Հոդված 1.Օրենքի կարգավորման առարկան Սույն օրենքը կարգավորում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում որսի եւ որսորդական տնտեսության ոլորտի հասարակական հարաբերությունները` ապահովելով որսի կենդանիների պահպանության, պաշտպանության, վերարտադրության ու կայուն օգտագործման, որսահանդակների պահպանության ու բարելավման, որսի եւ որսորդական տնտեսության վարման իրավական հիմունքները, որսի օգտատիրոջ օրինական իրավունքների ձեռքբերման եւ կարգավորման պետական քաղաքականությունը: Հոդված 2.Օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները Սույն օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացություններն են` կենսատեխնիկական միջոցառումներ` որսահանդակներում որսի կենդանիների կենսապայմանների բարելավմանն ու կենդանիների քանակի եւ տեսակային կազմի ավելացմանն ուղղված միջոցառումներ. որս` ազատ պայմաններում ապրող վայրի կենդանիների հայթայթում (որսորդություն, ձկնորսություն, հավաք)` Հայաստանի Հանրապետության օրենքով թույլատրված միջոցներով, եղանակներով, չափաքանակներով եւ ժամանակահատվածներով. որսահանդակ` որսի կենդանիների բնակության միջավայր` անտառային, դաշտային, ջրածածկ տարածքներ, որոնք օգտագործվում են որպես որս իրականացնելու վայր. որսահանդակների գնահատում` որսահանդակների բնավայրի (գետ, անտառ, մարգագետին եւ այլն) որակական ընդհանուր գնահատական, որն արտահայտում է տվյալ տարածքի որսի եւ որսի կենդանիների համար դրանց պիտանիության աստիճանը. որսի անվանական թույլտվություն` փաստաթուղթ, որն իրավունք է տալիս որսորդին իրականացնել որս` որսի հատուկ թույլտվություն պահանջող կենդանիների որոշակի տեսակի համար. որսի արգասիք` որսի ընթացքում հայթայթած վայրի կենդանու միս, արյուն, կաշի, մորթի, ոսկորներ, կենսագործունեության արդյունքներ, օրգաններ ու հյուսվածքներ, ինչպես նաեւ որսորդական հաղթանշան հանդիսացող մարմնի մասեր. որսի թույլտվություն` որսահանդակներում որս իրականացնելու համար սույն օրենքով սահմանված կարգով տրված միանվագ կամ սեզոնային այցելության թույլտվություն, որտեղ նշվում են որսի վայրը, ձեւը, այցելության ժամկետները, որսատեսակները եւ յուրաքանչյուր որսատեսակի քանակը. որսի կենդանիներ` բնական ազատ պայմաններում ապրող, ինչպես նաեւ կիսաազատ պայմաններում պահվող վայրի կենդանիներ, որոնք օրենսդրությամբ սահմանված կարգով համարվում են որսի օբյեկտներ. որսի կենդանիների կայուն օգտագործում` վայրի կենդանիների օգտագործման ձեւ, որը բավարարում է բնապահպանական, տնտեսական եւ սոցիալ-մշակութային պահանջները. որսի կենդանիների պետական կադաստր` որսի կենդանիների տեսակային կազմի, քանակական եւ որակական բնութագրերի, վիճակի, բնապահպանական, մշակութային եւ տնտեսական արժեքների, աշխարհագրական եւ վարչատարածքային տարածվածության, ռեսուրսի եւ օգտագործման մասին տեղեկությունների ու փաստաթղթերի համակարգ. որսի կենդանիների պետական հաշվառում` որսի կենդանիների տեսակային կազմի, թվաքանակի եւ նրանց տարածվածության որոշում. որսի կենդանիների պետական մոնիթորինգ` որսահանդակներում եւ որսահանդակներից դուրս որսի կենդանիների պետական դիտանց` որսի կենդանիների տեսակների, թվաքանակի, վիճակի եւ տարածվածության վերաբերյալ. որսի կենդանիների ցանկ` լիազորված մարմնի կողմից ընդունվող փաստաթուղթ, որտեղ նշվում են տվյալ տարվա ընթացքում որսի ենթակա կենդանիների տեսակը, քանակը եւ որսի ժամանակահատվածը. որսի հատուկ թույլտվություն պահանջող կենդանիների տեսակներ` վայրի կենդանիներ, որոնց որսն իրականացվում է խիստ սահմանափակ քանակությամբ` միայն անվանական թույլտվությունների հիման վրա. որսի ռեսուրս` Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գոյություն ունեցող որսի կենդանիների ամբողջություն. որսի ռեսուրսի օգտագործում` ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձանց կողմից Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով իրականացվող գործունեություն, որն ուղղված է որսի կենդանիների եւ նրանց արգասիքների օգտագործմանը. որսի օբյեկտ` որսի կենդանիների ցանկում ընդգրկված վայրի կենդանի. որսի օգտատեր` սույն օրենքով սահմանված կարգով որսորդական տնտեսություն վարելու իրավունք ստացած իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձ. որսորդ` ֆիզիկական անձ, որին սույն օրենքով սահմանված կարգով լիազորված մարմնի կողմից տրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում որսորդությամբ զբաղվելու իրավունք. որսորդական մինիմում` սույն օրենքի դրույթներին համապատասխան` որսի անվտանգության տեխնիկայի, քաղաքացիական զենքի հետ վարվելու կանոնների եւ որսի կենդանիների կենսաբանական առանձնահատկությունների վերաբերյալ սիրողական որսի համար մշակված անհրաժեշտ գիտելիքների ամբողջություն. որսորդական վկայական` որսով զբաղվելու իրավունքը հաստատող փաստաթուղթ. որսորդական տնտեսություն` նպատակային առանձնացված տարածքում ստեղծված մասնագիտացված բնօգտագործող սուբյեկտ, որի գործունեության նպատակն է որսահանդակների եւ որսի կենդանիների կայուն օգտագործումը: (2-րդ հոդվածը փոփ. 02.02.10 ՀՕ-5-Ն, 05.10.22 ՀՕ-370-Ն)

Հոդված 3.Որսի կենդանիների պահպանությունը, պաշտպանությունը, վերարտադրությունը եւ կայուն օգտագործումը, որսահանդակների պահպանությունը եւ բարելավումը, որսի եւ որսորդական տնտեսության վարումը կարգավորող օրենսդրությունը 1. Որսի կենդանիների պահպանության, պաշտպանության, վերարտադրության եւ կայուն օգտագործման, որսահանդակների պահպանության եւ բարելավման, որսի եւ որսորդական տնտեսության վարման բնագավառներում հասարակական հարաբերությունները կարգավորվում են «Կենդանական աշխարհի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով, սույն օրենքով եւ իրավական այլ ակտերով: 2. Եթե Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերում սահմանված են այլ նորմեր, քան նախատեսված են սույն օրենքով, ապա կիրառվում են միջազգային պայմանագրերի նորմերը:

Հոդված 4.Օրենքի նպատակը Սույն օրենքի նպատակն է` 1) որսի կենդանիների պահպանության, պաշտպանության, վերարտադրության ու կայուն օգտագործման ապահովումը. 2) որսահանդակների պահպանությունը, ամբողջականության ապահովումը եւ բարելավումը. 3) որսորդական տնտեսությունների ստեղծումը եւ զարգացումը. 4) որսորդի եւ որսի օգտատիրոջ իրավունքների եւ պարտականությունների սահմանումը. 5) որսի կարգավորումը:

Հոդված 5.Որսի եւ որսի ռեսուրսի օգտագործման օբյեկտները 1. Որսի եւ որսի ռեսուրսի օգտագործման օբյեկտներ են համարվում որսի կենդանիները եւ որսահանդակների հետ մեկտեղ նաեւ դրանց օգտագործման իրավունքները: 2. Որսի կենդանիների ցանկը հաստատում եւ դրանց որսի համար նախատեսվող տարեկան օգտագործման թույլատրելի չափաքանակները սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության լիազորած պետական մարմինը (այսուհետ` լիազորված մարմին): 3. Որսահանդակները կարող են գտնվել անտառային եւ գյուղատնտեսական նշանակության հողերի, ինչպես նաեւ ջրային տարածքների վրա: 4. Որսի կենդանիների օգտագործման իրավունքները տարանջատվում են դրանց բնակավայրերի եւ կեցության վայրերի (հող, ջուր, օդ, անտառ) օգտագործման իրավունքներից: 5. Անազատ եւ կիսաազատ պայմաններում վայրի կենդանիները պահելու եւ օգտագործելու կարգը սահմանվում է օրենքով: (5-րդ հոդվածը փոփ., լրաց. 02.02.10 ՀՕ-5-Ն)

Հոդված 6.Որսի եւ որսի ռեսուրսի օգտագործման փոխհարաբերությունների մասնակիցները Որսի եւ որսի ռեսուրսի օգտագործման փոխհարաբերությունների մասնակիցներն են` 1) Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը. 2) լիազորված մարմինը. 3) պետական կառավարման տարածքային մարմինները. 4) տեղական ինքնակառավարման մարմինները. 5) ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձինք. 6) Հայաստանի Հանրապետության եւ օտարերկրյա քաղաքացիները:

Հոդված 9.Պետական կառավարման տարածքային մարմինների իրավասությունները Հայաստանի Հանրապետությունում որսի կենդանիների եւ որսահանդակների պահպանության, պաշտպանության եւ կայուն օգտագործման, որսի եւ որսորդական տնտեսության վարման բնագավառներում պետական կառավարման տարածքային մարմինների իրավասություններն են` 1) մասնակցությունը պետական ծրագրերի մշակմանը եւ իրենց իրավասության սահմաններում դրանց իրականացմանը. 2) մասնակցությունը որսորդական տնտեսություն վարելու իրավունքի տրամադրման, մրցույթի անցկացման հանձնաժողովի աշխատանքներին. 3) որսի կենդանիների եւ որսահանդակների պահպանության, պաշտպանության, բարելավման եւ կայուն օգտագործման, որսի եւ որսորդական տնտեսության վարման բնագավառներում համապատասխան պետական մարմինների տարածքային ծառայությունների գործունեության աջակցումը` օրենքով իրենց տրված լիազորությունների սահմաններում. 4) որսագողության դեմ կազմակերպվող միջոցառումներին աջակցելը. 5) Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված այլ լիազորություններ: Հոդված 10.Տեղական ինքնակառավարման մարմինների իրավասությունները Հայաստանի Հանրապետությունում որսի կենդանիների եւ որսահանդակների պահպանության, պաշտպանության եւ կայուն օգտագործման, որսի եւ որսորդական տնտեսության վարման բնագավառներում տեղական ինքնակառավարման մարմինների իրավասություններն են` 1) մասնակցությունը պետական ծրագրերի մշակմանը. 2) մասնակցությունը որսահանդակների եւ կենդանական աշխարհի օգտագործման եւ պահպանության միջոցառումների կազմակերպմանը. 3) օրենքով սահմանված այլ լիազորություններ:

Հոդված 11.Որսորդական տնտեսության ստեղծումը եւ լուծարումը 1. Պետության եւ համայնքային սեփականություն համարվող հողամասերում որսորդական տնտեսություն կազմակերպելու համար առանձնացվող տեղամասերը եւ դրանց չափերը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը` օրենքով սահմանված կարգով: 2. Որսորդական տնտեսությունը կարող է ստեղծվել անտառային, ջրային տարածքների, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի վրա: 3. Որսորդական տնտեսություններ չեն կարող ստեղծվել հատուկ պահպանվող տարածքներում: 4. Պետության եւ համայնքային սեփականություն համարվող հողամասերում որսորդական տնտեսություն ստեղծելու առաջարկությունը հայտատերը նախապատրաստում եւ ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության հաստատմանը` օրենքով եւ այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով: Որսորդական տնտեսության ստեղծման առաջարկության մեջ նշվում են որսորդական տնտեսության տեղադիրքը, տարածքի չափը, հողամասի նպատակային նշանակությունը եւ դրա օգտագործման նկատմամբ պահանջներն ու սահմանափակումները, որսահանդակի գնահատման տվյալները: 5. Պետության եւ համայնքային սեփականություն համարվող հողամասերը որսորդական տնտեսություն կազմակերպելու համար հատկացվում են վարձակալության եւ կառուցապատման իրավունքով` մրցութային կարգով: 6. Մրցույթն անցկացնելու համար Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից ստեղծվում է մրցութային հանձնաժողով լիազորված մարմնի ներքո` մարզպետարանների եւ համապատասխան գիտական եւ հասարակական կազմակերպությունների լիազորած մասնագետների մասնակցությամբ: 7. Պետության եւ համայնքների սեփականություն համարվող հողամասերի մրցույթում հաղթող ճանաչված հայտատերերի հետ կնքվում է համապատասխան հողօգտագործման պայմանագիր: 8. Որսորդական տնտեսություններ կարող են կազմակերպվել նաեւ ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձանց սեփականություն համարվող հողամասերի վրա` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքով սահմանված կարգով, սույն օրենքի պահանջներին համապատասխան, որի դեպքում հողօգտագործման պայմանագիրը կնքվում է հողի սեփականատիրոջ կամ նրա լիազորած անձի հետ` օրենքով սահմանված կարգով: 9. Որսորդական տնտեսության տարածքներում թույլատրվում է տեղադրել մինչեւ 50 քմ տիպային կառույցներ, որոնց նախագծերը հաստատում է քաղաքաշինության բնագավառում լիազորված պետական կառավարման մարմինը, առանց հողերի նպատակային նշանակության փոփոխության: Նշված տարածքներում այլ տիպի շինությունների կառուցումը կատարվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով: 10. Որսորդական տնտեսությունը լուծարում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը` օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:

Հոդված 12.Որսորդական տնտեսություն վարելու իրավունքի տրամադրումը Որսորդական տնտեսություն վարելու իրավունք տրվում է որսորդական տնտեսություն կազմակերպելու համար մրցույթում հաղթող ճանաչված եւ հողօգտագործման պայմանագիր կնքած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, որը սույն օրենքով սահմանված կարգով լիազորված մարմնի հետ կնքել է որսի ռեսուրսի օգտագործման պայմանագիր: Հոդված 13.Որսորդական տնտեսության վարումը Որսի օգտատերն իրականացնում է որսորդական տնտեսության վարումը, որը ներառում է հետեւյալ գործառույթները. 1) որսի կենդանիների պահպանությունը, պաշտպանությունը, վերարտադրությունն ու կայուն օգտագործումը. 2) որսահանդակների որակի պահպանումն ու բարելավումը. 3) որսահանդակների գնահատումը եւ կենդանիների հաշվառումը. 4) կենդանիների քանակի կարգավորումը օրենքով սահմանված կարգով` ըստ որսահանդակի տարողության` ապահովելով կենդանիների կողմից բնության վրա բացասական ազդեցության նվազեցումը. 5) կենդանիների բնականոն զարգացումը եւ վերարտադրությունն ապահովող անհրաժեշտ տարածքների եւ պայմանների առանձնացումը. 6) կենսատեխնիկական միջոցառումների իրականացումը. 7) որսորդների կենցաղային պայմանների եւ որսի իրականացման անհրաժեշտ պայմանների ապահովումը: Հոդված 14.Որսորդական տնտեսության օգտագործումը եւ օգտագործման համար վճարումները 1. Որսորդական տնտեսության օգտագործումը վճարովի է: Վճարումների կարգը եւ չափերը սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ եւ համապատասխան պայմանագրով: Վճարները ներառում են որսորդական տնտեսության գույքի, նրա զբաղեցրած հողամասի վարձակալության, որսի ռեսուրսի օբյեկտների օգտագործման համար բնօգտագործման եւ դրանց հետ կապված ծառայությունների դիմաց գանձվող վճարները: 2. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը պետության սեփականություն համարվող հողամասերում նոր ստեղծված որսորդական տնտեսություններին խրախուսելու նպատակով կարող է դրանց ազատել հողամասի վարձավճարից` հողամասի տրամադրման պահից մինչեւ 10 տարի ժամկետով: 3. Հողամասի նկատմամբ վարձակալության վճարներ նախատեսվում են որսորդական տնտեսության միայն անտառապատ եւ (կամ) այն հատվածների համար, որոնք, բացի որսորդությունից, օգտագործելի են նաեւ կենցաղային կամ տնտեսական այլ նպատակների համար, իսկ մյուս հատվածների համար վարձակալության վճարներ չեն սահմանվում: 4. Սույն հոդվածով սահմանված գույքային իրավունքները ենթակա են պետական գրանցման` «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով:

Հոդված 15.Որսորդական տնտեսությունից օգտվելու համար վճարումները 1. Որսորդական տնտեսությունում որսը եւ դրա հետ կապված ծառայությունների մատուցումը վճարովի է: 2. Որսի կենդանիների օգտագործման վճարները (բնօգտագործման վճարները) եւ որսի հետ կապված ծառայությունների համար վճարումներն իրականացվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով: 3. Որսորդական տնտեսություններում ծառայությունների մատուցման համար վճարի չափերը սահմանվում են պայմանագրային հիմունքներով:

Հոդված 16.Որսի իրավունքը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում որսի իրավունք ունեն` 1) 18 տարին լրացած Հայաստանի Հանրապետության այն քաղաքացիները, ովքեր սույն օրենքով սահմանված կարգով հանձնել են որսորդական մինիմում եւ օրենքով սահմանված կարգով ստացել են սույն օրենքի 19-րդ հոդվածում նշված` որս կատարելու անհրաժեշտ փաստաթղթեր. 2) օտարերկրյա այն քաղաքացիները, ովքեր Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ձեռք են բերել քաղաքացիական զենք կրելու եւ որս իրականացնելու իրավունք: (16-րդ հոդվածը փոփ. 16.01.24 ՀՕ-42-Ն) Հոդված 17.Որսորդական վկայականը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործում է լիազորված մարմնի հաստատած միասնական ձեւի որսորդական վկայական: Որսորդական վկայականը տրվում է լիազորված մարմնի կողմից որսորդական մինիմումի քննությունը հանձնած եւ օրենքով սահմանված կարգով ու չափով պետական տուրք մուծած քաղաքացիներին: Հոդված 18.Որսորդական մինիմումը Որսորդական մինիմումը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը: Որսորդական մինիմումի քննությունը ընդունում է լիազորված մարմնի ստեղծած մասնագիտական հանձնաժողովը: Հոդված 19.Որս կատարելու անհրաժեշտ փաստաթղթերը Որս կատարելու անհրաժեշտ փաստաթղթերն են` 1) քաղաքացիական զենք կրելու վկայականը. 2) կենդանիների որսի թույլտվությունը. 3) որսորդական վկայականը: (19-րդ հոդվածը փոփ. 05.10.22 ՀՕ-370-Ն) Հոդված 20.Որսի կանոնները Որսի կանոնները հաստատվում են սույն օրենքով սահմանված կարգով եւ ներառում են` 1) որսի ժամկետները եւ միջոցները. 2) որսի օբյեկտ համարվող կենդանիների ցանկը. 3) կենդանիների որսի սահմանային թույլատրելի չափաքանակները. 4) որսի արգելված ձեւերը, միջոցները, մեթոդները եւ գործիքները. 5) որսի արգելված տարածքների ցանկը. 6) օգտագործման հանձնված որսորդական տնտեսությունների եւ որսահանդակների ցանկը: (20-րդ հոդվածը լրաց. 04.02.10 ՀՕ-18-Ն)

Հոդված 21.Որսի թույլատրելի ձեւերը եւ միջոցները Հայաստանի Հանրապետության տարածքում իրականացվում է սիրողական (անհատական եւ կոլեկտիվ) որս: Որսի ընթացքում կարող են օգտագործվել օրենքով սահմանված կարգով քաղաքացիական զենք: Սույն օրենքով որպես թույլատրված որսամիջոցներ են համարվում որսորդական շները, որսկան թռչունները, խայծերը, խրտվիլակները, թաքստոցները եւ թիվ 5-ից ոչ խոշոր թակարդները: (21-րդ հոդվածը լրաց. 04.02.10 ՀՕ-18-Ն, փոփ. 05.10.22 ՀՕ-370-Ն, 16.01.24 ՀՕ-42-Ն) Հոդված 21.1. Որսի արգելված ձեւերը, միջոցները, գործիքները եւ սահմանափակումները Հայաստանի Հանրապետության տարածքում արգելվում է որս իրականացնել` 1) առանց սույն օրենքով սահմանված փաստաթղթերի առկայության. 2) որսահանդակների տարածքներից դուրս. 3) բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերի. 4) որսի կանոններով չնախատեսված որսագործիքներ օգտագործելով. 5) բնակավայրերին, հանգստի գոտիներին եւ ավտոմայրուղիներին մոտ տարածքներում` քաղաքացիական ակոսափող հրազենով, ոչ պակաս, քան 5000 մետր, իսկ ողորկափող հրազենով` 500 մետր հեռավորությունից. 6) գյուղատնտեսական նշանակության հողերում` մինչեւ բերքահավաքի ավարտը. 7) որսի թույլտվության մեջ նշված չափաքանակներից ավել վայրի կենդանիների, թույլտվությունում չնշված վայրի կենդանիների տեսակների, թույլտվությունում նշված որսի ժամկետներից դուրս. 8) Բնության պահպանության միջազգային միության ցանկում գրանցված վտանգված վայրի կենդանիների վրա, բացառությամբ օրենքով սահմանված դեպքերի. 9) աղետալի վիճակում գտնվող կամ բնական աղետներից փրկվող վայրի կենդանիների վրա. 10) վայրի կենդանիների ձվերի եւ ձագերի հավաքմամբ, դրանց բների ու որջերի քանդմամբ եւ հավաքատեղերի վնասմամբ եւ ոչնչացմամբ. 11) վերգետնյա, օդային (ուղղաթիռ, ինքնաթիռ, պարաշյուտ եւ այլն) եւ ջրային մեխանիկական (մոտորացված) տրանսպորտային միջոցներից վայրի կենդանիներին հետապնդելով. 12) որսի համար օրենքով չնախատեսված, օրենքով սահմանված կարգով չհաշվառված կամ ապօրինի պատրաստված զենքի, օբյեկտների պահպանության համար հատկացված հրազենի կիրառմամբ. 13) մարտական զենքի եւ մարտական փամփուշտների, ինքնանետերի, ինքնաձիգ հրացանների, մարտական զենքի եւ ազդանշանային հրթիռների գործադրմամբ. 14) աղեղների, կեռչանների, ցանցերի, օղակների, ծուղակների, որսափոսերի եւ թիվ 5-ից խոշոր թակարդների օգտագործմամբ. 15) պայթուցիկ եւ քիմիական նյութերի (բացառությամբ հոտավետ խայծերի), գազերի եւ էլեկտրական հոսանքի գործադրմամբ. 16) գիշերային ժամերին լուսարձակների կամ լուսային այլ հզոր սարքավորումների (աղբյուրների) կիրառմամբ. 17) բուսական ծածկի այրմամբ կամ ծխի օգտագործման միջոցով. 18) ձայնարձակիչների կամ ձայն վերարտադրող էլեկտրոնային (ոչ մեխանիկական) սարքերի գործադրմամբ. 19) վայրի կենդանիների զանգվածային վնասման այլ եղանակներով: (21.1-ին հոդվածը լրաց. 04.02.10 ՀՕ-18-Ն, փոփ. 05.10.22 ՀՕ-370-Ն, 16.01.24 ՀՕ-42-Ն) Հոդված 22.Որսորդի իրավունքները Որսորդն իրավունք ունի` 1) Հայաստանի Հանրապետության տարածքում իրականացնելու որս` սույն օրենքով սահմանված կարգով. 2) դառնալու հասարակական որսորդական կազմակերպությունների կամ միավորումների հիմնադիր կամ անդամ. 3) տնօրինելու իր հայթայթած որսի կենդանիները եւ արգասիքները:

Հոդված 23.Որսորդի պարտականությունները Որսորդը պարտավոր է` 1) կատարել բնապահպանական, կենդանական աշխարհի պահպանության նորմերով, սույն օրենքով եւ որսի կանոններով ամրագրված դրույթները. 2) մասնակցել կենսատեխնիկական միջոցառումների իրականացմանը: Հոդված 24.Որսորդին որսի իրավունքից զրկելը Որսորդի` որս կատարելու իրավունքը դադարեցվում է սույն օրենքով սահմանված կանոնների խախտման դեպքում:

Հոդված 27.Որսի օգտատիրոջ գործունեության դադարեցումը Որսի օգտատիրոջ գործունեությունը դադարեցվում է ` 1) տարածքը տրամադրելու պայմանագրի ժամկետը լրանալու կամ լուծելու, 2) որսի թույլտվության ու որսի ռեսուրսի օգտագործման պայմանագրի ժամկետը լրանալու կամ լուծելու, 3) իրավաբանական անձի լուծարման, 4) որսորդական տնտեսության լուծարման դեպքերում:

Հոդված 30. Որսահանդակների պահպանության եւ բարելավման խնդիրները Որսահանդակների պահպանության եւ բարելավման խնդիրներն են` 1) ապահովել որսահանդակների բազմազանության ամբողջականության պահպանությունը. 2) նպաստել որսահանդակների նպատակային օգտագործմանը. 3) որսահանդակների նպատակային օգտագործումն իրականացնել` հաշվի առնելով այդ տարածքների արժեքը որպես որսի կենդանիների բնակության միջավայր` պահպանելով եւ բարելավելով դրանց բնապահպանական եւ կենդանիների վերարտադրության պոտենցիալը. 4) որսահանդակները որսի եւ տնտեսական նպատակներով շահագործելիս ապահովել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության պահանջների կատարումը. 5) կանխել որսահանդակներում եւ որսահանդակներից դուրս օտարածին վայրի կենդանիների ներմուծումը: Հոդված 31.Որսի կենդանիների պետական մոնիթորինգը Որսի կենդանիների պետական մոնիթորինգը նպաստում է որսի կենդանիների քանակության պահպանությանը եւ որսաչափերի սահմանմանը եւ անհրաժեշտ կենսատեխնիկական միջոցառումների պլանավորմանը: Որսի կենդանիների պետական մոնիթորինգն իրականացվում է որսի կենդանիների տարածվածության, քանակի, վիճակի, ինչպես նաեւ դրանց բնակավայրերի եւ կեցության վայրերի որակի գնահատման, բացասական երեւույթների ժամանակին հայտնաբերման, կանխարգելման եւ վերացման նպատակով: Հոդված 32.Որսի կենդանիների պետական հաշվառումը եւ կադաստրը Որսի կենդանիների պետական հաշվառման եւ կադաստրի վարման նպատակն է բացահայտել որսի կենդանիների տեսակների, դրանց ապրելավայրերի քանակական եւ որակական փոփոխությունները եւ դրանց գրանցումը: Որսի կենդանիների պետական հաշվառումն իրականացվում է ամեն տարի մինչեւ որսի ժամկետների (որսաշրջանի) սկիզբը: