրում կարող են լրացվել կողմնորոշիչ տեղեկություններ արտահանվող ապրանքների քանակի, պայմանական մաքսային արժեքի վերաբերյալ, որը հաշվարկվում է՝ հիմք ընդունելով արտահանման ենթակա ապրանքների քանակը, դրանց սպառողական հատկությունները, որակը եւ մատակարարման գործարքի շրջանակում նախատեսված այլ պայմաններ՝ ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրի ներկայացման օրվա դրությամբ: 10. Ապրանքների ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրման ժամանակ կիրառվում են մաքսային վճարների եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների՝ ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրի գրանցման օրվա դրությամբ գործող դրույքաչափերը եւ տվյալ օրվա դրությամբ Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի հրապարակած արժույթի փոխարժեքը: 11. Ապրանքների ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրում հայտարարագրված քանակը գերազանցող քանակով ապրանքների արտահանումը չի թույլատրվում, բացառությամբ Միության մաքսային օրենսգրքով սահմանված դեպքերի: 12. Ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրում հայտարարագրված ապրանքների՝ Միության տարածքից փաստացի արտահանումից հետո հայտարարատուն պարտավոր է ներկայացնել մեկ կամ մի քանի լրիվ մաքսային հայտարարագրեր Միության տարածքից արտահանված ապրանքների համար: 13. Լրիվ մաքսային հայտարարագրերը պարունակում են հայտարարագրված ապրանքների վերաբերյալ հավաստի ճշգրտված տվյալներ՝ մասնավորապես ճշգրտելով նախապես հայտարարագրված արտահանվող ապրանքների կողմնորոշիչ քանակը կամ մաքսային արժեքը: 14. Մեկ կամ մի քանի լրիվ մաքսային հայտարարագրերը ներկայացնելու ժամկետը որոշում են մաքսային մարմինները՝ հայտարարատուի դիմումի հիման վրա եւ հաշվի առնելով ապրանքների քանակի կամ մաքսային արժեքի վերաբերյալ տեղեկությունների ճշգրտման ժամկետները, որոնք չեն կարող գերազանցել ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրի գրանցման օրվանից հաշվարկված վեց ամիս ժամկետը: Հայտարարատուի հիմնավորված դիմումի հիման վրա մաքսային մարմինը կարող է երկարաձգել լրիվ մաքսային հայտարարագրի (հայտարարագրերի) ներկայացման ժամկետը սույն մասում նշված ժամկետը լրանալուց հետո մինչեւ երկու ամիս ժամկետով: 15. Լրիվ մաքսային հայտարարագրի (հայտարարագրերի) ներկայացման ժամկետները խախտելու կամ հայտարարագրերը չներկայացնելու դեպքում հայտարարատուն պատասխանատվություն է կրում օրենքով սահմանված չափով, կարգով եւ ժամկետներում: 16. Հարկերի գծով նախկինում վճարված գումարների վերադարձը կատարվում է լրիվ մաքսային հայտարարագրի (հայտարարագրերի) ներկայացումից հետո՝ փաստացի արտահանված ապրանքների եւ լրիվ մաքսային հայտարարագրում (հայտարարագրերում) հայտարարագրված մաքսային արժեքի հիման վրա: 17. Եթե լրիվ մաքսային հայտարարագրի ներկայացման ժամանակ փոփոխվում են նաեւ ապրանքների հայտարարագրում ներկայացման ենթակա այլ տվյալներ, որոնք չեն առաջացնում արգելքների եւ սահմանափակումների պահպանվածության վերաբերյալ տեղեկությունների փոփոխություններ, ապա այդպիսի փոփոխությունները կատարվում են լրիվ մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելիս: 18. Լրիվ մաքսային հայտարարագրերի քանակը չի կարող պակաս լինել այն գործարքների քանակից, որոնց մասով կատարվել են փաստացի մատակարարումները: 19. Եթե մինչեւ լրիվ մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելու ժամկետը ժամանակավոր մաքսային հայտարարագրով հայտարարագրված ապրանքները չեն արտահանվել Միության տարածքից, ապա ժամանակավոր մաքսային հայտարարագիրը հետ է կանչվում Միության մաքսային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:

Հոդված 88.Չհավաքված, կազմատված, այդ թվում՝ չկոմպլեկտավորված տեսքով ապրանքի՝ որոշակի ժամանակահատվածում հայտարարագրման առանձնահատկությունները 1. Չհավաքված, կազմատված, այդ թվում՝ չկոմպլեկտավորված տեսքով ապրանքը, որի տեղափոխումը նախատեսվում է կատարել մի քանի ապրանքային խմբաքանակով՝ սույն հոդվածով սահմանված ժամանակահատվածում, կարող է հայտարարագրվել ԱՏԳ ԱԱ մեկ ծածկագրով: 2. Մինչեւ սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ապրանքի հայտարարագրումը, հայտարարատուն էլեկտրոնային կամ թղթային եղանակով մաքսային մարմիններ ուղարկում է ծանուցում նախատեսվող առաքումների վերաբերյալ՝ կցելով մաքսային մարմինների ընդունած՝ ապրանքների դասակարգման մասին որոշումը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ծանուցման մեջ նշվում են՝ 1) հայտարարատուի անվանումը, գտնվելու վայրը. 2) ապրանքի դասակարգման մասին որոշման համարը եւ տրման ժամկետը. 3) ապրանքի ներմուծման կամ արտահանման նախատեսվող ժամկետները. 4) Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ապրանքի հավաքման, պահպանման վայրը. 5) այլ տեղեկություններ՝ հայտարարատուի հայեցողությամբ, որոնք կարող են ներմուծվող ապրանքի մաքսային հսկողության համար նշանակություն ունենալ: 4. Սույն հոդվածով նախատեսված ծանուցման ձեւը սահմանում է Կոմիտեն: 5. Սույն հոդվածով սահմանված առանձնահատկություններով ապրանքների հայտարարագրման դեպքում ապրանքի բաղկացուցիչ մասերը պետք է Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներմուծվեն մեկ գործարքի շրջանակում: 6. Կոմպլեկտավորված, ավարտուն ապրանքի վերջին բաղադրիչի համար մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելու ժամկետը սահմանված է Միության մաքսային օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 8-րդ կետով, եւ մաքսային մարմինը կարող է այն երկարաձգել եւս մեկ տարի ժամկետով՝ հայտարարատուի հիմնավորված դիմումի հիման վրա, որը ներկայացվում է մաքսային մարմիններ մինչեւ Միության մաքսային օրենսգրքով սահմանված ժամկետի ավարտը: 7. Անկախ սույն հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված ժամկետից՝ լրացուցիչ երկարաձգման անհրաժեշտության առաջացման պարագայում մաքսային մարմինը կարող է երկարաձգել ապրանքի բաղադրիչների տեղափոխման ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ մեկ տարի ժամկետով՝ դիմումը մինչեւ երկարաձգված ժամկետի ավարտը ներկայացնելու դեպքում, բայց ոչ ավելի, քան ապրանքի առաջին բաղադրիչի համար ներկայացված մաքսային հայտարարագրի գրանցման օրվանից հետո 5 տարին լրանալը: 8. Չհավաքված, կազմատված, այդ թվում՝ չկոմպլեկտավորված ապրանքի հայտարարագրման ժամկետի երկարաձգման կարգը սահմանում է Կոմիտեն: 9. Չհավաքված, կազմատված, այդ թվում՝ չկոմպլեկտավորված ապրանքի դասակարգման որոշման գործողության դադարեցման դեպքում ապրանքի յուրաքանչյուր բաղադրիչի մաքսային հայտարարագրի հիման վրա հաշվարկվում եւ գանձվում են մաքսատուրքի, հարկերի եւ մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա այլ վճարների գումարները եւ դրանք սահմանված ժամկետից ուշ վճարելու համար հաշվարկված տույժերը: 10. Չհավաքված, կազմատված, այդ թվում՝ չկոմպլեկտավորված ապրանքի նկատմամբ իրականացվող մաքսային հսկողության առանձնահատկությունները սահմանում է Կոմիտեն:

Հոդված 89.Որոշ կատեգորիաների ապրանքների հայտարարագրման առանձնահատկությունները 1. Միության մաքսային օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 8-րդ կետով նախատեսված ապրանքների հայտարարագրումը կարող է կատարվել պարբերական հայտարարագրման եղանակով՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված պարբերական հայտարարագիր ներկայացնելով: 2. Կառավարությունը կարող է սահմանել սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ապրանքների մաքսային հսկողության առանձնահատկությունները: 3. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 86-րդ հոդվածին համապատասխան, կարող է սահմանել մաքսային հայտարարագրման կամ այլ մաքսային գործառնությունների կատարման կարգը, ինչպես նաեւ մաքսատուրքերի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման, փոխհատուցման տուրքերի վճարման հնարավորությունը այն ապրանքների համար, որոնք անօրինականորեն տեղափոխվել են Միության մաքսային սահմանով, կամ որոնց բացթողումը չեն կատարել մաքսային մարմինները Միության մաքսային օրենսգրքին կամ սույն օրենքին համապատասխան: 4. Էքսպրես-բեռների համար ապրանքային եւ ուղեւորային հայտարարագրերի թղթային տարբերակների կիրառման առանձնահատկությունները սահմանում է Կառավարությունը՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 5-րդ կետին համապատասխան:

Հոդված 90.Ապրանքների բացթողումը 1. Ապրանքների բացթողումը կատարում են մաքսային մարմինները՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 18-րդ գլխին համապատասխան։ 2. Այն դեպքում, երբ մեկ ապրանքային խմբաքանակում ներառված է մի քանի ապրանք, մաքսային մարմինն իրականացնում է այն ապրանքների բացթողումը, որոնց բացթողման համար Հայաստանի Հանրապետության եւ Միության մաքսային օրենսդրությամբ սահմանված պայմաններն ապահովվել են։ 3. Ապրանքների բացթողումը կատարում է ապրանքների հայտարարագիրը գրանցած մաքսային մարմինը: Մաքսային մարմնի թույլտվությամբ ապրանքների բացթողումը կարող է կատարել ապրանքների հայտարարագիրը գրանցած մաքսային մարմնից տարբերվող այլ մաքսային մարմին:

Հոդված 91.Ապրանքների բացթողման հիմքերը եւ պայմանները 1. Ապրանքների բացթողման համար Միության մաքսային օրենսգրքով եւ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված այլ պայմաններն ապահովված լինելու դեպքում ապրանքները բաց են թողնվում հայտարարագրման ժամանակ նախատեսված լիցենզիաների, թույլտվությունների, հավաստագրերի եւ օրենսդրությամբ նախատեսված այլ փաստաթղթերի առկայության դեպքում, բացառությամբ սույն օրենքով նախատեսված դեպքերի: 2. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել ապրանքների բացթողումը չեղարկելու դեպքեր եւ պայմաններ Հանձնաժողովի որոշմամբ նախատեսված դեպքերում: 3. Կոմիտեն, Միության մաքսային օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել մաքսային մարմինների կողմից կատարվող՝ ապրանքների բացթողումը չեղարկելուն ուղղված մաքսային գործառնությունների կատարման կարգը Հանձնաժողովի որոշմամբ չկարգավորված մասով: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 6-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային մարմինը տեղեկատվական փոխազդեցության համակարգի առկայության դեպքում ապրանքների բացթողման մասին ծանուցում է ուղարկում ժամանակավոր պահպանում կատարող անձին՝ ապրանքների բացթողման մասին որոշման կայացումից հետո՝ մեկ ժամվա ընթացքում: 5. Մաքսային մարմինների հետ համապատասխան տեղեկատվական փոխազդեցության համակարգի առկայության դեպքում սույն մասի առաջին պարբերությամբ սահմանված ծանուցումը կարող է ուղարկվել նաեւ ապրանքների հայտարարագրման հետ առնչություն ունեցող այլ անձանց, որոնք Կոմիտեի սահմանած ձեւով մաքսային մարմնի հետ կնքում են պայմանագիր: 6. Միության մաքսային օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 8-րդ կետին համապատասխան՝ Միության մաքսային օրենսգրքով, Հանձնաժողովի որոշումներով, սույն օրենքով եւ Կառավարության սահմանած այն դեպքերում, երբ որպես մաքսային հայտարարագիր օգտագործվում են ապրանքների տրանսպորտային (փոխադրման), առեւտրային կամ այլ փաստաթղթեր, մաքսային մարմինների կողմից ապրանքների բացթողման մասին, ինչպես նաեւ բացթողումը չեղարկելու մասին համապատասխան նշումները կատարվում են սույն մասում նշված փաստաթղթերի վրա: Սույն մասում նշված՝ ապրանքների բացթողման եւ բացթողումը չեղարկելու մասին մաքսային մարմինների կողմից նշումների կատարման կարգը սահմանում է Կոմիտեն: 7. Հանձնաժողովի կոլեգիայի որոշման համապատասխան մաքսային մարմին ներկայացվող դիմումի գրանցման վերաբերյալ մաքսային մարմնի պաշտոնատար անձը էլեկտրոնային եղանակով կամ թղթային կրիչով ծանուցում է հայտարարատուին սույն մասում նշված դիմումի գրանցման օրվանից հետո՝ մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում:

Հոդված 92.Ապրանքների բացթողման ժամկետները 1. Ապրանքների բացթողման ժամկետները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով: 2. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել Միության մաքսային օրենսգրքով սահմանված՝ ապրանքների բացթողման ժամկետներից առավել կարճ ժամկետներ: 3. Կոմիտեն, Միության մաքսային օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել ժամանման վայրերում ապրանքների բացթողմանն առնչվող մաքսային գործառնությունների կատարման առանձնահատկությունները: 4. Միության մաքսային օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 9-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային մարմինը ապրանքների բացթողման ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ ծանուցում է ուղարկում հայտարարատուին կամ մաքսային ներկայացուցչին՝ ծանուցման մեջ նշելով ապրանքների բացթողման ժամկետի երկարաձգման պատճառը՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 4-րդ կետով սահմանված հիմքերին համապատասխան:

Հոդված 93.Ապրանքների բացթողումը մինչեւ ապրանքների հայտարարագիրը ներկայացնելը 1. Մինչեւ ապրանքների հայտարարագիրը ներկայացնելը ապրանքների բացթողման հիմքերն ու պայմանները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով։ 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան՝ «Վերամշակում՝ մաքսային տարածքում», «Ազատ մաքսային գոտի», «Ազատ պահեստ», ինչպես նաեւ մաքսատուրքի եւ հարկերի վճարումից լրիվ պայմանական ազատմամբ «Ժամանակավոր ներմուծում» մաքսային ընթացակարգերով ապրանքների բացթողումը կարող է կատարվել մինչեւ ապրանքների հայտարարագիրը ներկայացնելը՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով սահմանված դրույթներին համապատասխան: 3. Կառավարությունը կարող է սահմանել այն ապրանքների կատեգորիաները, որոնց բացթողումը կարող է կատարվել մինչեւ մաքսային հայտարարագիրը ներկայացնելը «Վերամշակում՝ մաքսային տարածքում», «Ազատ մաքսային գոտի», «Ազատ պահեստ», ինչպես նաեւ մաքսատուրքի եւ հարկերի վճարումից լրիվ պայմանական ազատմամբ «Ժամանակավոր ներմուծում» մաքսային ընթացակարգերով ձեւակերպման դեպքում: 4. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 10-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել ապրանքների՝ մինչեւ ապրանքների հայտարարագիրը ներկայացնելը բացթողման համար մաքսային մարմիններ ներկայացված դիմումի գրանցման կամ գրանցումը մերժելու կարգը՝ Հանձնաժողովի որոշմամբ չկարգավորված մասով: 5. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 14-րդ կետին համապատասխան, սահմանում է այն ապրանքների ցանկը, որոնց մինչեւ ապրանքների հայտարարագիրը ներկայացնելը բացթողման համար չի պահանջվում մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովման տրամադրում: 6. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 20-րդ կետին համապատասխան, մինչեւ ապրանքների հայտարարագիրը ներկայացնելը կարող է սահմանել ապրանքների բացթողման առանձնահատկությունները՝ Հանձնաժողովի որոշմամբ նախատեսված դեպքերում կամ մինչեւ Հանձնաժողովի որոշմամբ այդպիսի առանձնահատկությունների սահմանումը:

Հոդված 94.Պայմանական բացթողումը 1. Պայմանական բաց թողնված ապրանքներ են համարվում Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածով սահմանված դեպքերում բաց թողնված ապրանքները: 2. Պայմանական բաց թողնված ապրանքներ են համարվում նաեւ սույն օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասին համապատասխան բաց թողնված ապրանքները: 3. Մաքսային մարմինների կողմից սույն հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով պայմանական բաց թողնված ապրանքների՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 7-րդ կետի 2-րդ ենթակետին համապատասխան՝ Միության ապրանքի կարգավիճակի ձեռքբերման համար արգելքների եւ սահմանափակումների պահպանումը հավաստվում է համապատասխան փաստաթղթերը սույն օրենքի 7-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված ժամկետում մաքսային մարմիններ ներկայացնելու միջոցով: 4. Սույն հոդվածի 3-րդ մասում նշված փաստաթղթերը ներկայացվում են կամայական կազմված դիմումով, որտեղ նշվում է նաեւ պայմանական բաց թողնված ապրանքների հայտարարագրի համարը: Հայտարարատուի պահանջով մաքսային մարմինը գրավոր հավաստում է ներկայացված փաստաթղթերի կամ տեղեկությունների ընդունումը: 5. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել ապրանքների պայմանական բացթողման լրացուցիչ դեպքեր եւ կարգ: 6. Պայմանագրի 4-րդ հավելվածում ընդգրկված՝ պայմանական բաց թողնված ապրանքները Հայաստանի Հանրապետությունից Միության անդամ չհանդիսացող երկրներ արտահանելիս ձեւակերպվում են «Արտահանում» մաքսային ընթացակարգով՝ սույն հոդվածի 7-րդ մասով սահմանված առանձնահատկություններին համապատասխան: 7. Սույն հոդվածի 6-րդ մասում նշված դեպքում ապրանքները պահպանում են օտարերկրյա ապրանքի կարգավիճակը, իսկ նշված ապրանքների «Բացթողում՝ ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգով ներմուծման դեպքում Միության մաքսային օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 2-րդ կետով սահմանված պայմանների պահպանման պարագայում այդ ապրանքների համար նախկինում վճարված ներմուծման մաքսատուրքի գումարները ենթակա են նվազեցման «Բացթողում՝ ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգի շրջանակում վճարման ենթակա ներմուծման մաքսատուրքի գումարներից: 8. Պայմանագրի 4-րդ հավելվածում ընդգրկված՝ պայմանական բաց թողնված ապրանքները «Ազատ մաքսային գոտի» մաքսային ընթացակարգով ձեւակերպվելուց հետո, ինչպես նաեւ նշված ապրանքներից պատրաստված ապրանքները ազատ տնտեսական գոտուց Միության տարածք ներմուծելիս վճարման ենթակա ներմուծման մաքսատուրքի պարտավորությունից նվազեցվում է նախկինում այդ ապրանքների համար վճարված ներմուծման մաքսատուրքի գումարը մաքսային մարմինների կողմից տվյալ ապրանքների նույնականացման պարագայում:

Հոդված 95.Ապրանքների բացթողման մերժումը 1. Սույն օրենքով եւ Միության մաքսային օրենսգրքով սահմանված` ապրանքների բացթողման համար նախատեսված պահանջները եւ պայմանները պահպանված չլինելու դեպքում մաքսային մարմինը մերժում է ապրանքների բացթողումը: 2. Ապրանքների բացթողման մերժումը ձեւակերպելիս մաքսային մարմինը նշում է ապրանքների բացթողումը մերժելու պատճառները՝ Միության մաքսային օրենսգրքի 125-րդ հոդվածին համապատասխան, ինչպես նաեւ կարող է նշել մերժման պատճառների վերացման հնարավոր տարբերակները: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի 4-րդ կետին համապատասխան՝ Կոմիտեն սահմանում է ապրանքների բացթողումը մերժելու հետ կապված մաքսային գործառնությունների կատարման կարգը Հանձնաժողովի որոշմամբ չկարգավորված մասով: 4. Ապրանքների բացթողման մերժումը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։

Հոդված 96.Մինչեւ մաքսային, այլ փաստաթղթերի կամ տեղեկությունների ստուգման ավարտը ապրանքների բացթողման առանձնահատկությունները 1. Մինչեւ մաքսային, այլ փաստաթղթերի կամ տեղեկությունների ստուգման ավարտը ապրանքների բացթողման առանձնահատկությունները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 121-րդ հոդվածով: 2. Կառավարությունը, Միության մաքսային օրենսգրքի 121-րդ հոդվածի 2-րդ կետին համապատասխան, կարող է սահմանել այն դեպքերը, երբ մինչեւ մաքսային, այլ փաստաթղթերի կամ տեղեկությունների ստուգման ավարտը ապրանքների բացթողման դեպքում մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովում մաքսային մարմիններ չի ներկայացվում: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 121-րդ հոդվածի 3-րդ կետին համապատասխան, եթե ապրանքների հայտարարագրումը կատարում է մաքսային ներկայացուցիչը, որը համապատասխանում է Միության մաքսային օրենսգրքի 405-րդ հոդվածով սահմանված պայմաններին, ապա ապրանքների հայտարարագրման ժամանակ մաքսային մարմիններ մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովում չի ներկայացվում հետեւյալ պայմանների միաժամանակյա պահպանման պարագայում. 1) մաքսային ներկայացուցչի կողմից ներկայացվող անձանց մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով առկա պարտավորությունը համապատասխան վճարների գծով պարտավորությունների կատարման ապահովում չներկայացնելու մասին որոշման ընդունման օրվա դրությամբ չի գերազանցում՝ 2023 թվականի համար՝ մաքսային ներկայացուցչի ներկայացրած ապահովման 20 տոկոսը. 2024 թվականի համար՝ մաքսային ներկայացուցչի ներկայացրած ապահովման 35 տոկոսը. 2025 թվականի եւ հաջորդող տարիների համար՝ մաքսային ներկայացուցչի ներկայացրած ապահովման 50 տոկոսը. 2) համապատասխան վճարների գծով պարտավորությունների կատարման ապահովում չներկայացնելու մասին որոշման ընդունման օրվա դրությամբ մաքսային ներկայացուցիչը չունի ժամկետանց պարտավորություններ, եւ մաքսային մարմիններ նրա ներկայացրած ապահովման նկատմամբ բռնագանձման կամ արգելանքի միջոցներ չեն կիրառվել: 4. Մաքսային մարմինների կողմից սույն մասին համապատասխան մաքսատուրքի, հարկերի, հատուկ, հակագնագցման եւ փոխհատուցման տուրքերի վճարման գծով պարտավորությունների կատարման ապահովումը չներկայացնելու մասին որոշումն ընդունելու կամ այդ ապահովումը մերժելու կարգը սահմանում է Կոմիտեն:

Հոդված 97.Մտավոր սեփականության օբյեկտներ պարունակող ապրանքների բացթողման կասեցումը 1. Մտավոր սեփականության օբյեկտներ պարունակող ապրանքների բացթողումը կասեցվում է Միության մաքսային օրենսգրքի 124-րդ հոդվածին եւ սույն հոդվածին համապատասխան: 2. Միության մաքսային օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 9-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային մարմինների կողմից մտավոր սեփականության օբյեկտներ պարունակող ապրանքների բացթողումը կասեցնելու մասին որոշումը կարող է ուժը կորցրած ճանաչվել մինչեւ բացթողման կասեցման ժամկետի ավարտը՝ 1) Միության մաքսային օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 9-րդ կետով սահմանված դեպքերում. 2) դատարանի ուժի մեջ մտած որոշմամբ հայտարարատուի գործողությունները իրավաչափ ճանաչվելու դեպքում. 3) Կոմիտեի սահմանած այլ դեպքերում: 3. Միության մաքսային օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 11-րդ կետին համապատասխան՝ մաքսային մարմինը կարող է սահմանել այն դեպքերը, երբ մաքսային մարմինների կողմից մտավոր սեփականության օբյեկտներ պարունակող ապրանքների բացթողումը կասեցնելու մասին որոշման ուժը կորցրած ճանաչվելուց հետո բացթողման ժամկետները չեն վերսկսվում:

Հոդված 98.Մաքսային ընթացակարգով ապրանքների ձեւակերպումը 1. Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծվող` Միության ապրանք չհանդիսացող ապրանքները ձեւակերպվում են հայտարարատուի ընտրած մաքսային ընթացակարգով` Միության մաքսային օրենսգրքով, սույն օրենքով եւ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված կարգով եւ պայմաններին համապատասխան: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից Միության անդամ չհանդիսացող երկրներ արտահանվող ապրանքները ձեւակերպվում են հայտարարատուի ընտրած մաքսային ընթացակարգով` Միության մաքսային օրենսգրքով, սույն օրենքով եւ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված կարգով եւ պայմաններին համապատասխան: 3. Միության ապրանքները Միության անդամ այլ պետություններ տեղափոխվում են (ներմուծվում կամ արտահանվում են) «Մաքսային տարանցում» մաքսային ընթացակարգով՝ Միության մաքսային օրենսգրքին, սույն օրենքին եւ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերին համապատասխան: 4. Միության ապրանք չհամարվող ապրանքները Միության անդամ այլ պետություններ տեղափոխվում են (ներմուծվում կամ արտահանվում են) Միության մաքսային օրենսգրքի 22- րդ եւ 43-րդ գլուխներով եւ սույն օրենքով սահմանված դրույթներին համապատասխան: 5. Միության ապրանքները Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներմուծելիս կրկնակի մաքսային ձեւակերպում չի պահանջվում: 6. Հայտարարատուն կարող է փոխել իր ընտրած մաքսային ընթացակարգը՝ Միության մաքսային օրենսգրքին եւ սույն օրենքին համապատասխան: 7. Միության մաքսային օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում մաքսային ընթացակարգերի գործողությունը դադարեցվում է Կոմիտեի սահմանած ձեւով:

Հոդված 99.Մաքսային ընթացակարգերը եւ մաքսային ընթացակարգերի պայմաններին համապատասխանությունն ապահովող երաշխիքները 1. Մաքսային ընթացակարգերի տեսակները սահմանված են Միության մաքսային օրենսգրքի 127-րդ հոդվածով: 2. Հայտարարատուի ընտրած մաքսային ընթացակարգի պայմաններով ու պահանջներով ապրանքների օգտագործման եւ տնօրինման սահմանափակումներ սահմանված լինելու դեպքում այդ պայմանների եւ պահանջների ապահովման նպատակով մաքսային մարմիններն իրավասու են հայտարարատուից կամ նրա լիազորած անձանցից պահանջելու սահմանված սահմանափակումների պահպանման ապահովման վերաբերյալ գրավոր պարտավորագիր, իրականացնելու ապրանքների նույնականացում, փաթեթվածքների եւ ապրանքների պահպանման համար նախատեսված շինությունների կնքում եւ կապարակնքում, ձեռնարկելու նշված սահմանափակումների պահպանումն ապահովող այլ միջոցառումներ: 3. Ըստ մաքսային ընթացակարգերի՝ Կառավարությունը կարող է սահմանել պայմաններ, որոնց պահպանման պարագայում համապատասխան մաքսային ընթացակարգերի գործողությունը կարող է ավարտվել նախքան մաքսային ընթացակարգի շրջանակում սահմանված ժամկետի ավարտը: